Sáng nay (24/10), Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Bỏ giấy phép nhưng không bỏ trống trách nhiệm quản lý

Phát biểu tại cuộc họp tổ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, giảm thủ tục về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải đi cùng với khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ phải gắn với việc kiểm tra các điều kiện còn phải tuân thủ. Đây là loại hàng hóa đặc biệt, có tính đặc thù; sử dụng sai đối tượng, sai mục đích có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng.

Phải kiểm soát nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và xử lý doanh nghiệp khi chấm dứt hoạt động. Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý. Nếu không biết nguồn gốc, không kiểm soát được quá trình lưu thông mà vũ khí, phương tiện vẫn xuất hiện thì rất nguy hiểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ, trước đây, khi thiếu dữ liệu, chúng ta thường yêu cầu người dân hoặc cơ quan liên quan khai báo lại. Cách tiếp cận phải thay đổi, người dân đã khai báo thì cơ quan nhà nước phải lưu trữ, quản lý thông tin đó. Giấy tờ đã được xác nhận, đã cấpthì không thể đến đâu cũng phải khai báo, công chứng, xác nhận lại.

Các cơ quan nhà nước phải liên thông, kiểm soát được dữ liệu, vừa giảm phiền hà cho người dân, vừa giảm thủ tục trao đổi giữa các cơ quan, tiết kiệm thời gian và chi phí. Việc rút ngắn thời hạn, phân cấp thẩm quyền thu hồi phải bảo đảm năng lực tiếp nhận, bảo quản và xử lý an toàn.

Chuyển sang "hậu kiểm" phòng cháy chữa cháy: Phải ngăn ngừa nguy cơ từ sớm

Đối với lĩnh vực phòng cháy chữa cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh việc chuyển sang hậu kiểm về phòng cháy, chữa cháy phải ngăn ngừa được nguy cơ trước khi xảy ra cháy, bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng.

Thiết kế được thẩm định đúng chưa có nghĩa công trình đã được thi công đúng và vận hành an toàn. Phải làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế, xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.

“Những hành vi này đã xảy ra và nếu tiếp diễn sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Cải cách hành chính càng đòi hỏi phải làm nghiêm túc ngay từ đầu. Nếu tất cả các khâu đều được thực hiện nghiêm túc thì có thể giảm thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mà vẫn bảo đảm an toàn. An toàn phải được duy trì trong suốt quá trình sử dụng, bảo hành, bảo quản, sửa chữa, cải tạo, cơi nới. Mỗi khi có sự can thiệp vào công trình, phải đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn, không để phát sinh sự tùy tiện trong quá trình thực hiện", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đồng thời cho rằng, người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy và không thể phải gánh chịu hậu quả do sai phạm của chủ đầu tư. Khi có vi phạm, phải khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và làm rõ việc giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, báo cáo giải trình cho biết đã có quy định về cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, nhưng cần làm rõ ai tiếp nhận, ai đánh giá nguy cơ và ai có thẩm quyền quyết định kiểm tra. Công trình có nguy cơ cao, đông người phải được giám sát kịp thời, cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ýviệc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện chữa cháy, cứu nạn cũng phải đi cùng với kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi sản phẩm không an toàn, thừa nhận kết quả đánh giá phải có căn cứ, kiểm chứng được. Thiết bị dùng để cứu người phải hoạt động tin cậy khi cần sử dụng, nếu không được kiểm tra thường xuyên, phương tiện được trang bị có thể đầy đủ nhưng không hoạt động được hoặc không đáp ứng điều kiện vận hành. Vì vậy, cùng với việc bỏ thủ tục phải có cơ chế kiểm tra phù hợp.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ rõ tháo gỡ vướng mắc phải gắn với các giải pháp bảo đảm an toàn, đối với các cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, cần phân loại, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật khả thi. Với cơ sở có thể khắc phục, phải chỉ rõ việc cần làm, thời hạn và căn cứ xác nhận kết quả. Trường hợp nguy hiểm trực tiếp phải xử lý kịp thời, không để người dân, doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng không an toàn của cơ sở, công trình.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần bảo đảm đồng bộ pháp luật về xây dựng, chất lượng sản phẩm, Luật Thủ đô, pháp luật về phát triển đô thị. Khi bỏ yêu cầu giấy tờ phải sửa đổi căn cứ xử lý tương ứng, nhưng vẫn phải giữ cơ chế xử lý công trình không an toàn. Quy định chuyển tiếp cần kế thừa kết quả đã được giải quyết, tránh bắt doanh nghiệp thực hiện lại nhiều lần.

Bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thukhông có nghĩa là giảm trách nhiệm

Giải trình làm rõ thêm các nội dung tại phiên thảo luận Tổ,Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, việc sửa đổi các luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được đề xuất từ thực tiễn quản lý. Phạm vi sửa đổi, bổ sung tập trung vào thể chế hóa các quy định, kết luận có thẩm quyền, đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Về việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy đối với công trình, phương tiện, Bộ trưởng Bộ Công anthông tin, việc cắt giảm thủ tục này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, từ ngày 1/7/2026, Chính phủ đã có nghị định bãi bỏ thủ tục kiểm tra nêu trên.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, bản chất của công tác kiểm tra nghiệm thu là kiểm soát việc chấp hành quy định pháp luật, trong khi quy trình đã có thủ tục thẩm định thiết kế. Nếu sau khi thiết kế được thẩm định, công trình hoàn thành lại tiếp tục thực hiện một bước kiểm tra nghiệm thu riêng thì có thể phát sinh thêm thời gian, ảnh hưởng đến việc đưa công trình vào sử dụng. Từng có tình trạng chủ đầu tư phản ánh công trình đã hoàn thành thiết kế, đáp ứng các tiêu chuẩn nhưng vẫn phải chờ cơ quan phòng cháy, chữa cháy thực hiện thủ tục kiểm tra, khiến nguồn lực đầu tư bị đọng lại.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, lực lượng phòng cháy, chữa cháy không thể thay thế các nhà chuyên môn để thẩm định lại toàn bộ nội dung thiết kế của những công trình phức tạp, việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu nhằm giảm bớt thủ tục hành chính, không có nghĩa là giảm trách nhiệm hay hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy.

Đối với công tác hậu kiểm, dự thảo Luật đã bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 11 theo hướng kết hợp kiểm tra việc chấp hành các quy định về thẩm định thiết kế, nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy với hoạt động kiểm tra định kỳ. Qua đó, cơ quan chức năng tiếp tục kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu đã đặt ra, bảo đảm công tác hậu kiểm không bị buông lỏng.

Bộ trưởng nhấn mạnh, trách nhiệm phải gắn với chủ thể trực tiếp quản lý, sử dụng công trình và phương tiện. Không thể để chủ đầu tư làm chủ công trình nhưng khi xảy ra vấn đề lại chuyển trách nhiệm sang cơ quan khác. Việc xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện sẽ góp phần nâng cao ý thức chấp hành quy định về phòng cháy, chữa cháy.

Cụ thể, khoản 4 Điều 18 của dự thảo Luật quy định chủ đầu tư, chủ sở hữu và chủ phương tiện giao thông chỉ được đưa công trình, phương tiện vào khai thác, sử dụng sau khi đã nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy theo thiết kế được thẩm định, trong đó kết quả thẩm định thiết kế thể hiện đầy đủ các nội dung liên quan phải chấp hành.

Các chủ thể này đồng thời có trách nhiệm thực hiện yêu cầu về áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thẩm định, giám sát thi công và nghiệm thu theo quy định.

Liên quan đến đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường, Bộ trưởng cho biết, nội dung quản lý hiện được quy định tại Điều 44 của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Việc cắt giảm thủ tục nhằm tiếp tục đơn giản hóa quy trình, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, không làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo dự thảo Luật, tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu. Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra, quản lý chất lượng theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng hàng hóa.

Đối với việc truy xuất và hậu kiểm, dự thảo Luật cũng quy định kê khai thông tin về phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trước khi lưu thông trên thị trường. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng kiểm tra, quản lý dựa trên thông tin được kê khai và dữ liệu liên quan.