“Cần đào tạo, thu hút, kết nối nhân tài ra sao để làm chủ công nghệ, nâng năng suất và sức tự chủ?” là một trong những câu hỏi trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV, sáng 5/10.

Đặt vấn đề về thu hútnhân tài trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất và sức tự chủ cho thấy yêu cầu không chỉ dừng ở việc thu hút thêm người giỏimà quan trọng hơn là tạo dựng một môi trường để nhân tài có thể phát huy năng lực, kết nối nguồn lực và đóng góp vào những bài toán phát triển cụ thể của đất nước.

Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ra, cần kết nối nhân tài trong nước, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế; liên thông trường, viện, doanh nghiệp, khu vực công và tư. Thu hút được người tài phải đi cùng sử dụng hiệu quả, phát triển đội ngũ kế cận và chuyển giao tri thức.

Thu hút nhân tài, tạo nguồn lực cho phát triển

Theo anhĐặng Đình Hùng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam tại Australia,Việt Nam hiện đã có nhiều chính sách nhằm thu hút các chuyên gia, doanh nghiệp trình độ cao ở nước ngoài tham gia vào những lĩnh vực như công nghệ cao và kinh tế xanh.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo có hiệu lực từ ngày 1/10/2025 quy định những ưu đãi đối với chuyên gia, nhà khoa học là người Việt Nam định cư ở nước ngoài và chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài làm việc tại Việt Nam, trong đó có các ưu đãi về thu nhập, điều kiện làm việc, xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhà ở và các ưu đãi khác theo quy định. Cùng với đó, các chính sách về tiền lương, thưởng và hỗ trợ ban đầu đối với nhân tài, cũng như ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân cho nhân lực chất lượng cao tham gia các dự án công nghệ số trọng điểm, được kỳ vọng tạo thêm động lực để người Việt Nam ở nước ngoài cân nhắc cơ hội trở về làm việc và cống hiến.

“Đây là những tín hiệu rất tích cực để những người trẻ Việt Nam ở nước ngoài như chúng tôi an tâm hơn nếu có kế hoạch về nước làm việc, cống hiến”, anh Đặng Đình Hùng nói.

Tuy vậy, anh Hùng cho rằng,khoảng cách về thu nhập vẫn là một trong những băn khoăn đối với nhiều trí thức kiều bào. Trong thời gian tới, Việt Namcần tiếp tục cụ thể hóa chính sách đãi ngộ, bổ nhiệm và sử dụng chuyên gia, nhà khoa học theo trình độ, ngành công tác và vị trí tương ứng. Cùng với đó, tiếp tụcduy trì và mở rộng những diễn đàn kết nối như Diễn đàn Tri thức trẻ, các cuộc thi nghiên cứu khoa học, qua đó tạo không gian để người trẻ trong và ngoài nước cùng tham gia giải quyết các vấn đề của Việt Nam.

Đáng chú ý, theo anh Hùng, thu hút nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài không nhất thiết phải gắn với câu chuyện “trở về hay ở lại”. Điều quan trọng là tạo được cơ chế để mỗi người, dù đang sinh sống ở đâu, vẫn có thể kết nối năng lực, tri thức và kinh nghiệm với những nhu cầu phát triển cụ thể của đất nước.

Với khoảng 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, đây là nguồn lực kinh tế, tri thức và mạng lưới kết nối quốc tế có thể được phát huy theo nhiều hình thức. Bài toán đặt ra là làm thế nào để nguồn lực này được kết nối thường xuyên, thực chất hơn với nhu cầu phát triển của đất nước.

“Trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là công việc căn bản, lâu dài”

Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4, khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu “Trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là công việc căn bản, lâu dài”.

Thông điệp này cho thấy chính sách nhân tài cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, từ đào tạo, phát hiện, thu hút đến trọng dụng, phát triển và chuyển giao. Thu hút được người giỏi mới chỉ là bước đầu; điều quyết định là họ có được giao việc phù hợp, có không gian phát huy năng lực và có cơ hội phát triển lâu dài hay không.

Anh Khánh Phạm, chủ Công ty Bất động sản Cubecorp tại Australia, cho rằng để người Việt Nam ở nước ngoài yên tâm đóng góp, điều quan trọng là tạo được cảm giác được chào đón, được kết nối và được coi là những đối tác thực sự trong quá trình phát triển của đất nước. Để làm được điều đó, những quy định rõ ràng, quy trình đầu tư đơn giản và sự cởi mở với các phương thức làm việc quốc tế sẽ góp phần thu hút nhân tài vào những lĩnh vực như công nghệ và kinh tế xanh.

"Tôi mong các thủ tục pháp lý liên quan đến sở hữu tài sản, cư trú và quốc tịch tiếp tục được đơn giản hóa, với những quy định rõ ràng, nhất quán và dễ tiếp cận hơn. Điều này sẽ giúp người Việt Nam ở nước ngoài và những người có mối liên hệ với Việt Nam yên tâm hơn khi trở về, đầu tư và gắn bó lâu dài với đất nước. Khi những vướng mắc, bất định về thủ tục được giảm bớt, việc xây dựng kế hoạch lâu dài tại Việt Nam cũng sẽ thuận lợi và hấp dẫn hơn",anh Khánh Phạm nói.

Nhìn rộng hơn, bài toán nhân tài không chỉ nằm ở việc Việt Nam có thể thu hút bao nhiêu người giỏi về nước, mà còn ở khả năng tạo ra một hệ sinh thái đủ sức kết nối và sử dụng hiệu quả nguồn lực đó.Vì vậy, kết nối trường, viện, doanh nghiệp với khu vực công và tư, kết nối nhân tài trong nước với trí thức Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế sẽ là một hướng đi quan trọng. Khi người tài được giao đúng việc, trao đúng cơ hội và nhìn thấy con đường phát triển, chính sách thu hút mới có thể chuyển thành năng lực thực tế.

Đó cũng là nền tảng để Việt Nam không chỉ “có” nhân tài mà còn trọng dụng được nhân tài, hình thành đội ngũ kế cận và lan tỏa tri thức. Trong hành trình làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất lao động và tăng sức tự chủ, con người vẫn là nguồn lực quyết định. Và như thông điệp được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao phải là công việc căn bản, lâu dài, trong khi trọng dụng nhân tài chính là khâu then chốt.