Vượt qua những khó khăn, hiểm nguy tại tâm chấn, các chiến sĩ của chúng ta đã tìm kiếm và đưa nhiều thi thể nạn nhân ra khỏi đống đổ nát, để lại dấu ấn sâu đậm về tinh thần nhân đạo cao cả và tình hữu nghị quốc tế trong lòng nhân dân nước bạn. Để giúp các đồng chí và các bạn có một cái nhìn chân thực về cuộc hành trình đầy quả cảm này, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Phó Cục trưởng Cục Cứu hộ cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, người trực tiếp chỉ huy lực lượng cứu nạn, cứu hộ tại hiện trường thảm họa.

PV: Thưa Thiếu tướng, lực lượng cứu nạn, cứu hộ của chúng ta từng thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại nhiều nơi như Thổ Nhĩ Kỳ hay Myanmar. Nhưng ngay khi đặt chân tới Venezuela lần này, điều gì đã khiến hành trình cứu hộ tại đây trở nên khắc nghiệt và cam go hơn hẳn so với những lần trước?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: So với hai lần trước đi Thổ Nhĩ Kỳ và đi Myanmar thì Venezuela có nhiềukhắc nghiệt và khó khăn hơn. Màkhó khăn nhất đối vớichúng ta là thời tiết khí hậu khắc nghiệt, nắng nóng.

Thứ hai là khu vực sập đổquá lớn, không như ở Myanmar. Myanmar, Thổ Nhĩ Kỳ thìnhà cũng chỉ cao đến 7 tầng và 2 tầng hầm thôi, nhưng mà nhà ở đây cao đến 15, 20 tầng. Rung chấn của thảm họa động đất này ở Venezuela thì tâm chấnđẩy từ dưới lên. Toàn bộ phần trênsụt nó đè xuống. Bên cạnh đó, cấu kiện bê tông xây dựng ở bên đấy rất chắc chắn. Có nhữngxà đè lên trên người của nạn nhân dày hàng mét mà chúng ta phải tỉa từng tí một, không thể cắt được. Nếu cắt xà ngay thì toàn bộ kết cấu có thể sập xuống, vì vậychúng tôphải tỉa nhẹ nhàng từng tí một, hết sức cẩn thận. Làm đến đâu, chúng tasử dụng kích thủy lực để chống đỡ đến đó, đồng thờichèn gạch, đá vàbê tông vào để giữ cho công trình không bịsập. Có những thi thể mà chúng tôi mất cả buổitìm thấy và đưa ra ngoài.

PV: Vâng, ngoài những hiểm họa từ đống đổ nát đó, những người lính của chúng ta còn phải đối mặt với những thử thách liên quan đến môi trường khắc nghiệt tại đây như thế nào? Sự chênh lệch múi giờ có được coi là một trong những khó khăn lớn nhất không ạ?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Khó khăn thứ nhất là chênh lệch về múi giờ, chênh lệch 11 tiếng. Thứ hai đặc biệt là thời tiết khí hậu quá khắc nghiệt, còn khắc nghiệt hơn khi đoàn chúng tôi đi Myanmar. Nhiệt độ ở đấy khoảng 30, 31 độ thôi nhưng cái nắng và cái nóng thìhầm hập như gió Lào ở miền Trung của chúng ta.

Khi chúng ta phải đào bới chui vào trong đống đổ nát, có những chỗ sâu hàng chục mét, hơn nữa là tất cả các thi thể trong đấy đã phân hủy, mùi tử khí rất nồng nặc. Anh em phải dùng 3 cái khẩu trang, cùng với dầu gió và cao sao vàng thế nhưng vẫn khó chịu. Quyết tâm lắmcũng chỉ 15, 20 phút là phải thay ca.

PV: Với vai trò là người chỉ huy cao nhất tại hiện trường, Thiếu tướng đã tổ chức phương án tác chiến như thế nào để vừa bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các chiến sĩ, vừa giữ trọn tinh thần nhân văn cao cả của Quân đội nhân dân Việt Nam khi xử lý, đưa thi thể các nạn nhân ra ngoài?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Khi thực hiện ở nhiệm vụ,chỉ huy của chúng tôi luôn trực tiếp vào cùng với anh em để khảo sát hiện trường, đánh giá lại và khắc phục toàn bộ những vị trí có nguy cơ sập đổ nếu xảy rarung chấn hoặc khi mình khoan cắt. Những mảng gạch, bê tông có nguy cơ rơi xuống đều được khắc phục, gia cố, chằng chống cần thận trước rồimới tiến hành đào bới.

Cho nên anh em làm việc, đào bới không nghỉ. Trưa thì chúng tôichỉ nghỉ khoảng một tiếng. Bắt đầu từ 6 giờ sáng, có lúc về lúc 20 giờ, hơn 20 giờ và nhiều đêm ta làm xuyên đêm. Khi nhận được thông tin của bạn có sự sống thì dù đêm tối, dù mưa gió chúng ta vẫn đến luôn.

Anh em trong đoàn có mộttâm nguyện rằng phải hành động nhanh nhất, hiệu quả nhất, và bằng tâm trí của mình làm sao giúp bạn sớm tìm thấy những người còn mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Khi tìm được rồi, anh em phải khoan cắt, tỉa từng tí một, chằng chống, sau đómới từ từ đưa thi thể ra. Tôi nói với anh em là những người nạn nhân ở trong này người ta đã đau rồi. Khi mình tìm được, đưa ra bằng mọi giá nhưng phải nhẹ nhàng, không để cho người ta đau thêm một lần nữa. Và cái đấy chính là cái tư tưởng chỉ đạo từ tướng đến quân trong cái thực hiện nhiệm vụ này.

PV: Có lẽ chính tấm lòng ấy đã giúp chúng ta vượt qua mọi rào cản. Thế nhưng được biết, những ngày đầu khi mới sang, đoàn công tác của chúng ta đã vấp phải không ít sự hoài nghi, thậm chí là bức xúc từ người dân địa phương khi họ thấy lực lượng lạ đến khảo sát, chụp ảnh. Thiếu tướng có thể kể lại khoảnh khắc áp lực đó và cách chúng ta xây dựng lại niềm tin nơi họ không?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Tôi nhớ mãi là khi mình đến, buổi chiều 16 giờ 50 ta ra hiện trường. Khi đến hiện trường mình quay, mình khảo sát xong mình chụp lại ảnhthì người dânrất bức xúc. Người ta bảo là chúng tôi cần người đến để tìm kiếm nạn nhân, người thân của chúng tôi đang vùi lấp trong đống đổ nát, chứ không phải chụp ảnh, đề nghị không chụp ảnh.

Tôi nói rằngđoàn cứu hộ Việt Nam của chúng tôi sang đây để giúp các bạn, trước hếtchúng tôi phải khảo sát ở thực địa và hiện trường. Đó là cơ sở đểlênkế hoạch, phương án tìmkiếm và đưa các người thân của các bạn đang bị mất tích, vùi lấp trong đống đổ nát. Họ nói là đã có các đoàn đến nhưng chỉchụp ảnh rồi đi, khiến người ta rất bức xúc trong cái việc đấy.

Họ đặt niềm tin vào lực lượng cứu hộ để đưa người thân ra khỏi đống đổ nát. Nhìn ánh mắt của người dân thì người ta vừa cầu cứu, vừa đặt một cái niềm tin hy vọng còn mộtsự sống và tìm được người thân của họ. Những người dân đã khóc cạn hết nước mắt rồi, một cái ánh mắt nhìn xa xăm để mường tượng là một hy vọng rất mong manh.

PV: Thực tế, chúng ta đã hành động ngay lập tức, chứng minh bằng bản lĩnh thực chiến. Điển hình nhất là trận đánh xuyên đêm, dầm mình trong mưa lạnh vào đêm thứ hai khi nhận được tín hiệu nghi có sự sống. Xin Thiếu tướng chia sẻ lại khoảnh khắc đêm hôm đó?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Đêm thứ hai, lúc 20 giờ nhận được đề nghị của bạn là hiện nay thông báo có mộtchỗ nghi còn dấu hiệu của sự sống. Ngay lập tức,chúng ta tổ chức lực lượng, phương tiện đi luôn đến hiện trường.

Tại hiện trường, bạn có đề nghị là Việt Nam giúp. Vì ngày đầu tiên là chúng ta tìm kiếm rấthiệu quả, được 11 thi thể đưa ra rồi. Cho nên ngày hôm sau người dân nói là đoàn Việt Nam làm rất là hiệu quả và thực hiện tốt lắm. khi mình đến đấycólực lượng của các bạn quốc tế, các đoàn quốc tế như Mexico, một số các nước của Nam Mỹ.

Ta đến ta lại phối hợp với lực lượng ở Mexicovà lực lượng của Venezuela tại chỗ. Và ta bảo chúng ta sẽ tập trung bằng mọi nỗ lực, quyết tâm cao nhất, chạy đua với thời gian từng phút, từng giờ để tìm kiếm sự sống. Sau khi lên phương án thì chúng ta tiến hành thi côngđào bới, cũng chỉ bằng các cái trang thiết bị gọn nhẹ, không có máy xúc, máy ủi.

Trong suốt một đêm, đến nửa đêm thì trời mưa, mưa là ướt hết. Tôi với đồng chí Thiếu tướng Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Đối ngoại cùng với hơn 10 người cán bộ quân nhân, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp của chúng ta và lực lượng của bạn đềuướt, nhưng không dừng lại, vẫn cứ đào xuyên đêm.

PV: Dầm mưa lạnh suốt một đêm dài, vượt qua 3 tầng bê tông cốt thép dày đặc... Nhưng khi phát hiện ra dấu hiệu sự sống của nạn nhân đã không còn nữa, sự hụt hẫng chắc chắn là rất lớn. Thưa Thiếu tướng, trong giây phút khó khăn đó, điều gì đã thúc đẩy đoàn công tác cứu hộ Việt Nam tiếp tục đào bới không ngừng nghỉ?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Đến 5 rưỡi sáng ngày hôm sau thì chúng ta đã xuyên được qua 3 tầng bê tông của 3tầng nhà để đi xuốngtầng thứ tư. Lúc ý khảo sát tìm lại thì dấu hiệu sự sống đã hết, không còn. Nhưng không phải dừng ở đấy.

Tôi bàn với đội cứu hộ của Mexico là Việt Nam và Mexico đã cả một đêm thức trắng và một đêm dầm mình trong mưa. Đến giờ phút này không còn sự sống thì chúng ta vẫn phải đào tiếp, để chúng ta đưa bằng được nạn nhânra cho người thân. Đến trưa hôm đó thì chúng ta đã đưa được nạn nhânra nhưng mà đã mất rồi, trước sựvỡ òa và thán phục của nhân dân địa phương. Đặc biệt là các đoàn cứu hộ cứu nạn quốc tế đềuđánh giá cao tinh thần trách nhiệm của mình.

PV: Những dư âm xúc động nào đã đọng lại trong lòng nhân dân địa phương khi chứng kiến nghĩa cử cao đẹp này của chúng ta?

Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ: Chúng ta nói với bạn rằng, việc tìm kiếm các nạn nhân trong đống đổ nát này chính là tìm kiếm người thân của chúng tôi, và chính là đồng bào và nhân dân của chúng tôi. Chúng tôi coi đồng bào, nhân dânVenezuela nhưchính là đồng bào, nhân dân Việt Nam.

Với sự quyết tâm, quyết liệt như thế đãđể lại tình cảm rấttrân trọng đối với nhân dân địa phương. Cho nên khi đoàn đi đến đâu người ta chỉ hô"Việt Nam, Hồ Chí Minh". Một tình cảm hết sức thân thương và chính điều đótác động cho đoàn tăng thêm nghị lực và chạy đua với thời gian.

PV: Vâng, xin cảm ơn Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ.