Nhiều vi phạm trong lập quy trình, kế hoạch bảo trì và triển khai nạo vét luồng hàng hải

Ngày 6/7, Thanh tra Chính phủ ban hành văn bản số 2156/TB-TTCP thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong công tác bảo trì công trình hàng hải tại Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Cục HHĐT).

Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, công tác tham mưu xây dựng, ban hành văn bản của đơn vị này trong lĩnh vực bảo trì công trình hàng hải còn chậm, chưa bảo đảm tính kịp thời, đồng bộ với hệ thống pháp luật…

Về công tác lập, phê duyệt quy trình bảo trì công trình hàng hải; lập, trình phê duyệt kế hoạch bảo trì công trình hàng hải, Thanh tra Chính phủ chỉ ra: Trước thời điểm ngày 30/12/2022, đối với 43 luồng hàng hải thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) chưa được Bộ GTVT, Cục HHĐT xây dựng và phê duyệt quy trình bảo trì (các công trình thanh tra trực tiếp được Cục HHĐT phê duyệt quy trình rất chậm từ khoảng 4 năm đến 13 năm) là không đúng quy định, nên kế hoạch nạo vét duy tu luồng hàng hải các năm 2020, 2021, 2022, 2023 được lập, phê duyệt là chưa đầy đủ cơ sở, chưa bảo đảm căn cứ pháp lý, không đúng quy định.

Đối với các công trình được thanh tra trực tiếp, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ công tác lập, phê duyệt quy trình bảo trì luồng hàng hải lấy kế hoạch hằng năm được Bộ GTVT phê duyệt làm căn cứ xác định tần suất bảo trì (ngược nguyên tắc) là không đúng quy định pháp luật…

Công tác lập, trình phê duyệt kế hoạch bảo trì của các công trình được thanh tra thiếu một số nội dung làm cơ sở lập kế hoạch bảo trì như: tầm quan trọng của tuyến luồng, kích cỡ tàu và mớn nước khai thác hành hải trên luồng, tần suất và cao độ mực nước chạy tàu hiệu quả…

Theo Thanh tra Chính phủ, các vi phạm về quy trình bảo trì dẫn đến việc xây dựng kế hoạch bảo trì hằng năm không đầy đủ căn cứ pháp lý; các vi phạm về kế hoạch bảo trì dẫn đến việc xác định nhu cầu và tần suất nạo vét duy tu không đầy đủ căn cứ theo quy định, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả công tác lập kế hoạch bảo trì công trình hàng hải.

Về thực hiện bảo trì các công trình hàng hải giai đoạn 2020 - 2025, Thanh tra Chính phủ chỉ ra:

Nhiều công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải triển khai chậm so với kế hoạch được phê duyệt, phải điều chỉnh, kéo dài thời gian thực hiện qua nhiều năm, không phù hợp với mức độ ưu tiên 1 “rất cần thiết” được Bộ GTVT phê duyệt trong kế hoạch bảo trì hàng năm, làm ảnh hưởng đến tính kịp thời trong việc duy trì chuẩn tắc luồng và hiệu quả khai thác luồng hàng hải.

Cục HHĐT, Bộ GTVT chưa triển khai thực hiện công tác nạo vét duy tu theo hình thức khoán duy trì chuẩn tắc đối với các tuyến luồng có tính chất nạo vét duy tu thường xuyên, lặp lại hằng năm, không đúng quy định. Việc không thực hiện hình thức khoán duy trì chuẩn tắc luồng dẫn đến công tác tổ chức thực hiện vẫn phải lặp lại nhiều thủ tục (lập, phê duyệt thiết kế, dự toán; tổ chức lựa chọn nhà thầu...) nên chưa phát huy hiệu quả trong tiết kiệm thời gian, đơn giản hoá thủ tục hành chính...

Với các công trình, dự án bảo trì được thanh tra trực tiếp, Thanh tra Chính phủ nhận thấy, chỉ dẫn kỹ thuật của các công trình thiếu một số nội dung chỉ dẫn là không đúng các quy định tại khoản 2, Điều 3; khoản 1, Điều 19 Nghị định số 46/2015/ND-CP…, cụ thể: các công trình nạo vét luồng hàng hải được thanh tra thiếu chỉ dẫn về công tác đo đạc khi thi công và nghiệm thu, không áp dụng tiêu chuẩn khảo sát độ sâu trong lĩnh vực hàng hải…

Bản vẽ thi công của các công trình SH, SGVT thể hiện đường đào vượt quá do thi công tại mái dốc bằng máy và thiết bị là không đúng biện pháp thi công theo chỉ dẫn kỹ thuật…

Về lựa chọn nhà thầu, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ việc Cục giao Tổng công ty BĐATHHMN phê duyệt hồ sơ mời thầu gói thầu thi công SGVT 2019 là không đúng thẩm quyền được quy định tại tại điểm c, khoản 1, Điều 74 Luật Đấu thầu năm 2013…

Về tổ chức thi công, kiểm tra, giám sát, Thanh tra Chính phủ nêu rõ, khối lượng thi công thực tế tại công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải được thanh tra vượt khối lượng cho phép trong Quyết định phê duyệt thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM), giấy phép nhận chìm ở biển do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ Tài nguyên và Môi trường) cấp, với mức vượt lớn dẫn tới nguy cơ có thể ảnh hưởng đến môi trường là không đúng quy định tại Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo năm 2015, Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Cục HHĐT có tổ chức một số cuộc kiểm tra trong quá trình thi công nạo vét. Tuy nhiên, chất lượng các cuộc kiểm tra của Cục còn hạn chế, chưa phát hiện được các tồn tại, hạn chế, vi phạm trong công tác thi công để kịp thời chấn chỉnh, xử lý theo quy định như tại các công trình nạo vét luồng hàng hải được thanh tra: thực tế thi công đều có vượt khối lượng trong ĐTM, Giấy phép nhận chìm ở biển, có công trình thi công sai thời gian quy định... ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thi công công trình.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra hàng loạt tồn tại, vi phạm trong công tác lựa chọn nhà thầu; nghiệm thu, thanh quyết toán công trình.

Kiến nghị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan

Theo Thông báo kết luận, Cục HHĐT báo cáo, giai đoạn từ ngày 1/1/2020 đến ngày 30/9/2025, Cục đã thực hiện 25 đợt kiểm tra liên quan đến bảo trì công trình hàng hải và 6 cuộc thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật Việt Nam và các Công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong công tác quản lý, khai thác cảng biển tại 33 doanh nghiệp cảng biển.

Tuy nhiên, có những khu vực cảng biển chưa được Cục HHĐT xây dựng kế hoạch kiểm tra như: khu vực các cảng biển Quy Nhơn, Quảng Ngãi, Kiên Giang... theo quy định tại Điều 12 Thông tư số 19/2022/TT-BGTVT, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của Cục.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng tổ chức thực hiện nghiêm các kiến nghị nêu trong Kết luận thanh tra; rà soát, xác định trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan theo thẩm quyền; báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý đối với các trường hợp vượt thẩm quyền theo quy định.

Đối với Bộ Xây dựng, chỉ đạo chấn chỉnh, có biện pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế trong công tác tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo trì công trình hàng hải… Thực hiện phê duyệt kế hoạch bảo trì công trình hàng hải đảm bảo có đầy đủ cơ sở pháp lý, dữ liệu khảo sát, số liệu khai thác, diễn biến sa bồi, kết quả nạo vét, nhu cầu khai thác thực tế của tuyến luồng và các thông tin khác theo quy định.

Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý đối với loại hình dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm…