Tạo sinh kế, giúp người dân vươn lên thoát nghèo

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, dự án Đa dạng hóa sinh kế và phát triển mô hình giảm nghèo thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có tổng kinh phí Trung ương giao trong giai đoạn 2021-2025 hơn 436 tỷ đồng. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh đã phân bổ 100% nguồn vốn này cho các đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện.

Toàn tỉnh có 18.005 hộ gia đình được thụ hưởng trực tiếp từ dự án, trong đó có hàng nghìn hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người khuyết tật và các đối tượng khác. Đáng chú ý, chương trình ưu tiên hỗ trợ 6.675 hộ đồng bào dân tộc thiểu số và 4.530 hộ có phụ nữ làm chủ hộ, góp phần tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất, cải thiện thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống.

Tại xã Thanh Kỳ, địa bàn miền núi phía Tây Nam tỉnh Thanh Hóa, đồng bào dân tộc Thái chiếm hơn 80% trong tổng số khoảng 12.500 người. Với diện tích tự nhiên hơn 145 km², đời sống của một bộ phận người dân nơi đây vẫn còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp.

Từ nguồn vốn được phân bổ, địa phương triển khai các mô hình chăn nuôi trâu, bò sinh sản theo hình thức cộng đồng, hỗ trợ 58 hộ nghèo và cận nghèo. Mỗi hộ được hỗ trợ từ 10,4 triệu đồng đến 18 triệu đồng, tùy theo loại vật nuôi và diện đối tượng thụ hưởng.

Không chỉ hỗ trợ con giống, các mô hình còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận phương thức chăn nuôi có định hướng, từng bước chủ động phát triển kinh tế gia đình. Qua đó, nguồn vốn chính sách được chuyển hóa thành sinh kế cụ thể, giúp các hộ có thêm điều kiện vươn lên.

Cùng với hỗ trợ sản xuất, đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn cũng góp phần cải thiện đời sống người dân xã Thanh Kỳ. Tiêu biểu là công trình cải tạo, sửa chữa tuyến đường giao thông nông thôn tại cụm dân cư số 1, thôn Bái Sim (cũ).

Tuyến đường dài gần 700 m, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường giao thông nông thôn cấp B, với mặt đường bê tông xi măng dày 18 cm trên lớp móng cấp phối đá dăm và hệ thống thoát nước. Công trình có tổng mức đầu tư hơn 1 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ hơn 1,05 tỷ đồng, phần còn lại từ nguồn đối ứng của xã.

Sau khi hoàn thành, tuyến đường góp phần khắc phục những khó khăn trong đi lại của người dân, nhất là vào mùa mưa. Việc vận chuyển nông sản, giao thương hàng hóa cũng thuận lợi hơn, tạo thêm điều kiện để người dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập.

Chính sách đi vào cuộc sống từ những đổi thay ở cơ sở

Chia sẻ về hiệu quả các dự án, ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Kỳ cho biết, việc hỗ trợ sinh kế chăn nuôi và đầu tư hạ tầng từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã góp phần cải thiện điều kiện sản xuất, sinh hoạt của người dân. Quan trọng hơn, các chính sách này từng bước giúp người dân thay đổi tư duy, chủ động phát triển kinh tế thay vì trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước.

Theo ông Sơn, trong quá trình triển khai, địa phương chú trọng thực hiện công khai, dân chủ, minh bạch từ khâu bình xét đối tượng thụ hưởng đến quản lý, sử dụng nguồn vốn. Cùng với đó, chính quyền xã vận động người dân phát huy tinh thần tự lực, chủ động chăm sóc đàn vật nuôi, áp dụng hướng dẫn kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao hiệu quả các mô hình.

Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông tại địa phương vẫn còn lớn. Nhiều tuyến đường trong xã chưa được cứng hóa, việc đi lại của người dân còn khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa. Vì vậy, địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành để có thêm nguồn lực đầu tư, hoàn thiện hệ thống giao thông nông thôn, ông Sơn chia sẻ.

Hiệu quả của chính sách giảm nghèo được thể hiện qua những đổi thay trong cuộc sống của các hộ dân thụ hưởng. ChịLô Thị Mơ, ở thôn Kim Đồng, xã Thanh Kỳ cho biết, trước đây, do hoàn cảnh khó khăn, thiếu vốn sản xuất nên gia đình bà không có điều kiện đầu tư chăn nuôi. Từ khi được Nhà nước hỗ trợ kinh phí mua bò giống, làm chuồng trại và hướng dẫn kỹ thuật, gia đình có thêm cơ hội phát triển kinh tế.

"Tôi đã bán được một bê con với giá 20 triệu đồng. Tôi sẽ tập trung chăm sóc bò thật tốt, đồng thời kết hợp lao động sản xuất để sớm vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống lâu dài", chịMơ chia sẻ.

Không chỉ các hộ trực tiếp nhận hỗ trợ, những đổi thay từ công trình giao thông cũng được người dân trong thôn ghi nhận. Bà Hà Thị Mai, Bí thư Chi bộ thôn Kim Đồng cho biết, từ khi tuyến đường được cải tạo, việc đi lại, vận chuyển nông sản của người dân thuận lợi hơn. Cùng với đó, các hộ được hỗ trợ vốn chăn nuôi có thêm điều kiện phát triển kinh tế, tạo nên những chuyển biến tích cực trong đời sống cộng đồng.

Theo bà Mai, để các chính sách phát huy hiệu quả, chi bộ thôn luôn chú trọng tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến người dân. Các nội dung hỗ trợ được đưa ra bàn bạc, thông tin công khai, tạo sự đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện.

Những con đường được bê tông hóa giúp trẻ em đến trường thuận lợi hơn, việc vận chuyển nông sản bớt nhọc nhằn. Cùng với đó, những mô hình chăn nuôi được duy trì, phát triển ngay trên đất vườn của các hộ gia đình đang mở ra thêm cơ hội cải thiện thu nhập. Đây cũng là động lực để người dân tiếp tục thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng khởi sắc, bà Mai cho biết.

Tháo gỡ khó khăn để nguồn vốn phát huy hiệu quả

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tại các địa phương vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ.

Thực tế cho thấy, việc xác định thẩm quyền phê duyệt giữa cấp tỉnh và cấp huyện (trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp) có thời điểm chưa thực sự chủ động, rõ ràng. Nguồn vốn đối ứng ở một số nơi còn gặp khó khăn; thời gian chuẩn bị đầu tư kéo dài từ 5 đến 12 tháng do phải thực hiện các khâu khảo sát, thiết kế, thẩm định và giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, năng lực tham mưu của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế; thủ tục thẩm định, phê duyệt khởi công một số công trình phải điều chỉnh nhiều lần. Việc phát sinh thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng đối với những tuyến đường đi qua khu vực có đất rừng cũng ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Những khó khăn này đặt ra yêu cầu các cấp, các ngành cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, thủ tục, phân cấp thẩm quyền và bố trí nguồn vốn đối ứng. Đồng thời, cần nâng cao năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở, bảo đảm nguồn vốn được phân bổ đúng đối tượng, sử dụng đúng mục đích và phát huy hiệu quả.

Từ những mô hình sinh kế đến các công trình giao thông nông thôn ở Thanh Kỳ, có thể thấy nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đang góp phần tạo chuyển biến trong đời sống người dân vùng cao. Khi chính sách được triển khai sát thực tế, gắn hỗ trợ sản xuất với đầu tư hạ tầng và phát huy sự chủ động của người dân, mục tiêu giảm nghèo bền vững sẽ có thêm nền tảng để thực hiện hiệu quả trong giai đoạn 2026-2031.