Bệnh viện Pác Nặm được thành lập trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm Y tế huyện Pác Nặm - địa phương vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Bắc Kạn (cũ). Bệnh viện có quy mô 85 giường bệnh với hơn 70 cán bộ, y, bác sĩ. Hiện mỗi ngày đơn vị tiếp nhận khoảng 80-100 lượt bệnh nhân đến khám và điều trị, trong đó có cả người bệnh đến từ tỉnh Cao Bằng.

Tuy nhiên, hai tháng qua, bệnh viện chưa bố trí được nguồn để chi trả tiền lương, đóng bảo hiểm cho cán bộ, nhân viên cũng như thanh toán tiền thuốc, hóa chất, vật tư cho các đơn vị cung ứng.

Bác sĩ CKI Ma Thị Sao, Giám đốc Bệnh viện Pác Nặm cho biết, đơn vị đã xây dựng phương án tự chủ ở mức 53%. Tuy nhiên, 47% kinh phí còn lại chưa rõ sẽ được bố trí từ đâu? Từ đầu năm đến nay, bệnh viện mới được cấp 475 triệu đồng hỗ trợ một phần chi thường xuyên - con số quá nhỏ so với nhu cầu thực tế của đơn vị.

“Trước đây, khi còn hoạt động theo mô hình Trung tâm Y tế đa chức năng, đơn vị có thể cân đối nguồn kinh phí từ y tế dự phòng, dân số và mạng lưới trạm y tế để bù đắp cho hoạt động khám, chữa bệnh, bảo đảm chi trả lương và các chế độ cho cán bộ, viên chức. Tuy nhiên, từ năm 2026, sau khi các lĩnh vực y tế dự phòng, dân số chuyển về cấp xã quản lý, bệnh viện gần như chỉ còn nguồn thu từ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Trong khi địa bàn là vùng đặc biệt khó khăn, gần như 100% người bệnh sử dụng thẻ BHYT, quy mô dân số ổn định, không có dư địa tăng nguồn thu. Bên cạnh đó, bệnh viện chưa có điều kiện triển khai các dịch vụ kỹ thuật ngoài phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế nên nguồn thu rất hạn chế, không đủ bù đắp chi phí hoạt động", bác sỹ Ma Thị Sao cho biết thêm.

Thực trạng của Bệnh viện Pác Nặm cũng là khó khăn chung của các bệnh viện được chuyển đổi từ các trung tâm y tế tuyến huyện của tỉnh Bắc Kạn (cũ) sau khi sắp xếp. Tại Bệnh viện Ba Bể, đơn vị đang nợ lương của toàn bộ 78 cán bộ, viên chức và người lao động từ tháng 5/2026 đến nay; tiền trực mới thanh toán đến hết quý I, trong khi tiền thuốc, vật tư y tế cũng còn nợ kéo dài từ năm 2025.

Bệnh viện Ngân Sơn cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Hiện đơn vị cũng đang nợ lương cùng nhiều chế độ, chính sách của cán bộ, nhân viên từ tháng 4 đến nay mà chưa thể bố trí nguồn chi trả. Theo ông Nông Văn Binh, Giám đốc Bệnh viện Ngân Sơn, đơn vị xây dựng phương án tự chủ ở mức 32% và từ đầu năm đến nay cũng mới được cấp gần 500 triệu đồng kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên, trong khi để duy trì hoạt động trong năm nay, bệnh viện cần bổ sung thêm khoảng 6-7 tỷ đồng.

“Chúng tôi đã xây dựng phương án tự chủ từ tháng 3/2026 và gửi Sở Y tế trình thẩm định. Tuy nhiên, đến nay đã nhiều tháng trôi qua nhưng vẫn chưa được xử lý. Bệnh viện Ngân Sơn nguồn thu không đủ chi, nguyên nhân chủ yếu là do khách quan, đặc thù địa bàn miền núi, người dân còn nhiều khó khăn, dân số thưa thớt, số lượng người đến khám, điều trị không nhiều. Trong khi đó, gần như toàn bộ người bệnh đều khám, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế. Theo quy hiện hành, đối với những đơn vị thu không đủ chi thì căn cứ vào phương án tự chủ, Nhà nước sẽ cấp bù. Chúng tôi đã hoàn thiện đầy đủ các thủ tục nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả. Chúng tôi vẫn chờ, vẫn đợi, rất sốt ruột. Dù nhiều tháng chưa có lương nhưng cán bộ, viên chức của bệnh viện vẫn làm việc với tinh thần trách nhiệm, không ai nghỉ một ngày nào”, ông Nông Văn Binh, Giám đốc Bệnh viện Ngân Sơn cho hay.

Theo các bệnh viện, sau sắp xếp các đơn vị đều xây dựng phương án nâng cao hơn tỉ lệ tự chủ, nhiều đơn vị tăng khoảng 10% so với năm trước nhưng phần kinh phí Nhà nước hỗ trợ vẫn chưa được bố trí kịp thời. Trong khi đó, nguồn thu hiện gần như phụ thuộc hoàn toàn vào quỹ bảo hiểm y tế. Ngoài ra, nhiều đơn vị chưa triển khai được những kỹ thuật chuyên sâu do hạn chế về nhân lực và trang thiết bị khiến nguồn thu ngoài bảo hiểm gần như không đáng kể.

Bên cạnh đó, sau khi các chức năng dân số, y tế dự phòng và quản lý trạm y tế xã được chuyển về cấp xã, các bệnh viện không còn nguồn kinh phí để điều tiết như trước đây. Phần lớn đơn vị lại nằm trên địa bàn đặc biệt khó khăn, phải chi trả phụ cấp khu vực ở mức cao, trong khi vẫn phải ký thêm lao động hợp đồng để bảo đảm hoạt động chuyên môn, khiến chi phí tiền lương tăng đáng kể… Đây là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thu không đủ chi tại hầu hết các bệnh viện khu vực.

Dù gặp nhiều khó khăn về tài chính, các bệnh viện vẫn duy trì ổn định hoạt động khám, chữa bệnh phục vụ nhân dân. Ông Đinh Công Minh, người dân xã Phủ Thông, đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Thông đánh giá: “Thủ tục khám, chữa bệnh ở đây cũng nhanh gọn. Các y, bác sĩ rất nhiệt tình, quan tâm và chăm sóc bệnh nhân chu đáo nên chúng tôi rất yên tâm điều trị. Chỉ khi nào các bác sĩ thấy cần thiết và khuyên chuyển lên tuyến trên để kiểm tra, điều trị chuyên sâu hơn thì chúng tôi mới chuyển…”.

Bác sĩ Hà Thị Liên, Phụ trách khoa Khám bệnh, Bệnh viện Bạch Thông chia sẻ, dù nhiều tháng chưa được thanh toán tiền trực và còn nhiều khó khăn về kinh phí, đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế vẫn luôn động viên nhau khắc phục khó khăn, nỗ lực phục vụ người bệnh tốt nhất. “Hiện nay, bệnh viện hoạt động theo đúng chức năng khám, chữa bệnh, không còn thực hiện nhiệm vụ y tế dự phòng như trước nên đội ngũ y, bác sĩ có điều kiện tập trung nhiều hơn cho công tác chuyên môn. Dù giai đoạn chuyển đổi còn nhiều khó khăn, chưa thực sự ổn định nhưng chúng tôi vẫn luôn tin tưởng mọi việc sẽ từng bước tốt hơn. Trước mắt, tập thể cán bộ, y, bác sĩ sẽ cùng nhau cố gắng vượt qua giai đoạn này để tiếp tục phục vụ người dân", bác sỹ Hà Thị Liên chia sẻ.

Thầy thuốc Ưu tú, bác sĩ CKII Hoàng Thị Hà, Giám đốc Bệnh viện Bạch Thông cho biết thêm, sau khi chuyển sang mô hình bệnh viện khu vực, nguồn thu chủ yếu vẫn phụ thuộc vào bảo hiểm y tế, trong khi nhiều khoản chi bắt buộc như chuyển đổi số, công nghệ thông tin, thuê phần mềm, điện, nước... chưa được kết cấu đầy đủ trong giá dịch vụ y tế. Cùng với đó, việc thông tuyến khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế khiến nhiều người dân có xu hướng lên tuyến trên điều trị, ảnh hưởng không nhỏ đến nguồn thu của bệnh viện. Vì vậy, bên cạnh việc động viên cán bộ, viên chức vượt qua giai đoạn khó khăn, bệnh viện đang tập trung ứng dụng công nghệ số trong khám, chữa bệnh; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; phát triển các kỹ thuật mới và từng bước xây dựng các chuyên khoa, kỹ thuật chuyên sâu để nâng cao chất lượng điều trị.

“Đơn vị cũng rà soát lại các dịch vụ kỹ thuật, trang thiết bị và đội ngũ cán bộ đã được đào tạo để xây dựng lộ trình phát triển chuyên môn. Đồng thời, bệnh viện tiếp tục cử cán bộ đi đào tạo và chuẩn bị tiếp nhận chuyển giao một số dịch vụ kỹ thuật từ tuyến trên. Hiện nay Ban Giám đốc chỉ có 2 người, dù rất nhiều việc nhưng một đồng chí Phó Giám đốc do đã được đào tạo chuyên ngành nội soi nên vẫn phải trực tiếp đi học thêm để về triển khai dịch vụ kỹ thuật. Nếu mình không triển khai được các dịch vụ kỹ thuật thì chất lượng khám, chữa bệnh sẽ không được nâng lên, mà chất lượng không đảm bảo thì chắc chắn không thể giữ chân được người bệnh…”, bác sỹ Hoàng Thị Hà, Giám đốc Bệnh viện Bạch Thông cho biết.

Đây cũng là hướng đi chung mà nhiều bệnh viện đang lựa chọn nhằm từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và tiến tới tự chủ bền vững. Ông Hà Cát Trúc, Giám đốc Bệnh viện Phùng Chí Kiên - đơn vị được tổ chức lại từ Trung tâm Y tế thành phố Bắc Kạn (cũ) cho rằng, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, phát triển các chuyên khoa, kỹ thuật chuyên sâu đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân sẽ là giải pháp căn cơ để tăng nguồn thu và nâng cao chất lượng hoạt động. Trong đó, yếu tố con người là quan trọng nhất.

“Bệnh viện Phùng Chí Kiên chúng tôi sẽ triển khai theo lộ trình phát triển hệ nội khoa, tập trung quản lý các bệnh không lây nhiễm. Đồng thời, bệnh viện cũng đã đề xuất với Sở Y tế trong giai đoạn 2026-2030 sẽ phát triển đơn nguyên lão khoa. Đây là định hướng phù hợp với xu thế già hóa dân số, đồng thời vị trí của Bệnh viện Phùng Chí Kiên nằm ở khu vực trung tâm giữa hai phường Đức Xuân và Bắc Kạn cũng thuận lợi để phát triển loại hình chăm sóc sức khỏe này”, ông Hà Cát Trúc, Giám đốc Bệnh viện Phùng Chí Kiên,cho hay.

Để thực hiện những kế hoạch dài hạn trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, các bệnh viện rất cần những cơ chế, chính sách hỗ trợ trong giai đoạn chuyển tiếp nhằm bảo đảm nguồn kinh phí duy trì hoạt động, ổn định đời sống cán bộ, viên chức và giữ chân đội ngũ y, bác sĩ có chuyên môn. Chỉ khi giải quyết được những khó khăn trước mắt, các bệnh viện mới có điều kiện đầu tư phát triển, từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.