Hơn nửa thế kỷ sau ngày nhận giấy báo tử của người chồng thân yêu - liệt sĩ Lê Văn Hỷ, bà Bùi Thị Mau (tổ dân phố Minh Đức, phường Bạch Đằng, thành phố Hải Phòng) vẫn chưa biết ông nằm lại nơi đâu. Từ người vợ trẻ năm nào đến mái đầu bạc trắng hôm nay, bà Mau cùng các con chưa bao giờ từ bỏ hành trình kiếm tìm. Thông tin về tấm bia khắc dòng chữ "LÊ V. HỶ - 4.8.67" được phát hiện ở vùng đất chiến trường xưa được đăng tải trên Đài Tiếng nói Việt Nam lại thắp thêm một tia hy vọng mới với gia đình bà.

Trong căn nhà nhỏ ở tổ dân phố Minh Đức, phường Bạch Đằng, thành phố Hải Phòng, bà Bùi Thị Mau đã bước qua tuổi 80. Tuổi cao, trí nhớ không còn nguyên vẹn, nhiều câu chuyện của những năm tháng chiến tranh đã dần nhạt nhòa, nhưng hình ảnh người chồng trong lần chia tay ngày ông lên đường nhập ngũ vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của bà.

Năm 1967, ông Lê Văn Hỷ, khi đó là công nhân Xí nghiệp đá Minh Đức tạm biệt gia đình lên đường nhập ngũ. Cuộc sống khi ấy còn nhiều thiếu thốn, hai vợ chồng bà chẳng có tài sản gì đáng giá, nhưng với bà Mau, đó là quãng thời gian bình yên nhất trong cuộc đời.

"Tính tình ông hiền lành lắm. Lấy nhau 5, 6 năm giời, không bao giờ cãi nhau một câu. Đi đâu cũng nói ông ấy hiền lành lắm. Thương ông nghèo, đi làm công nhân phải đi bộ, có cái xe đạp cũng không có mà đi",bà Bùi Thị Mau kể.

Năm ông Lê Văn Hỷ nhập ngũ, con trai lớn của ông bà là Lê Văn Hùng chưa đầy 4 tuổi, con trai nhỏ là Lê Văn Dũng cũng mới lên 2.

Bà Mau kể lại: Sau ngày lên đường, ông Hỷ chỉ có một lần trở về thăm nhà. Cuộc gặp ngắn ngủi, chẳng có lời nào hoa mỹ. Ông chỉ dặn vợ ở nhà cố gắng nuôi con; bà Mau động viên chồng yên tâm lên đường làm nhiệm vụ.

Ông Hỷ trở lại chiến trường; bà Mau ở lại quê hương, vừa lao động, vừa chăm sóc các con, vừa chờ đợi tin chồng. Những năm chiến tranh, tin tức từ chiến trường khi có, khi không. Và cũng không aibiết đó sẽ là lần cuối cùng hai vợ chồng gặp nhau.

Năm 1974, giấy báo tử của liệt sĩ Lê Văn Hỷ được gửi về gia đình, ghi ông hy sinh tại mặt trận phía Nam vào tháng 10/1968 và được mai táng tại “Khu vực nghĩa trang mặt trận”. Khoảnh khắc ấy, bà Mau như chết lặng.

Lúc ấy, tôi xuống dưới ông nội, ông cũng khóc, con dâu cũng khóc. Hai ông con không nói gì được với nhau cả, cứ nghẹn ngào. Ông bố chồng bảo: Con ơi, con cố gắng nuôi các cháu nhá, chứ ông bây giờ cũng không biết nói gì hơn được.

Lời dặn của người cha già cùng lời hứa với chồng trong lần gặp cuối đã trở thành điểm tựa để bà Mau đi tiếp qua những năm tháng gian khó. Một mình bà tần tảo nuôi các con khôn lớn, rồi khi các con cứng cáp hơn, lại cùng các con lặn lội đi tìm mộ chồng.

Ông Lê Văn Hùng, con trai liệt sĩ Lê Văn Hỷ kể: "Có những chuyến đi kéo dài nhiều ngày tại các tỉnh phía Nam để tìm kiếm ở các nghĩa trang, dò tìm từng thông tin ít ỏi...Năm 2010, chúng tôi có xin giấy của Phòng Lao động, Thương binh, Xã hội của huyện đi vào trong Đức Cơ thuộc Tây Nguyên. Đã tìm vào Quân đoàn 3. Đã tìm được hồ sơ của ông, tên thì đúng nhưng ghi Nguyễn Kim Hỷ, bố là Lê Văn Sỹ, thôn Tràng Kênh, ThủyNguyên, Hải Phòng, nhưng họ thì không đúng. Giở mặt sau thì ghi là: Không có mộ chí, mất tích. Vào lần đấy, không thấy là chúng tôi ra".

Sau chuyến đi năm ấy, gia đình không còn đủ điều kiện để tiếp tục những hành trình dài như trước. Thời gian lặng lẽ trôi qua, nhiều đồng đội từng chiến đấu cùng liệt sĩ Lê Văn Hỷ cũng lần lượt qua đời. Những cánh rừng, con đường nơi chiến trường xưa đã đổi thay, nhiều địa danh được xây dựng lại, khiến việc xác định nơi ông ngã xuống càng trở nên khó khăn hơn. Hành trình tìm kiếm vì thế cũng thưa dần theo năm tháng, nhưng chưa bao giờ khép lại. Bà Bùi Thị Mau vẫn đau đáu mong một ngày biết được nơi chồng nằm lại; các con của liệt sĩ Lê Văn Hỷ vẫn âm thầm dò hỏi, chắt chiu từng manh mối, với hy vọng có thể đưa cha trở về quê hương.

Giữa lúc hành trình tìm kiếm của gia đình gần như rơi vào bế tắc, một manh mối từ chiến trường xưa bất ngờ xuất hiện. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Đội K72 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai đã rà soát tại khu vực chiến trường cũ và phát hiện một tấm bia mộ còn khắc dòng chữ: "LÊ V. HỶ - 4.8.67".

Thông tin này nhanh chóng được Đài Tiếng nói Việt Nam phản ánh trên sóng phát thanh, báo điện tử và các nền tảng số. Khi biết tin, gia đình liệt sĩ Lê Văn Hỷ đã chủ động liên hệ với phóng viên VOV để đối chiếu thông tin, đồng thời làm việc với các cơ quan chức năng, đăng ký lấy mẫu ADN với mong muốn sớm được xác minh danh tính. Ông Lê Văn Hùng bảo rằng, sự trùng khớp về tên gọi chưa thể khẳng định đó là người cha của mình, nhưng sau hơn 50 năm gần như không còn bất kỳ manh mối nào, chỉ một tia hy vọng cũng đủ để gia đình tiếp tục chờ đợi.

"Tôi thấy thông tin, tấm bia ghi: LÊ V. HỶ cũng trùng trùng với tên bố tôi, trùng với năm nhập ngũ, chúng tôi cũng có tia hy vọng. Qua Chiến dịch 500 ngày đêm tìm mộ hài liệt sĩ, chúng tôi cũng muốn được lấy mẫu để xác nhận thân nhân, đón bố chúng tôi về gia đình và quê hương", ông Lê Văn Hùng nói.

Tấm bia mang dòng chữ “LÊ V. HỶ - 4.8.67” và những thông tin liên quan vẫn đang được các cơ quan chức năng tiếp tục xác minh. Nhưng với gia đình bà Bùi Thị Mau, sau hơn nửa thế kỷ mòn mỏi kiếm tìm, chỉ một manh mối nhỏ cũng đủ để nhen lên niềm hy vọng. Bà Mau và các con cháu vẫn mong một ngày không xa, người chồng, người cha đã nằm lại nơi chiến trường sẽ được gọi đúng tên, xác định đúng danh tính và trở về với quê hương. Đó không chỉ là tâm nguyện của riêng gia đình bà Mau mà còn là khát vọng chung của biết bao gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước vẫn đang mòn mỏi chờ ngày đoàn tụ.