Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau 1 năm vận hành đã cho thấy những hiệu quả bước đầu, khi tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tại các địa phương tinh gọn hơn, giảm đầu mối quản lý, giảm cấp trung gian, tăng cường tính trực tiếp giữa chính quyền và người dân, cũng như tăng tính chủ động và trách nhiệm cho chính quyền cấp xã.

Tuy nhiên, để hoàn thành và đáp ứng yêu cầu công việc, nhiều cán bộ đã phải căng mình, làm việc liên tục gần như không có ngày nghỉ.

Chị Mạc Thị Loan, Trưởng phòng Văn hoá -Xã hội xã Sông Mã, tỉnh Sơn La chia sẻ, phòng chịhiện tại có 8 biên chế. Con người thì đủ, nhưngvề chuyên môn các lĩnh vực thì thiếu, dẫn nhiềukhó khăn. Vídụ như lĩnh vực y tế, hiện nay các nội dung liên quan đến chuyên môn sâu về lĩnh vực này phòng đang giao cho nhân viên y tế của Trạm Y tế xã tham mưu giúp;các nội dung liên quan đến công tác tuyên truyền, xây dựng kế hoạch… thì anh chị em trong phòngtự làm; cần thiết thì khi xây dựng kế hoạch xong lại gửi cho Trạm Y tế để họ tham gia ý kiến, sau khi họ gửi lại thì phòng mới trình lãnh đạo xã phê duyệt.

Theo chị Loan, Phòng Văn hoá -Xã hội cấp xã hiện nay thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về các lĩnh vực: Văn hóa, giáo dục; y tế; thể dục, thể thao; du lịch; quảng cáo; phát thanh truyền hình; báo chí; thông tin cơ sở; thông tin đối ngoại… Đội ngũ cán bộ ít, khối lượng công việc khổng lồ, liên quan đến chuyên môn của 6 -7 sở ngành, nên ngay khi chính thức vận hành bộ máy từ ngày 1/7/2025, mỗi cán bộ, viên chức trong đơn vị ai nấy đều nỗ lực hết mình, tự mày mò tìm tòi, học hỏi các vấn đề chuyên môn mình chưa qua đào tạo để áp dụng trong công việc. Chính vì lẽ đó, suốt 1 năm qua, các chị gần như không có ngày nào nghỉ.

"Chúng tôi thường xuyên làm ngoài giờ. Thời điểm đầu mới thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thì hầu như ngày nào cũng phải làm việc đến 10 - 11h đêm, kể cả thứ 7, Chủ nhật. Còn thời điểm này cũng chưa dám nói cuối tuần sẽ được nghỉ, đến lúc đómới biết thôi chứ không dám khẳng định trước. Trưởng phòng, phó phòng không có chuyện chỉ giao cho cán bộ trong phòng làm màbản thân mình cũng phải phụ trách mộtmảng công việc, từ việc làm văn bản cho đến kiểm soát các nội dung công việc của cơ quan. Tôi hiện đang phụ trách chính mảng giáo dục, điều hành thế nào là do tôi, cũng không có anh em nào giúp mình được, vì thực tế trong phòng không ai có chuyên môn về nội dung đó", chị Loan chia sẻ.

Tại xã Thuận Châu, sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, tổ chức bộ máy chính quyền cấp xã cơ bản được ổn định; các cơ quan chuyên môn và đơn vị sự nghiệp trực thuộc từng bước đi vào hoạt động nền nếp. UBND xã đã ban hành Quyết định phân công nhiệm vụ cho Chủ tịch, các Phó Chủ tịchvà các uỷ viên UBND xã; đồng thời các cơ quan đơn vị đã phân công nhiệm vụ cụ thể đối với cán bộ, công chức theo tinh thần 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả. Chính vì thế, sau 1 năm vận hành, các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hoá - xã hội, quốc phòng -an ninh trên địa bàn đều đạt kết quả tốt.

Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần các cấp có thẩm quyền tháo gỡ trong thời gian tới. Bà Nguyễn Thị Thành, Chủ tịch UBND xã cho biết, khối lượng công việc của phòng chuyên môn khá lớn; cường độ làm việc rất cao, đa số yêu cầu thời gian hoàn thành gấp, trong khi số lượng công chức thiếu, phải bố trí kiêm nhiệm nhiều công việc khác. Ngoài ra, xã hiện cũngthiếu nguồn công chức có trình độ chuyên môn, năng lực đủ tốt để bố trí tham mưu ở các lĩnh vựcnhư khoahọc công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ thông tin, quản lý đất đai, tôn giáo, cải cách thủ tục hành chính…

Với xã biên giới Chiềng Khoong, ông Lê Văn Tú, Phó Bí thư Đảng uỷ xã cho biết, trong 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, có thể thấy xã đã chủ động hơn trong giải quyết công việc, nhất là các vấn đề liên quan trực tiếp đến người dân như đất đai, hộ tịch, an sinh xã hội; người dân cũng được tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn. Tuy nhiên, xã vẫn còn gặp một số khó khăn, vướng mắc.

"Khó khăn chung của các xã là cơ sở vật chất thiếu thốn. Về cán bộ thì hiện tại Chiềng Khoong đang thiếu 10 biên chế so với định mức được giao. Các biên chế thiếu là thú y và một số công chức đặc thù như giao thông, xây dựng, kinh tế tài chính… Cán bộ công chức cấp xã hiện tại nhiều vị trí cũng chưa đáp ứng được yêu cầu công việc. Chúng tôi cũng mong được đào tạo bồi dưỡng để cán bộ cập nhật kiến thức. Ngoài ra, sớm cho tuyển đủ cán bộ công chức. Khi được tuyển thì xã chúng tôi sẽ tập trung tuyển các vị trí việc làm đang thiếu, ttìsẽ khắc phục được nhiều khó khăn", ông Tú nói.

Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Sơn La cho biết: trong năm đầu vận hành, hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp ổn định đã góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương phát triển. Quý I/2026, GRDP của Sơn La tăng 9,76% so với cùng kỳ năm trước, đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 45,5%; giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt 98,3 triệu USD; toàn tỉnh đón trên 2 triệu lượt khách du lịch, doanh thu đạt gần 2.500 tỷ đồng…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những khó khăn nhất định cần Trung ương hỗ trợ và có những điều chỉnh cho phù hợp.

"Sơn La kiến nghị với TW là trên cơ sở các quy định thì giao ổn định biên chế trong giai đoạn 2025 -2030, thậm chí có thể dài hơn. Trên cơ sở các vị trí việc làm đó thì tỉnh sẽ bố trí công chức cho phù hợp để đảm bảo tính ổn định lâu dài. Thứ 2 về nguồn lực tài chính, Sơn La là tỉnh còn nhiều khó khăn, rất mong Trung ương tiếp tục quan tâm tạo điều kiện hỗ trợ về mặt kinh phí để Sơn La đầu tư phát triển, nhất là hạ tầng giao thông, như tuyến cao tốc Hoà Bình -Mộc Châu, Mộc Châu - Điện Biên và cao tốc từ Sơn La sang Lào Cai, Yên Bái… sớm đưa vào khai thác vận hành, đáp ứng với yêu cầu phát triển", ông Tú chia sẻ.

Cũng theo ông Tịnh, mới đây, tỉnh Sơn La có 27 trong tổng số 75 xã, phường được giao tối đa có 3 Phó Chủ tịch UBND, tăng thêm 1 Phó Chủ tịch so với thời điểm bắt đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; số phòng chuyên môn ở các xã cũng đang được xem xét để bổ sung. Việc bổ sung nguồn nhân lực chắc chắn sẽ giúp hoạt động của hệ thống chính trị ở tỉnh được nâng cao hơn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn và chắc chắn sẽ phục vụ nhân dân tốt hơn trong thời gian tới.