Có tình trạng không đúng đối tượng

Bộ Xây dựng nhận định, quy định trong Luật Nhà ở 2023 cho phép người sở hữu nhà ở xã hội được bán lại theo cơ chế thị trường sau 5 năm sử dụng làm phát sinh nhiều trường hợp người sở hữu nhà ở xã hội bán lại nhà cho người không đúng đối tượng được mua nhà ở xã hội theo giá thương mại để kiếm lời.

Để tiết kiệm nguồn lực đất đai, tăng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người có nhu cầu và đảm bảo ý nghĩa của chính sách an sinh xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung quy định nhà ở xã hội chỉ được bán, cho thuê mua đối với đúng đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Trường hợp người mua, thuê mua nhà ở xã hội không còn nhu cầu sử dụng nhà thì chấm dứt hợp đồng và trả lại nhà ở cho cơ quan quản lý nhà nước.Nhận định về vấn đề sai đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội, ông Nguyễn Văn Sinh – Thứ trưởng Bộ Xây dựngkhẳng định có tình trạng này và yêu cầu có biện pháp xử lý.

"Trước tình hình này, trong thời gian qua Bộ Xây dựng có nhiều văn bản yêu cầu các địa phương nơi có xảy ra hiện tượng trên phải thanh tra, kiểm tra, rà soát lại, làm rõ. Trên cở sở đó có giải pháp để khắc phục, chấn chỉnh và xử lý kịp thời. Nếu phát hiện sai thì phải thu hồi lại trường hợp bán không đúng đối tượng đã được mua", ông Sinh nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) khẳng định, nhà ở xã hội là loại hình được Nhà nước áp dụng nhiều chính sách mang tính nhân văn. Đây cũng là tài sản có tính chất đặc thù, nhằm hỗ trợ các đối tượng thu nhập thấp, gặp khó khăn về chỗ ở, nên không thể tham gia giao dịch như các loại hình bất động sản thông thường.

"Khi đủ điều kiện chuyển nhượng, chuyển giao thì đây vẫn là tài nguyên của quốc gia, vì được hình thành bằng mọi sự nỗ lực và hỗ trợ. Cho nên vẫn giữ mục tiêu là để cho người khó khăn tiếp quản nó. Tôi cho rằng như vậy sẽ không bị mất nguồn lực tài nguyên", ông Đính cho biết.

Theo ông Đính, các quốc gia khác cũng có quan điểm tương tự, coi nhà ở xã hội như một tài sản công, trong đó nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc phát triển và phân bổ. Thậm chí, một số nước còn tập trung phát triển nhà ở xã hội chỉ để cho thuê. Hiện nay, tất cả các chính sách của Việt Nam đang học hỏi kinh nghiệm của các nước trên thế giới.

Ủng hộ nhưng không tạo rào cản

Chị Lê Nghĩa - ngụ chung cư Chương Dương Home, phường Thủ Đức (thuộc TP Thủ Đức trước đây) cho biết, gia đình chị đã mua và về ở tại dự án nhà ở xã hội này từ năm 2019. Quan điểm của chị Nghĩa đồng tình với đề xuất của Bộ Xây dựng vì giúp hạn chế việc người có điều kiện kinh tế đầu cơ nhà ở xã hội, giảm sự canh tranh giữa người có thu nhập trung bình với người giàu để loại hình này đến đúng tay người cần.

"Nhà ở xã hội có giá thấp hơn nhà ở thương mại từ 2-3 lần nên dễ bị lợi dụng. Nhiều người sẵn sàng vượt qua các rào cản để trục lợi. Hệ quả là xuất hiện tình trạng mua bán không đúng đối tượng, bán chênh, khiến nhiều người thực sự cần nhà ở thì khó tiếp cận, trong khi người có điều kiện được hưởng lợi lớn", chị Nghĩa nhận định.

Theo chị Nghĩa, thời điểm mua nhà ở xã hội, gia đình chị cũng rất vất vả khi phải cạnh tranh suất mua với hàng trăm người. Điều đó cho thấy nhu cầu của người dân là rất lớn trong khi số lượng loại hình nhà ở này chưa đủ đáp ứng. Do đó, việc siết lại đối tượng được mua là cần thiết để những người như chị giảm bớt áp lực về chỗ ở.

Cũng là người mua và sinh sống tại chung cư Chương Dương Home, ông Nguyễn Tiến Hùng cho biết việc rao bán nhà tại đây đang diễn ra sôi động.

Cụ thể, cuối năm 2025 có một căn hộ diện tích 56m2 được giao dịch với giá hơn 2 tỷ đồng. Thời điểm tháng 3/2026, một căn hộ tương tự đang được rao bán với mức giá khoảng 2,1 tỷ đồng. Ông Hùng cho rằng, đề xuất cấm mua bán sau 5 năm của Bộ Xây dựng chưa sát thực tế phát triển của người dân.

"Kinh tế của người dân cũng phải phát triển, khi có 1 tỷ rồi thì sau này có thể nhiều tỷ hơn chứ không thể bắt người ta có 1 tỷ mãi được. Luật quy định như vậy nhưng cũng phải phù hợp, sát thực tế phát triển của xã hội. Nếu như vậy thì tạo rào cản cho sự phát triển", ông Hùng bày tỏ.

Theo ông Hùng, nhiều gia đình đã có điều kiện kinh tế tốt hơn sau thời gian tích luỹ, phấn đấu nên nhu cầu thay đổi chỗ ở khang trang hơn là hoàn toàn chính đáng. Do đó, việc hạn chế mua bán tự do cần được xem xét kỹ lưỡng, thấu đáo để tránh việc vô tình thành rào cản hạn chế quyền của người đang sở hữu nhà ở xã hội, đẩy họ mắc kẹt trong cái mác thu nhập trung bình, làm chậm nhịp phát triển kinh tế của xã hội.

Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Lê Thành là doanh nghiệp thực hiện nhiều dự án nhà ở xã hội tại TP.HCM. Ở góc độ người làm thực tế, ông Lê Hữu Nghĩa – Tổng Giám đốc Công ty Lê Thành nhận định, cần phải duy trì quan điểm mỗi người dân được 1 lần trong đời được quyền mua nhà ở xã hội.

Khi cuộc sống của người dân thay đổi, phát sinh nhu cầu mua bán, những người đã sinh sống, sử dụng căn nhà ở xã hội trong vòng 5 năm thì nên cho phép mua bán tự do.

"Khi chúng ta làm được dự án, người dân mua được mà sau khi bán lại họ có lời thì chúng ta mừng cho người dân. Tại họ có nhu cầu, cần tiền để xài cho gia đình nhưng họ mất đi quyền rồi, đâu được mua nữa", ông Nghĩa nhấn mạnh.

Theo ông Nghĩa, sau khi bán nhà ở xã hội, dù cho người dân có lời một khoản tiền nhưng vẫn phải giải quyết vấn đề chỗ ở. Khi đó, họ phải mua nhà ở thương mại và giá bán cao hơn rất nhiều so với tiền lời khi bán nhà ở xã hội. Do đó, ông Nghĩa kiến nghị thay vì siết quá chặt việc mua bán sau này thì nhà nước nên tập trung vào việc tạo ra được nhiều dự án nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu rất lớn của người dân.