Bãi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu, tăng cường hậu kiểm

Thông tin trên được Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, nêu trong phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Lương Tam Quang trân trọng cảm ơn những ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận ở tổ và hội trường. Bộ trưởng khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và các Ủy ban của Quốc hội để tiếp thu tối đa, giải trình thấu đáo những ý kiến đóng góp, qua đó hoàn thiện các dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội quan tâm là việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy đối với công trình và phương tiện giao thông. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, kể từ ngày 1/7/2026, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC đối với công trình, phương tiện giao thông đã được bãi bỏ theo Nghị quyết số 66 của Chính phủ. Vì vậy, dự thảo luật cũng quy định bãi bỏ thủ tục này, đồng thời thiết lập cơ sở pháp lý để tiếp tục kiểm soát, bảo đảm an toàn PCCC cũng như xác định rõ trách nhiệm quản lý và xử lý vi phạm.

Cụ thể, dự thảo luật bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông và việc quản lý đối với công trình, phương tiện được đưa vào khai thác, sử dụng. Bên cạnh đó, các quy định của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và của Chính phủ đã xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Những quy định này tập trung vào trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông và các cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động đầu tư xây dựng, sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện giao thông. Các chủ thể phải thực hiện việc nghiệm thu và kê khai thông tin khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động. Theo Bộ trưởng, đây là cơ sở quan trọng để triển khai công tác hậu kiểm, thanh tra, quản lý và xử lý vi phạm sau khi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan nhà nước.

Tăng tiền phạt, bổ sung biện pháp cưỡng chế mạnh

Đáng chú ý, đề cập trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện giao thông khi vi phạm quy định PCCC, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, pháp luật hiện hành đã có quy định về chế tài xử lý vi phạm hành chính và hình sự đối với các hành vi liên quan.

Sau khi Quốc hội thông qua dự án luật này và Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi được trình trong kỳ họp, Bộ Công an sẽ tham mưu, báo cáo Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 106 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo định hướng được Bộ trưởng nêu, việc sửa đổi sẽ tập trung vào hành vi không tổ chức nghiệm thu về PCCC; tổ chức nghiệm thu không đúng quy định hoặc nghiệm thu không phù hợp với thiết kế PCCC đã được thẩm định. Đối với các hành vi trên, cơ quan soạn thảo đề xuất tăng mức tiền xử phạt, đồng thời bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm buộc tổ chức, cá nhân vi phạm khắc phục triệt để những tồn tại, nguy cơ gây mất an toàn.

Cụ thể, cơ quan chức năng có thể buộc dừng thi công, khai thác, sử dụng công trình hoặc phương tiện giao thông để khắc phục, loại bỏ các nguy cơ mất an toàn; buộc thực hiện biện pháp bảo đảm an toàn cho người và tài sản; buộc thi công công trình, sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện theo đúng thiết kế PCCC đã được thẩm định.

Một yêu cầu quan trọng khác là buộc tổ chức nghiệm thu PCCC theo đúng quy định. Điều này nhằm bảo đảm công trình trước khi đưa vào khai thác, sử dụng phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy. Không chỉ tăng mức phạt và bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả, dự thảo định hướng sửa đổi còn đề cập những biện pháp cưỡng chế, ngăn chặn đối với trường hợp không chấp hành yêu cầu khắc phục.

Trong đó, có thể yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông và hạ tầng số. Cơ quan chức năng cũng có thể thực hiện niêm phong toàn bộ hoặc một phần công trình, trụ sở, địa điểm, cơ sở vi phạm.

Đối với phương tiện giao thông, các biện pháp được đề xuất bao gồm tạm dừng đăng kiểm và tạm dừng đăng ký phương tiện. Đây là những công cụ nhằm tăng hiệu quả thực thi, hạn chế tình trạng chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc tổ chức, cá nhân liên quan chây ì, không thực hiện các yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC.

Với các chung cư, nội dung này đặc biệt đáng chú ý bởi việc nghiệm thu đúng thiết kế, bảo đảm điều kiện an toàn trước khi đưa công trình vào sử dụng có ý nghĩa trực tiếp đối với tính mạng, tài sản của cư dân. Việc tăng chế tài được kỳ vọng góp phần nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu, đồng thời tăng hiệu quả quản lý sau khi chuyển từ cơ chế kiểm tra nghiệm thu sang hậu kiểm.

Quản lý phương tiện PCCC theo cơ chế hậu kiểm

Ngoài vấn đề nghiệm thu công trình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng giải trình về việc bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Theo đó, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong sản xuất, nhập khẩu, lưu thông sản phẩm và việc quản lý, xử lý vi phạm sẽ được thực hiện theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Các tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa cũng như việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu phương tiện PCCC và cứu nạn, cứu hộ. Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra, quản lý, xử lý vi phạm trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường. Để phục vụ công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc, hậu kiểm và xử lý vi phạm, dự thảo luật quy định việc kê khai thông tin đối với phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ trước khi lưu thông trên thị trường, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp này.