Đạt chuẩn quy mô nhưng vẫn chủ động sáp nhập

Sắp xếp trường học theo chủ trương của Chính phủ về tiếp tục đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy và chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa, Sở Giáo dục và Đào tạo, các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóađang khẩn trương hoàn thiện đề án sáp nhập các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập giai đoạn 2026–2030.

Theo mục tiêu tỉnh đề ra, việc sắp xếp phải bảo đảm giảm tối thiểu 30% số lượng đầu mối cơ sở giáo dục, đồng thời vẫn giữ vững chất lượng dạy và học, không để ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh.

Tại nhiều địa phương ở Thanh Hóa, chính quyền cơ sở đangchủ động xây dựng phương án sắp xếp nhằm giảm đầu mối quản lý, tập trung nguồn lực đầu tư, khắc phục tình trạng trường lớp phân tán.

Tại xã Thanh Kỳ, địa phương xây dựng phương án sáp nhập 2 trường mầm non thành 1; sáp nhập 3 trường tiểu học và 1 trường THCS thành 1 trường liên cấp TH&THCS cùng 1 trường tiểu học. Sau sắp xếp, số lượng trường giảm từ 7 xuống còn 4, tương đương tỷ lệ giảm 42,8%.

Tại xã Hoằng Lộc, phương án sáp nhập được rà soát nhiều lần để vừa bảo đảm phù hợp điều kiện thực tế, vừa đạt mục tiêu giảm 33,3% số đầu mối, từ 18 trường xuống còn 12 trường, mặc dù tất cả các trường đều đã đáp ứng chỉ tiêu của tỉnh giao giai đoạn 2026-2027.

Trong khi đó, xã Tân Ninh cũng đang tích cực nghiên cứu phương án tối ưu để thực hiện nhiệm vụ sắp xếp, dù hệ thống trường học hiện nay vẫn đáp ứng đầy đủ quy mô theo quy định.

Quyết tâm lớn nhưng còn nhiều rào cản từ thực tiễn

Quá trình triển khai tại cơ sở cho thấy, khó khăn không nằm ở sự đồng thuận mà chủ yếu xuất phát từ điều kiện địa lý, hạ tầng và nguồn lực.

Đánh giá về những thách thức ở khu vực miền núi, ông Trần Minh Chiến, Trưởng phòng Văn hóa xã Thanh Kỳ phân tích, địa bàn rộng, chia cắt khiến khoảng cách từ điểm trường chính đến điểm trường xa nhất có thể lên tới 12–13 km.

Đối với bậc mầm non, sau sáp nhập sẽ còn 5 điểm trường nhưng dự kiến chỉ bố trí 3 thành viên ban giám hiệu. Trong khi đó, theo quy định, công tác quản lý bữa ăn bán trú bắt buộc phải có đại diện ban giám hiệu trực tiếp giám sát nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm. Điều này tạo áp lực rất lớn đối với đội ngũ quản lý.

Trước thực tế đó, địa phương đã kiến nghị tăng thêm số lượng phó hiệu trưởng đối với các trường có nhiều điểm trường lẻ, song giải pháp này cũng gặp khó trong bối cảnh toàn ngành đang thực hiện chủ trương tinh giản bộ máy.

Ở khu vực đồng bằng, ông Nguyễn Xuân Sơn, Phó Trưởng phòng Văn hóa xã Hoằng Lộc cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất để đưa học sinh về học tập tại các điểm trường trung tâm.

Trong điều kiện ngân sách còn hạn chế, địa phương xác định tiếp tục duy trì một số điểm trường lẻ nhằm tạo thuận lợi cho học sinh, đặc biệt là trẻ mầm non, đồng thời tập trung tinh gọn bộ máy quản lý mà không làm xáo trộn việc học. Bên cạnh đó, Hoằng Lộc hiện vẫn thiếu khoảng 50 cán bộ quản lý và giáo viên đứng lớp.

Ông Lê Đăng Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Ninh cho biết: "Hiện tại chúng tôi chưa đi đến phương án chính thức cho việc sắp xếp trường, nhưng địa phương định hướng thực hiện mô hình sáp nhập trường liên cấp (kết hợp Tiểu học và THCS) trên địa bàn từng xã cũ. Phương án này sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội bởi khoảng cách địa lý thuận lợi, khi cấp 1 và cấp 2 thường đặt cạnh nhau. Gắn kết chất lượng giáo dục hơn khi Ban giám hiệu sẽ chịu trách nhiệm đồng bộ chất lượng từ lớp 1 đến lớp 9. Linh hoạt đội ngũ giáo viên khắc phục tình trạng thừa thiếu cục bộ và tận dụng ngay đội ngũ kế toán liên trường hiện có mà không phát sinh thêm biên chế hành chính".

Ông Hà cho biết thêm: "Tuy nhiên trong quá trình sắp xếp, chúng tôi cũng rất quan tâm đến chế độ của các cán bộ sau sắp xếp, chúng tôi sẽ vận dụng các chính sách phù hợp và cao nhất cho cán bộ, đặc biệt là cán bộ quản lý bậc mầm non, nếu thuộc diện dôi dư sẽ không được hỗ trợ theo Nghị định 154 như các bậc học khác."

Tâm tư của những người gắn bó cả đời với bục giảng

Đằng sau những con số về tinh giản đầu mối là tâm tư của nhiều cán bộ quản lý đã có hàng chục năm cống hiến cho ngành giáo dục.

Bà Lê Thị Tâm, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vân Sơn, người có 39 năm công tác trong ngành giáo dục và chỉ còn 13 tháng nữa sẽ nghỉ hưu, chia sẻ: "Tôi hoàn toàn ủng hộ việc sáp nhập các trường trên địa bàn, tuy nhiên việc bị hạ chức danh cận kề ngày nghỉ hưu sẽ khiến lương hưu của tôi sụt giảm khá nhiều, hoặc nghỉ hưu sớm tôi cũng không được hỗ trợ theo Nghị định 154 của Chính phủ như các bậc học khác. Nếu trường tôi thuộc diện sắp xếp tôi mong muốn Chính phủ và các cấp có thẩm quyền xem xét cho các cán bộ còn dưới 2 năm công tác như tôi được giữ nguyên chức vụ hoặc bố trí vị trí phù hợp đến khi nghỉ hưu".

Ở góc nhìn khác, ôngLê Đình Chiến, Hiệu trưởng Trường THCS Vân Sơn, người có 31 năm công tác và hơn 22 năm làm cán bộ quản lý, cho rằng việc sáp nhập sẽ tạo điều kiện tập trung đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục.

Ông khẳng định đội ngũ cán bộ, giáo viên đều đồng thuận với chủ trương của Đảng và Nhà nước, sẵn sàng nhận mọi sự phân công, dù tiếp tục làm công tác quản lý hay trở lại trực tiếp đứng lớp.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và UBND tỉnh Thanh Hóa, các địa phương thống nhất quan điểm: tinh gọn đầu mối quản lý nhưng giữ ổn định đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy, không để ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và quyền học tập của học sinh.

Việc nhiều địa phương chủ động sắp xếp trường học ngay cả khi các cơ sở hiện hữu đều đạt chuẩn quốc gia cho thấy quyết tâm chính trị trong triển khai chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào cuộc sống, bên cạnh sự đồng thuận của đội ngũ nhà giáo, các địa phương cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ quản lý dôi dư, nhất là những trường hợp còn ít thời gian công tác trước khi nghỉ hưu, qua đó tạo sự yên tâm để quá trình sắp xếp diễn ra đồng bộ, hiệu quả và nhân văn.