Điều đáng nói, trong số này có nhiều loại bao bì chứa hóa chất độc hại, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường đất, nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đe dọa sức khỏe cộng đồng. Thực trạng này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc nâng cao ý thức của người dân, cũng như tăng cường các giải pháp quản lý, thu gom và xử lý rác thải tại địa phương.

Những tấm biển “Cấm đổ rác” kèm chế tài xử phạt dường như đang bị... ngó lơ. Tại Cần Thơ nói riêng và ĐBSCL nói chung, không khó để bắt gặp những túi rác vứt vội bên lề đường thậm chí ngay trên cầu. Không chỉ rác sinh hoạt, mà còn là mảnh thủy tinh, vật sắc nhọn và đặc biệt là vỏ chai, bao bì thuốc thực vật qua sử dụng:

"Bà con mình hay không có ý thức chỗ đó. Người ta gom một chỗ cho xe rác gom. Còn đây cứ gom rác vứtở đầu cầu".

"Hố rác dùng để chứa đựng bao bì, vỏ chai thuốc sâu qua sử dụng nhưng mà người dân, người ta thiếu ý thức, để các mảnh vở thủy tinh".

Rác thải sinh hoạt, đặc biệt là bao bì thuốc bảo vệ thực vật, nếu không được xử lý đúng cách sẽ gây ra những tác hại rất nghiêm trọng đối với môi trường đất và nước, thậm chí để lại hậu quả lâu dài cho sản xuất nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng. TS Đinh Văn Phúc, Viện Trưởng Viện Khoa học Xã hội liên ngành, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, TP Hồ Chí Minh, chia sẻ:

"Các loại rác thải này thường còn tồn dư hóa chất độc hại. Ngấm vào đất, chúng có thể tiêu diệt các vi sinh vật có lợi và làm mất cân bằng hệ sinh thái đất. Về lâu dài, đất canh tác sẽ bị thoái hóa, cây trồng sinh trưởng kém, năng suất giảm. Khi bị vứt xuống kênh, rạch các hóa chất độc hại phân tán và lan rộng trong môi trường nước. Điều này không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước tưới tiêu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thủy sản, làm suy giảm đa dạng sinh học và có thể gây ngộ độc cho con người khi sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm".

Có thể thấy, cơ sở hạ tầng phục vụ phân loại và xử lý rác ở Cần Thơ chưa đáp ứng nhu cầu, thu gom, vận chuyển chậm khiến rác thải tồn đọng, mất vệ sinh. Người dân còn lung túng trong khâu phân loại rác tại nguồn. Các mô hình thí điểm ở nhiều địa phương hiện vẫn bó hẹp ở quy mô nhỏ, chưa đủ sức lan tỏa.

Bà Phạm Thị Thùy Dung, Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Xuân, TP Cần Thơ cho rằng, địa phương cần làm rõ trách nhiệm của đơn vị thu gom, vận chuyển rác, tăng cường hoạt động giám sát và nâng cao nhận thức của người dân về phân loại rác tại nguồn:

"Hiện nay, Công ty Công trình Đô thị họ chỉ làm một chuyện là họ đổ rác trong thùng rác, không gom rác ở khu vực phía ngoài. Bây giờ, ký kết với lại Công trình Đô thị là phải rõ ràng. Anh thu gom rác là khuôn viên, khu vực rác là anh phải gom hết. Thứ hai, người dân là phải biết phân loại rác, rồi bỏ vào túi.

Trong hệ thống 37 doanh nghiệp của Khu công nghiệp Tân Phú Thạnh đều có cam kết giữ vệ sinh. Sắp tới Khu công nghiệp Tân Phú Thạnh cũng như Sông Hậu sẽ được đầu tư lại hệ thống xử lý rác, nâng cấp hạ tầng, xử lý rác thải vậy thì nó giải quyết kịp thời".

Với 2 nhà máy điện rác là Nhà máy EB công suất 400 tấn/ngày và Nhà máy điện rác Hậu Giang công suất 600 tấn/ngày, cùng các cơ sở xử lý hiện có, Cần Thơ đang nỗ lực đảm bảo không để rác thải tồn đọng. Thế nhưng, đích đến của thành phố không chỉ dừng lại ở việc xử lý, mà là hướng tới những công nghệ xanh, thân thiện hơn để thay thế hoàn toàn việc chôn lấp thủ công.

Những nút thắt về tài chính vừa được tháo gỡ đầu năm nay, cùng việc trao quyền giám sát cho chính người dân, là những bước đi mạnh mẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, xây dựng Cần Thơ thành một đô thị xanh, đáng sống.