Sáng 16/10, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng,Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 15/10/2026 về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Việc gì cấp nào làm tốt hơn thì giao cho cấp đó

Nghị quyết lần này kế thừa, phát triển những quan điểm, chủ trương của Nghị quyết số 28-NQ/TW khóa XIII, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới phù hợp với mô hình tổ chức hệ thống chính trị và nhiệm vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nghị quyết xác định 5 quan điểm chỉ đạo, 3 mục tiêu và 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu.

Cụ thể, nghị quyết tiếp tục làm rõ và hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, bảo đảm Đảng lãnh đạo toàn diện nhưng không bao biện, làm thay; phát huy đầy đủ vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong hệ thống chính trị.

“Điều quan trọng là phải khắc phục cả hai khuynh hướng: bao biện, làm thay, can thiệp không đúng vào công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước; hoặc buông lỏng lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, không chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng”, ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, thực tiễn cho thấy, có những công việc pháp luật và các quy định đã xác định rõ thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhưng khi thực hiện vẫn phải xin ý kiến qua nhiều cấp, nhiều khâu. Điều đó không chỉ làm chậm công việc mà còn làm mờ trách nhiệm của chủ thể quyết định.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền phải bảo đảm Đảng lãnh đạo toàn diện, quyết định hoặc cho chủ trương những vấn đề thuộc thẩm quyền, đồng thời phát huy đầy đủ tính chủ động, trách nhiệm của Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị. Không bao biện, làm thay nhưng cũng không buông lỏng lãnh đạo; không quyết định thay thẩm quyền của cơ quan khác nhưng phải chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả lãnh đạo.

Bên cạnh đó, nội dung cốt lõi của nghị quyết thể hiện việc đổi mới phân công, phân cấp, phân quyền theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, gắn với kiểm soát quyền lực và phát huy tính chủ động, sáng tạo. Nghị quyết đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình tổ chức mới của hệ thống chính trị, nhất là chính quyền địa phương hai cấp.

Tinh thần cơ bản là việc gì cấp nào làm tốt hơn thì giao cho cấp đó; đã giao nhiệm vụ phải giao thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện tương ứng; đã giao quyền phải xác định rõ trách nhiệm, cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Dẫn thực tế, ông Ngọc cho biết, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện đảm nhiệm nay được giao cho cấp xã. Nếu chỉ giao thêm nhiệm vụ mà không bảo đảm đủ cán bộ có năng lực, nguồn lực, dữ liệu và điều kiện thực hiện thì công việc sẽ ách tắc, người dân và doanh nghiệp phải chờ đợi. Ngược lại, có những việc đã thuộc thẩm quyền của cấp xã nhưng vẫn phải xin ý kiến nhiều cấp, nhiều cơ quan thì phân cấp cũng chưa phát huy hiệu quả.

Vì vậy, phân cấp, phân quyền không chỉ để giảm công việc cho cấp trên, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, tốc độ và hiệu quả giải quyết công việc của cả hệ thống.

Nghị quyết của Trung ương cũng đổi mới căn bản việc xây dựng và tổ chức thực hiện nghị quyết, bảo đảm mỗi chủ trương, quyết sách được chuẩn bị kỹ lưỡng, có tính khả thi và được thực hiện đến cùng. Không chỉ ban hành chủ trương đúng, mà phải tính ngay từ đầu chủ trương đó được thực hiện bằng cách nào, ai chịu trách nhiệm, cần những điều kiện gì và kết quả cuối cùng phải đạt được là gì. Không để tình trạng chủ trương đi trước quá xa, còn tổ chức thực hiện thì chậm theo sau.

Nâng cao năng lực tham mưu chiến lược, dự báo

Cùng với đó, nghị quyết nhấn mạnh việc đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo hướng chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, đồng hành với tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả lãnh đạo. Kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm, mà còn phải giúp phát hiện những bất cập trong chủ trương, cơ chế, chính sách; nhận diện khó khăn, vướng mắc, cảnh báo nguy cơ và kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương lấy ví dụ, khi kiểm tra một dự án đầu tư công chậm tiến độ, không thể chỉ dừng ở việc xác định cơ quan nào chậm, cá nhân nào có trách nhiệm, mà còn phải làm rõ nguyên nhân: do vướng mắc pháp luật, thiếu nguồn lực, phối hợp không tốt hay do cán bộ né tránh, không thực hiện đầy đủ trách nhiệm được giao. Nếu vướng ở cơ chế thì phải kiến nghị sửa đổi, tháo gỡ; nếu thiếu điều kiện thì phải có biện pháp khắc phục; nếu do thiếu trách nhiệm, tiêu cực, vi phạm thì phải xử lý nghiêm theo quy định.

Vì vậy, phải kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra việc chấp hành nguyên tắc, quy định với kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ; giữa giám sát thường xuyên với kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; giữa xử lý nghiêm sai phạm với hướng dẫn, hỗ trợ, khắc phục hạn chế, khuyết điểm.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, nội dung cốt lõi tiếp theo của nghị quyết nhấn mạnh hiện đại hóa phương thức lãnh đạo, cầm quyền trên cơ sở nâng cao năng lực tham mưu chiến lược, dự báo, ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Phương thức lãnh đạo hiện đại không chỉ là ứng dụng công nghệ mới, mà trước hết là tư duy lãnh đạo khoa học hơn, quyết định đúng đắn hơn, tổ chức thực hiện hiệu quả hơn, ngày càng phát huy đầy đủ hơn quyền làm chủ của nhân dân. Coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu, giải quyết và phản hồi những ý kiến, kiến nghị chính đáng của nhân dân; lấy kết quả phát triển, chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo quan trọng đối với hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền.

“Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền không làm thay đổi bản chất, mục tiêu và những nguyên tắc nền tảng của Đảng, mà nhằm làm cho sự lãnh đạo của Đảng ngày càng khoa học, dân chủ, hiện đại, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và hiệu quả hơn. Muốn thực hiện được yêu cầu đó, vấn đề có ý nghĩa quyết định là phải có đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ươngnhấn mạnh.