Từng được biết đến là Khu đô thị kiểu mẫu đầu tiên của Thủ đô (năm 2009), nhưng nhiều năm qua, Khu đô thị Linh Đàm đã bị “biến dạng” hoàn toàn. Nguyên nhân của thực trạng này là việc quản lý quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch tuỳ tiện, theo hướng chất đống nhà cao tầng (gần 60 toà chung cư), dồn nén đô thị, bỏ quên hạ tầng xã hội đi kèm... đã đẩy khu đô thị Linh Đàm “méo mó” theo thời gian.

Ông Vũ Đức Minh, Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Hoàng Liệt, Hà Nội cho biết: "Phường Hoàng Liệt là một trong những phường đô thị hoá sâu, dân số khoảng 80.000 người. Dân số đông như vậy thì ấp lực lên hạ tầng đô thị, hạ tầng xã hội khá nặng nề…".

Vì vậy, Đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được xem sẽ giúp gỡ các điểm nghẽn về đô thị Hà Nội hiện nay. Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, điểm khác biệt lớn nhất của quy hoạch là đặt Hà Nội trong vai trò cực tăng trưởng chủ đạo của vùng Đồng bằng sông Hồng, đồng thời là thành phố kết nối toàn cầu.

Về cấu trúc không gian, Hà Nội lựa chọn mô hình phát triển chùm đô thị, đa trung tâm. Những khu vực này sẽ trở thành trung tâm dịch vụ, khoa học công nghệ, giáo dục, logistics..., đóng vai trò "đòn bẩy" cho toàn vùng Thủ đô nhưng vẫn nằm trong hệ thống quản lý thống nhất. Việc phân bổ lại dân số gắn với việc làm và sinh kế sẽ giúp giảm tải cho khu vực lõi đô thị, đồng thời tạo động lực phát triển cho các khu vực mới.

"Quản lý không gian theo hướng đa tầng, đa lớp. Thành phố sẽ mở rộng không gian theo chiều cao và không gian ngầm, đồng thời giảm mật độ xây dựng, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Các khu vực di sản, mặt nước sẽ được quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính bền vững", ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định tổ chức không gian đô thị theo các lớp, bao gồm không gian ngầm, không gian mặt đất và không gian trên cao, bảo đảm phát triển hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, với mục tiêu tỷ lệ ngầm hóa khu vực nội đô đạt khoảng 40%. Không gian ngầm sẽ trở thành một bộ phận quan trọng của hệ thống hạ tầng đô thị, được phát triển theo hướng đa chức năng, tích hợp giao thông, bãi đỗ xe, thương mại và hạ tầng thoát nước... Đây được xem là giải pháp quan trọng để giải quyết bài toán đô thị nén và nâng cao chất lượng sống.

KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội phân tích: "Chủ trương ngầm không chỉ để phục vụ giao thông mà còn phục vụ thương mai, dịch vụ và không gian công cộng cho người dân là yêu cầu mới, yêu cầu rất quan trọng…".

Quy hoạch cũng xác định 9 trục phát triển không gian, trong đó trục sông Hồng giữ vai trò "xương sống", là trung tâm hội tụ các hoạt động văn hóa, kinh tế và cảnh quan. Việc phát triển hài hòa hai bên bờ sông được kỳ vọng tạo diện mạo đô thị hiện đại, đồng thời kết nối các khu đô thị mới với lõi di sản. Đặc biệt gắn với phát triển hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị. Một trong những điểm mới đáng chú ý là cơ chế khai thác giá trị từ mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội, quy hoạch mới dự kiến phát triển khoảng 19 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài gần 900km, tổng vốn khoảng 86 tỷ USD: "Hiện nay dự kiến trong quy hoạch có 5 TOD quốc gia với khoảng 100 ha mỗi TOD, khoảng 23 TOD cấp vùng khu vực (quy mô khoảng 50 ha) và 134 TOD còn lại. Như vậy tổng số TOD được đánh giá khoảng 5.000 ha. Giá trị khai thác TOD này chính là nguồn lực.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Hà Nội dự kiến huy động nguồn lực khoảng 11 triệu tỷ đồng đến năm 2045, tập trung cho hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các tuyến vành đai và đường sắt đô thị. Qua đó giúp Hà Nội từng bước phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, hướng tới mục tiêu xanh và phát thải ròng bằng “0” trong dài hạn.