Kỷ luật không triệt tiêu sáng tạo

Trước những ý kiến cho rằng, việc mở rộng các điều cấm trong bối cảnh hiện nay có thể làm gia tăng tâm lý "sợ sai, sợ trách nhiệm" hay “thu mình” ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, Tiến sĩ(TS) Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho rằng, đây là vấn đề cần được nhận thức khách quan, khoa học và đầy đủ.

Điểm rất đáng chú ý là Quy định số 207-QĐ/TW khẳng định việc thực hiện những điều đảng viên không được làm không hạn chế tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, lợi ích quốc gia - dân tộc. Đồng thời, Quy định nghiêm cấm cả hai thái cực: một bên là né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng, chậm trễ và bên kia là lợi dụng chủ trương khuyến khích cán bộ năng động, sáng tạo, đột phá để thực hiện hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

“Theo tôi, hai nội dung này phải được đặt cạnh nhau mới thấy đầy đủ tinh thần của Quy định số 207-QĐ/TW. Kỷ luật tốt không triệt tiêu sáng tạo mà phải tạo ra hành lang an toàn cho sáng tạo. Cán bộ, đảng viên cần biết rõ đâu là giới hạn, đâu là ranh giới giữa “vùng được bay” và “vùng cấm bay””, TS Đặng Vũ Cảnh Linh nêu ý kiến.

Tuy nhiên, TS Đặng Vũ Cảnh Linh cũng cho rằng, trong thực tiễn, ranh giới ấy không phải lúc nào cũng hoàn toàn rõ ràng, nhất là khi cán bộ phải chủ động lựa chọn phương án mới, thử nghiệm cách làm mới hoặc xử lý những vấn đề chưa có tiền lệ. Vì vậy, điều quan trọng là phải có cơ chế đủ rõ để cán bộ có thể phân biệt giữa đổi mới vì lợi ích chung với việc vượt rào vì động cơ cá nhân; giữa dám chịu trách nhiệm với tùy tiện, giữa sáng tạo trong khuôn khổ với lợi dụng khoảng trống của quy định để vụ lợi.

Vì thế, khắc phục tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm” không thể chỉ bằng việc động viên cán bộ hãy dũng cảm hơn. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng cơ chế đủ rõ để người làm đúng không phải sợ, người dám làm vì lợi ích chung được bảo vệ, người không làm thì phải chịu trách nhiệm và người lợi dụng sự năng động để vụ lợi phải bị xử lý. Khi những ranh giới ấy được xác lập minh bạch thì kỷ luật, kỷ cương và đổi mới, sáng tạo không đối lập nhau mà chính là điều kiện của nhau.

Khóa chặt "khoảng trống" khi tinh gọn bộ máy

Một trong những điểm mới được đưa vào điều cấm, đó là việc ngăn chặn hành vi sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo dựng, phát tán thông tin sai sự thật. Theo TS Đặng Vũ Cảnh Linh, công nghệ thay đổi, xã hội thay đổi, phương thức quản trị thay đổi, thì các quy định đối với cán bộ, đảng viên cũng phải được cập nhật để nhận diện và xử lý những thách thức mới. Quy định số 207-QĐ/TW phản ánh khá rõ yêu cầu đó.