Báo cáo tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, trong bối cảnh tăng trưởng thương mại toàn cầu được dự báo chậm lại đáng kể, từ mức khoảng 4,7% xuống còn khoảng 1,5–2,5%, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng cao. Đến giữa tháng 6 năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 240 tỷ USD, tăng trên 21% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng nhanh hơn, đạt trên 256 tỷ USD, tăng trên 33%, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,8 tỷ USD. Nếu chỉ nhìn vào con số nhập siêu, có thể xuất hiện lo ngại về mất cân đối thương mại, nhưng điều quan trọng là phải nhận diện đúng bản chất của hiện tượng đó là:

Nhập siêu hiện nay không chủ yếu đến từ tiêu dùng. Việc gần 88% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, năng lượng và linh kiện phục vụ sản xuất cho thấy nền kinh tế đang trong trạng thái mở rộng năng lực sản xuất, chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Cùng với đó, nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG, Foxconn, Lenovo, BYD và các doanh nghiệp công nghệ cao đang mở rộng sản xuất, nhập khẩu linh kiện, thiết bị, dây chuyền, nguyên liệu đầu vào để hình thành năng lực sản xuất mới tại Việt Nam. Điều này cho thấy Việt Nam tiếp tục là điểm đến quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Mặt khác, việc kim ngạch nhập khẩu đầu vào tăng nhanh hơn xuất khẩu phản ánh thực tế: Việt Nam đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng phần lớn vẫn đang ở các khâu gia công, lắp ráp, hoàn thiện sản phẩm; trong khi các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, vật liệu, linh kiện, công nghệ lõi vẫn còn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Bộ Công Thương cho rằng, nhiệm vụ trong giai đoạn tới không đơn thuần là thúc đẩy xuất khẩu tăng nhanh hơn, mà mục tiêu cao hơn là biến tăng trưởng xuất khẩu thành tăng trưởng năng lực sản xuất quốc gia.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị,Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủPhạm Gia Túc nhấn mạnh, năm 2026, tình hình thế giới, khu vực biến động nhanh, phức tạp, khó lường, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ và các nền kinh tế lớn… đã ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu, cũngđặt ra nhiều thách thức cho mục tiêu phấn đấu tăng trưởng năm 2026 đạt 10% trở lên cũng như cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam nói riêng.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ vẫn kiên định với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 đạt từ 10% trở lên theo đúng Kết luận số 18-KL/TW ngày 02 tháng 4 năm 2026 của Trung ương về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".

Để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc và triển khai kịp thời, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới,Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủPhạm Gia Túcđề nghị, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các Bộ,ngànhđịa phương theo dõi sát, nắm chắc tình hình, thường xuyên cập nhật các số liệu kết quả sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hoá để kịp thời xây dựng phương án điều hành, giải pháp phù hợp theo yêu cầu quản lý nhà nước từng thời kỳ.

Đồng thời tập trung 07 vấn đề trọng tâm:Thứ nhất, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực sản xuất và phát triển ngành hàng;Thứ hai, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững;Thứ ba, tháo gỡ khó khăn về tài chính, logistics và hạ tầng hỗ trợ xuất khẩu;Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp;Thứ năm, đẩy mạnh công tác phát triển thị trường, cảnh báo sớm và xúc tiến thương mại;Thứ sáu, tăng cường cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp;Thứ bẩy, tăng cường phối hợp, phân tích và quản trị xuất nhập khẩu.

PhóThủ tướng Thường trực Chính phủPhạm Gia Túc cũng đề nghịNgân hàng Nhà nước Việt Namchủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô; nghiên cứu, phát triển, kết nối lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng trên cơ sở phù hợp với cam kết và luật pháp quốc tế, góp phần hỗ trợ thương mại, đầu tư với các nước đối tác, ổn định, hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình hợp tác; chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp tăng cường tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp, người dân theo quy định nhằm hỗ trợ thúc đẩy sản xuất, xuất nhập khẩu hàng hoá…

Đối với các Hiệp hội, doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục đổimới tư duy quản trị, tăng cường tận dụng thành quả của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, chủ động đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường nhập khẩu, đặc biệt là các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, phát triển xanh và phát triển bền vững.