Công nghệ không khó, áp lực nằm ở tiến độ

Tuyến LRT Phú Quốc dài 17,59km, tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC ở phía Nam đảo. Dự án được khởi công ngày 19/12/2025, dự kiến chạy thử vào tháng 7/2027 và khai thác thương mại từ tháng 11/2027.

Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, đây là lần đầu ngành đường sắt trực tiếp thi công một tuyến LRT trong điều kiện hiện nay. Tuy nhiên, những công việc chính của dự án không quá mới đối với đội ngũ đường sắt Việt Nam.

“Bê tông cốt thép, lao lắp kết cấu, đặt ray, hàn ray... đều là những công việc ngành đường sắt đã có kinh nghiệm thực hiện”, ông Mạnh nói.

Đường sắt Việt Nam từng tham gia các dự án đường sắt đô thị như Cát Linh - Hà Đông, Bến Thành - Suối Tiên; đồng thời cử cán bộ, kỹ sư, công nhân đi học tập, nghiên cứu công nghệ trong và ngoài nước.

Theo Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Việt Nam, LRT Phú Quốc về nguyên lý vẫn là công nghệ đường sắt chạy trên ray. Dù yêu cầu kỹ thuật cao, các hạng mục đều được thi công, kiểm tra và nghiệm thu từng bước.

“Qua thực tế tại công trường, đơn vị tư vấn cũng đánh giá cao công tác tổ chức thi công và kiểm soát chất lượng”, ông Mạnh cho biết.

Không chỉ tham gia xây lắp, Đường sắt Việt Nam còn có kinh nghiệm trong vận hành, khai thác đường sắt. Đây là cơ sở để đơn vị đồng hành với chủ đầu tư trong quá trình đưa tuyến LRT vào khai thác.

Bài toán khó nhất là chạy đua với thời gian

Nếu công nghệ không phải trở ngại lớn, tiến độ mới là bài toán được đặt lên hàng đầu tại công trường LRT Phú Quốc. Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, mặt bằng và thời tiết là hai yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.

“Thách thức ở đây là bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu thi công, rồi vấn đề thời tiết, khí hậu có những thời điểm thất thường”, ông Mạnh nói.

Tại Phú Quốc, mùa mưa khiến việc tổ chức thi công gặp không ít khó khăn. Các đội công nhân phải tranh thủ từng khoảng thời gian thời tiết thuận lợi để triển khai công việc, đồng thời duy trì nhiều ca, kíp nhằm bù đắp thời gian bị ảnh hưởng. Khi trời mưa, các mũi thi công sử dụng lều, bạt che di động để tiếp tục những công việc phù hợp, hạn chế tối đa thời gian gián đoạn.

Ông Đinh Bá Long, Chỉ huy mũi thi công lắp đặt ray LRT Phú Quốc, cho biết hạng mục đường ray phải hoàn thành trước tháng 3/2027 để bàn giao cho chủ đầu tư phục vụ chạy thử.

“Đây là áp lực không nhỏ, nhưng cũng là vinh dự. Công trình phục vụ APEC nên anh em đều xác định phải cố gắng hết sức để hoàn thành phần việc của mình”, ông Long chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Tất Đạt, Chỉ huy trưởng gói thầu cung cấp và lắp đặt đường ray (XL-03), một trong những ưu điểm nổi bật của ray rãnh 60R2 là khả năng tích hợp với cảnh quan đô thị. Sau khi hoàn thiện, phần mặt bằng giữa và xung quanh ray có thể được xử lý đồng mức, kết hợp phủ cỏ tại những khu vực phù hợp, giúp tuyến đường sắt trở nên hài hòa với mỹ quan đô thị.

“Công trình được thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế hiện đại. Đây cũng là cơ sở để hệ thống đáp ứng nhu cầu khai thác lâu dài sau khi hoàn thành nhiệm vụ phục vụ APEC 2027”, ông Đạt cho biết.

Yếu tố này có ý nghĩa rất lớn với Phú Quốc, nơi tuyến tàu không chỉ phải đáp ứng nhu cầu vận tải mà còn là cảnh quan của một đô thị du lịch. Bên cạnh đó, ray 60R2 có mặt cắt lớn, khả năng chịu tải và độ ổn định cao. Cấu tạo ray kết hợp với hệ thống kết cấu đường cũng hỗ trợ giảm rung, giảm tiếng ồn và nâng cao sự êm ái khi tàu vận hành.

Hạ tầng chính cơ bản bám tiến độ

Theo cập nhật tiến độ tháng 9/2026, dự án LRT Phú Quốc đang được triển khai đồng bộ trên nhiều hạng mục. Đáng chú ý, 100% cọc khoan nhồi của các hạng mục hầm và cầu đã hoàn thành. Phần mố, trụ cầu đạt khoảng 85%; kết cấu nhịp đang được thi công tại 3/4 cầu. Phần nền đường đã hoàn thành khoảng 97% khối lượng công tác đất, trong khi các lớp cấp phối đá dăm đạt khoảng 80%.

Các nhà ga đang được thi công phần thô. Công tác lắp đặt đường ray trên nền đường cũng đã được triển khai. Theo kế hoạch, trong 6 tháng tới, đến tháng 2/2027, toàn bộ 17,59 km đường đôi sẽ hoàn tất lắp đặt hệ thống ray.

Tuyến LRT sử dụng đoàn tàu chạy điện, khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm. Trong tổng chiều dài 17,59 km, khoảng 14,81 km đi trên mặt đất, 0,78 km trên cao và 2 km đi ngầm qua khu vực lõi APEC.

Tốc độ thiết kế của tuyến từ 70-100 km/h, công suất vận chuyển tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ. Theo phương án khai thác, hệ thống có thể vận hành tối đa 14 đoàn tàu. Giai đoạn đầu dự kiến đưa vào khai thác 6-10 đoàn, mỗi đoàn 3 toa, sử dụng năng lượng sạch. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ sân bay Phú Quốc tới Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng các khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí phía Nam đảo dự kiến khoảng 20 phút.

Với hơn 36 năm gắn bó với ngành đường sắt, ông Lê Quý Công, công nhân lắp ray là một trong những công nhân lành nghề được đơn vị tin tưởng lựa chọn khi dự án bước sang giai đoạn lắp đặt hệ thống ray.

Việc huy động những người thợ giàu kinh nghiệm là đặc biệt quan trọng bởi tuyến LRT Phú Quốc sử dụng khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm và ray rãnh 60R2. Đây đều là các tiêu chuẩn quốc tế đã và đang được áp dụng tại đường sắt đô thị Việt Nam.

“Trước khi triển khai, anh em công nhân đều được hướng dẫn kỹ về quy trình, biện pháp thi công và những yêu cầu kỹ thuật riêng của loại ray này. Công việc tuy khó khăn nhưng đồng thời cũng là cơ hội để anh em công nhân lành nghề phát huy nền tảng tích lũy suốt hàng chục năm qua”, ông Côngchia sẻ.

Bước thử sức với đường sắt đô thị

Với Đường sắt Việt Nam, LRT Phú Quốc không chỉ là công trình phục vụ APEC 2027 mà còn là cơ hội tích lũy kinh nghiệm cho các dự án đường sắt đô thị trong tương lai.

Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, kinh nghiệm từ dự án không chỉ nằm ở kỹ thuật đặt, hàn ray mà còn ở khả năng tổ chức một công trường có tiến độ gấp, huy động nhiều đơn vị và điều phối nhân lực, thiết bị theo từng công việc then chốt.

“Đây cũng là một bước để khẳng định Đường sắt Việt Nam làm được những công trình như thế này và những công trình có thể có công nghệ cao hơn, ví dụ triển khai tại các thành phố, đô thị, các loại hình đường sắt đô thị, trong đó có đường sắt nhẹ”, ông Mạnh nói.

LRT Phú Quốc được thiết kế chạy dọc dải phân cách giữa tuyến đường tỉnh ĐT 975, tuyến đường được mở rộng, chỉnh trang thành đại lộ rộng 62 m với 10 làn xe.

Hệ thống nhà ga được thiết kế theo chủ đề “Một thoáng sắc Việt”, với mỗi nhà ga mang một câu chuyện riêng về không gian, văn hóa và cảnh quan Việt Nam, từ Tây Bắc, Hà Nội, Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn đến Phú Quốc.

Nếu hoàn thành theo kế hoạch, tuyến đường sắt nhẹ này sẽ tạo kết nối trực tiếp từ sân bay Phú Quốc tới khu vực APEC và các khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí phía Nam đảo, đồng thời bổ sung một phương thức giao thông công cộng mới cho Phú Quốc trong giai đoạn chuẩn bị và tổ chức APEC 2027.