Chiều 15/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp góp ý đối với 3 dự án luật gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Báo cáo tại cuộc họp về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, ông Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) cho biết, việc sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính, đồng thời khắc phục những bất cập của Luật năm 2017, bảo đảm tốt hơn quyền yêu cầu bồi thường của người bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ gây ra.

Dự thảo luật tập trung vào ba định hướng lớn: thể chế hóa quy định về quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo Quy định số 231-QĐ/TW của Bộ Chính trị; sửa đổi các quy định để phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật thời gian qua.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo Luật gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung 34 điều, bổ sung mới 1 điều và bãi bỏ 1 điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất 5 nhóm nội dung mới. Cụ thể, thể chế hóa quy định về bảo vệ người chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ; giải quyết xung đột pháp luật bằng cách ưu tiên áp dụng phạm vi bồi thường tại các luật chuyên ngành nhưng thống nhất quy trình theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; mở rộng quyền lựa chọn cho người dân trong lĩnh vực tố tụng hình sự khi có thể yêu cầu bồi thường trực tiếp tại cơ quan gây thiệt hại hoặc khởi kiện ra tòa theo thủ tục dân sự; cải cách cơ chế tài chính theo hướng lập dự toán ngân sách hằng năm để chủ động nguồn kinh phí bồi thường; bổ sung cơ chế miễn trách nhiệm hoàn trả đối với người thi hành công vụ trong một số trường hợp thực hiện thí điểm.

“Hiện nay dobối cảnh, những yêu cầu đặt ra liên quan đến việc thực thi công vụ và trong đó có cơ chế là khuyến khích những người dám nghĩ dám làm, thực hiện thí điểm trong những lĩnh vực, trong những ngành nghề có thể có những nguy cơ tạo ra những thiệt hại trong quá trình thí điểm. Ở đây chúng tôi đặt ra cơ chế là miễn giảm, giảm thì đã có trong luật hiện hành nhưng chúng tôi đề nghị thêm cái cơ chế là miễn trong một số trường hợp”, theo ông Lê Vệ Quốc.

Góp ý dự thảo luật, ông Nguyễn Đăng Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Công tố và Kiểm sát xét xử hình sự, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng, việc sửa đổi luật cần bảo đảm mở rộng tối đa quyền lợi của người dân, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước và người thi hành công vụ.

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị tiếp tục duy trì hai cơ chế giải quyết yêu cầu bồi thường trong lĩnh vực tố tụng hình sự, gồm giải quyết tại cơ quan quản lý người thi hành công vụ và giải quyết theo thủ tục tố tụng tại tòa án.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Đăng Thắng cũng đề nghị dự thảo Luật cần hoàn thiện thủ tục thương lượng, cơ chế hỗ trợ kinh phí bồi thường nhằm giải quyết nhanh chóng các yêu cầu bồi thường của người dân.

“Trên thực tế hiện nay thì chúng tôi cũng đã vận dụng nhưng mà chúng tôi chỉ vận dụng đối với các khoản thiệt hại thương lượng thành, chúng tôi vẫn trả cho người dân. Còn những cái thiệt hại mà không thống nhất được với nhau thì vẫn đề nghị họ khởi kiện ra tòa. Trong luật sửa đổi mới lần này thì chúng ta cũng đặt ra cơ chế này. Chúng tôi cũng thấy đây là một giải pháp cũng rất là hay và cũng giải quyết rất nhanh cho người dân những các yêu cầu về thiệt hại. Đề nghị Ban soạn thảo cũng cố gắng hoàn thiện các thủ tục này, nhất là trong những vấn đề về thủ tục mà sau khi chúng ta thu hồi lại tiền đến thủ tục hoàn trả thì sẽ liên quan đến thủ tục này rất nhiều”, ông Nguyễn Đăng Thắng kiến nghị.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự đồng thuận và các ý kiến góp ý của các bộ, ngành. Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật, làm rõ trách nhiệm của địa phương trong quá trình thực hiện nhằm bảo vệ doanh nghiệp, người dân và hỗ trợ các cơ quan thực hiện nhiệm vụ chính trị trên địa bàn.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành khẩn trương gửi văn bản góp ý chi tiết để Bộ Tư pháp tổng hợp, hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ; đồng thời giao Bộ Tư pháp phối hợp với Văn phòng Chính phủ hoàn thiện các thủ tục liên quan, xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về dự án luật, bảo đảm tiến độ trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ, dự kiến diễn ra vào đầu tháng 8 tới.

“Trên cơ sở đó thì giao Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan có liên quan tiếp thu giải trình đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp. Trên cơ sở đó các đồng chí nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ để trình Chính phủ, để văn phòng Chính phủ lấy ý kiến thành viên Chính phủ theo quy chế. Trường hợp lấy ý kiến mà không còn vấn đề gì lớn sau khi tiếp thu giải trình ý kiến của thành viên Chính phủ thì đề nghị Bộ Tư pháp xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về dự án Luật báo cáo Chính phủ xem xét để quyết định đảm bảo cái tiến độ đề ra”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Tại cuộc họp, các đại biểu cũng cho ý kiến đối với dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) và dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Đối với Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật năm 2013, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới nhằm nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải. Dự thảo quy định rõ hơn quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên và người được mời tham gia hòa giải; cho phép hòa giải viên được tập huấn pháp luật, mời chuyên gia hỗ trợ, đề nghị tư vấn chuyên môn và yêu cầu bảo đảm an ninh khi xử lý các vụ việc có nguy cơ phát sinh bạo lực. Đáng chú ý, người được mời trực tiếp tham gia hòa giải sẽ được hưởng thù lao theo vụ việc và được hỗ trợ khi gặp tai nạn hoặc rủi ro trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Dự thảo cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải như bầu hòa giải viên trực tuyến, hòa giải trực tuyến và quản lý hồ sơ trên nền tảng số.

Đối với dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), các đại biểu tập trung thảo luận các giải pháp đổi mới căn bản công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân làm trung tâm, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trong xã hội. Dự thảo luật tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, nhấn mạnh việc phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức; đổi mới hoạt động của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời lấy sự hài lòng và ý thức chấp hành pháp luật của người dân làm thước đo hiệu quả thực chất của công tác này.

Các ý kiến cho rằng trong bối cảnh hiện nay, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt quy định pháp luật mà cần chuyển mạnh sang tư duy quản trị, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, góp phần đưa pháp luật đi vào đời sống và hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội.