Tại lễ khởi công tuyến đường sắt tốc độ caoHà Nội – Quảng Ninh ngày 12/4/2026, với sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng, lãnh đạo bộ, tỉnh, thành – nơi có tuyến đường sắt đi qua, chủ đầu tư và đối tác Siemens Mobility đã cam kết mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.

Theo đó, Siemens cam kết cung cấp cho Việt Nam công nghệ tàu cao tốc hiện đại, hiệu quả và an toàn, đã được kiểm chứng tại nhiều quốc gia.

“Mỗi ngày, tàu của chúng tôi chạy khoảng tổng cộng 1 triệu km, tức là gấp 3 lần khoảng cách từ trái đất đến mặt trăng, với kiểm chứng thực tế an toàn tuyệt đối”, ông Michael Peter - Tổng Giám đốc toàn cầu Tập đoàn Siemens Mobility cho biết.

Tổng giám đốc toàn cầu Tập đoàn Siemens Mobility cũng cho biết, Siemens cam kết đồng hành bền chặt cùng Vingroup để triển khai dự án có lợi cho cả hai bên. Hai doanh nghiệp sẽ cùng nhau hợp tác chuyển giao công nghệ sâu rộng, cùng lắp ráp và bảo trì tàu, để tạo ra một hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn toàn mới ở Việt Nam.

Vậy là để hiện thực hóa tuyến đường sắt dài hơn 120 km, thiết kế tốc độ lên tới 350 km/h và dự kiến đưa vào sử dụng năm 2028, ngay từ bước đầu, chủ đầu tư đã định hình một mô hình hợp tác xuyên biên giới: VinSpeed, đơn vị thuộc Vingroup, bắt tay với Siemens Mobility – đại diện cho một trong những hệ sinh thái công nghệ đường sắt hàng đầu thế giới.

Thực tế, dự án đường sắt tốc độ cao ở ngưỡng 350 km/h đòi hỏi mức độ phức tạp cao, hàm lượng khoa học công nghệ lớn. Thách thức, khó khăn không chỉ đến từ việc xây dựng đường ray hay xây dựng nhà ga mà phần khó nhất là công nghệ lõi, như: Chế tạo đầu máy, tích hợp hệ thống tín hiệu điều khiển, đảm bảo an toàn vận hành ở tốc độ cao, và đặc biệt là khả năng bảo trì, vận hành ổn định trong thời gian dài. Đây là một “hệ thống của các hệ thống”, nơi mỗi sai lệch nhỏ đều có thể dẫn tới rủi ro lớn.

Vì thế, cái bắt tay giữa chủ đầu tư và Siemens không đơn thuần chỉ là tìm kiếm một nhà cung cấp thiết bị. Đó là lựa chọn một đối tác có năng lực thực sự, có thể tham gia vào toàn bộ vòng đời công nghệ: Từ thiết kế, sản xuất, đến vận hành và bảo trì. Quan trọng hơn, mô hình hợp tác không dừng lại ở “mua – lắp – chạy”, mà hướng tới chuyển giao: Cùng lắp ráp, cùng bảo trì, từng bước nội địa hóa và tiến tới làm chủ.

Thực tế, đây cũng chính là con đường mà nhiều quốc gia châu Á đã đi qua. Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều bắt đầu từ việc tiếp nhận công nghệ, sau đó kiên trì nội địa hóa, và cuối cùng xây dựng được năng lực tự chủ. Với một dự án đường sắt tốc độ 350 km/h – cấp độ cao nhất hiện nay thì việc lựa chọn mô hình hợp tác sâu ngay từ đầu không chỉ là hợp lý, mà gần như là điều kiện bắt buộc bảo đảm tính khả thi, thành công của dự án.

Trong bức tranh đó, kỳ vọng lớn nhất không chỉ là một tuyến tàu chạy nhanh hơn, mà là khả năng hình thành một hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn toàn mới tại Việt Nam. Một hệ sinh thái bao gồm sản xuất đầu máy – toa xe, hệ thống tín hiệu số hóa, trung tâm bảo trì, và đội ngũ kỹ sư có khả năng làm chủ công nghệ.

Dù đã có cam kết, chủ đầu tư và đối tác vẫn đối diện với nhiều thách thức, trong đó có những phép thử lớn về năng lực quản trị vận hành. Đồng thời, việc đào tạo đội ngũ kỹ sư chất lượng cao trong thời gian ngắn cũng là bài toán không dễ dàng đối với VinSpeed và Siemens.

Ở một góc nhìn khác, nhiều ý kiến cho rằng cần lý giải vì sao một doanh nghiệp tư nhân như Vingroup sẵn sàng bước vào một lĩnh vực phức tạp và rủi ro đến vậy?

Câu trả lời không chỉ nằm ở năng lực nội tại, mà còn ở bối cảnh chính sách đã thay đổi. Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã và đang mở ra một không gian mới, nơi doanh nghiệp không còn bị giới hạn trong những lĩnh vực “an toàn”, mà được khuyến khích tham gia vào các công trình hạ tầng trọng điểm của quốc gia.

Nghị quyết 68 không chỉ trao cơ hội mà còn củng cố niềm tin cho khu vực kinh tế tư nhân. Khi hành lang chính sách rõ ràng và vai trò khu vực tư nhân được khẳng định, doanh nghiệp sẽ tự tin hơn trong việc tham gia các dự án phức tạp. Không chỉ Vingroup, nhiều tập đoàn tư nhân khác cũng bắt đầu thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng tham gia vào các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, công nghệ quy mô lớn.

Ngành đường sắt Việt Nam với lịch sử hơn 100 năm đang đứng trước cơ hội trút bỏ 'tấm áo khoác cũ kỹ'. Cú bắt tay giữa VinSpeed và Siemens được kỳ vọng từng bước tạo dựng hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn toàn mới ở Việt Nam.