Việc Thủ tướng AnhKeir Starmer từ chức hôm22/6 đã mở ra cuộc đua lãnh đạo mới trong Công đảng, trong bối cảnh đảng này đối mặt với nhiều sức ép từ nội bộ sau các kết quả bầu cử thảm hạiởđịa phương. Gần một phần tư nghị sĩ Công đảng đã công khai kêu gọi ông Starmer rời vị trí lãnh đạo.

Trong bối cảnh đó, ông Andy Burnham - cựu Thị trưởng vùng GreaterManchester nhanh chóng nổi lên như ứng cử viên hàng đầu. Sau khi giành chiến thắng thuyết phục trong cuộc bầu cử bổ sung tại khu vực Makerfield, miền Bắc nước Anh, ông tuyên bố sẽ tham gia cuộc đua giành quyền lãnh đạo Công đảng khi tiến trình đề cử chính thức bắt đầu vào tháng 7.

Từ Westminster đến Manchester và hành trình trở lại chính trường trung ương

Sinh ra tại vùng Tây Bắc nước Anh, giữa hai thành phố Liverpool và Manchester, ông Andy Burnham lớn lên trong gia đình lao động với cha là kỹ sư viễn thông và mẹ làm lễ tân. Ông gia nhập Công đảng từ khi còn là thiếu niên trước khi theo học tại Đại học Cambridge.

Ở tuổi 56, ông bước chân vào Quốc hội Anh năm 2001 và nhanh chóng thăng tiến dưới thời Thủ tướng Tony Blair. Trong chính phủ của Thủ tướng Gordon Brown giai đoạn 2007-2010, ông Burnham đã đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, trong đó có Bộ trưởng Y tế.

Dù sở hữu kinh nghiệm dày dạn ở cấp trung ương, ông từng hai lần thất bại trong cuộc đua giành quyền lãnh đạo Công đảng vào các năm 2010 và 2015.

Năm 2017, ông Burnham rời chính trường quốc gia để tranh cử và trở thành Thị trưởng vùng Greater Manchester. Đây được xem là bước ngoặt giúp ông xây dựng hình ảnh chính trị của riêng mình.

Trong ba nhiệm kỳ lãnh đạo thành phố, ông thúc đẩy quá trình tái thiết trung tâm đô thị Manchester, phát triển hệ thống giao thông công cộng Bee Network do chính quyền địa phương quản lý và vận động để các địa phương được trao thêm quyền tự chủ từ chính quyền trung ương.

Chiến thắng mới đây tại Makerfield được xem là bàn đạp quan trọng đưa ông Burnham trở lại trung tâm chính trường Anh.

Người khởi xướng "Manchesterism"

Trong thời gian làm thị trưởng, ông Burnham phát triển triết lý chính trị mang tên "Manchesterism" (hay còn gọi là Chủ nghĩa Manchester), nhấn mạnh vai trò của các địa phương và sự cần thiết phải tái cân bằng phát triển kinh tế thay vì tập trung quá mức vào thủ đô London.

Tên tuổi của ông được biết đến rộng rãi trong đại dịch COVID-19 khi công khai đối đầu với Thủ tướng Boris Johnson về các gói hỗ trợ tài chính dành cho miền Bắc nước Anh. Cuộc tranh luận này giúp ông Burnham ghi điểm trong mắt nhiều cử tri vốn cho rằng các khu vực ngoài London thường bị chính quyền trung ương bỏ quên.

Chính vì vậy, ông được truyền thông Anh đặt biệt danh là"Vua phương Bắc", đượclấy cảm hứng từ loạt phim truyền hình nổi tiếng "Game of Thrones" (Trò chơi vương quyền).

Trong chiến dịch tranh cử tại Makerfield, ông Burnham cam kết nhân rộng mô hình phát triển của Manchester ra toàn quốc, tập trung vào việc giảm chi phí năng lượng, cải thiện giao thông công cộng và tạo thêm cơ hội việc làm cho thanh niên.

Ông cũng là người chỉ trích mạnh mẽ mô hình "kinh tế nhỏ giọt" (trickle-down economics), cho rằng cách tiếp cận này không mang lại lợi ích thực sự cho các cộng đồng bên ngoài thủ đô.

Ngoài các vấn đề kinh tế - xã hội, ông Burnham còn được đánh giá cao nhờ vai trò tích cực trong chiến dịch đòi công lý cho các nạn nhân của thảm họa Hillsborough năm 1989 khiến 97 cổ động viên Liverpool thiệt mạng. Những nỗ lực kéo dài nhiều năm của gia đình các nạn nhân cùng sự ủng hộ từ các chính trị gia như ông Burnham đã góp phần phơi bày những sai phạm của lực lượng cảnh sát và buộc chính phủ phải chính thức xin lỗi.

Sức hút chính trị và những dấu hỏi

Một trong những yếu tố giúp ôngBurnham nhận được sự ủng hộ của cử tri là phong cách gần gũi. Thay vì những bộ vest trang trọng thường thấy ở giới chính khách Anh, ông thường xuất hiện với sơ mi mở cổ và quần jeans, xây dựng hình ảnh một người dân miền Bắc bình dị dễ mến.

Những người ủng hộ đánh giá ông là chính trị gia có khả năng giao tiếp tốt và dễ dàng kết nối với cử tri. Nhiều thành viên Công đảng cũng tin rằng ôngBurnham có thể giúp đảng này lấy lại sự ủng hộ của những nhóm cử tri đã quay lưng trong những năm gần đây, đặc biệt tại các khu vực ngoài thủ đôLondon và Đông Nam nước Anh.

Tuy nhiên, không ít ý kiến vẫn tỏ ra thận trọng. Các nhà phê bình cho rằng chương trình nghị sự của ôngBurnham còn thiếu chi tiết, nhất là về nguồn lực tài chính để thực hiện những cam kết chi tiêu quy mô lớn.

Một câu hỏi khác được đặt ra là liệu thành công tại Greater Manchester có đủ để giúp ông chinh phục cử tri trên toàn nước Anh hay không, khi nhu cầu và ưu tiên của các khu vực rất khác nhau.

Giáo sư Tim Bale, chuyên gia chính trị tại Đại học Queen Mary London, nhận định biệt danh "Vua phương Bắc" cũng đồng thời đặt ra câu hỏi liệu ông Burnham có thể chinh phục được cử tri ở miền Nam, miền Đông hay miền Tây nước Anh hay không.

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia cho rằng ôngBurnham đang sở hữu lợi thế đáng kể trong cuộc đua lãnh đạo Công đảng. Với hình ảnh gần gũi, kinh nghiệm quản lý và sự nổi tiếng trên phạm vi toàn quốc, ông được xem là một trong những chính trị gia được yêu thích nhất tại Anh hiện nay.

Sự chú ý của dư luận hiện đang đổ dồn vào việc liệu ông Burnham có thể trở thành lãnh đạo Công đảng mà không cần trải qua một cuộc cạnh tranh gay gắt hay sẽ xuất hiện thêm những đối thủ đủ sức thách thức vị thế dẫn đầu của ông trong thời gian tới.