Theo báo cáo AI Diffusion2025 mới đây của Viện Kinh tế Trí tuệ nhân tạo thuộc Microsoft (AIEI), Việt Nam hiện xếp thứ 38 toàn cầu về tỷ lệ người sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mức độ phổ biến của AI tại Việt Nam đã tăng khá nhanh trong nửa cuối năm 2025, từ 21,2% trong nửa đầu năm lên 23,5%, tương ứng mức tăng 2,3%.

Trở thành “tay chơi” trong lĩnh vực AI?

Báo cáo nhận định, Việt Nam trong bối cảnh có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet, chiếm 84,2% dân số (theo DataReportal), dư địa để AI lan tỏa sâu rộng hơn vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, khoảng cách với nhóm quốc gia dẫn đầu cho thấy việc đầu tư vào hạ tầng số, kỹ năng AI và chính sách thúc đẩy ứng dụng trong khu vực công - tư sẽ là yếu tố quyết định vị thế của Việt Nam trên bản đồ AI toàn cầu trong những năm tới.

Là một trong những nhà đổi mới sáng tạo trẻ Việt Nam, ông Trần Việt Hùng, Founder Got-It, STEAM for Việt Nam cho biết, người Việt hoàn toàn có khả năng sáng tạo và có thể phát triển ở những nơi cạnh tranh khốc liệt nhất như thung lũng Sillicon. Chia sẻ tại ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2025, ông Hùng cho hay, chính vì những tiềm năng đó nên ngay từ bây giờ chúng ta cần tạo cơ hội để các bạn trẻ có thể đi xa hơn nữa và tạo ra dấu ấn công nghệ của riêng Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới. “Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian để tập hợp trí thức người Việt có mong muốn đóng góp cho quê hương để xây dựng các chương trình phi lợi nhuận, chẳng hạn như STEAM for Vietnam - chương trình giáo dục về công nghệ dành cho học sinh, hay chương trình AI for Vietnam”, ông Hùng chia sẻ.

Ông Hùng cho biết, trong những năm gần đây, AI thế hệ mới hay còn gọi là AI tạo sinh đã có những bước phát triển đột phá. Lấy ví dụ từ thung lũng Sillicon, ông Hùng cho hay, xu hướng bây giờ là sẽ có các công ty có giá trị hàng tỷ USD trong đó chỉ có ông chủ là con người, còn nhân viên hoàn toàn là AI. “Hiện tại, khi các start-up tại thung lũng Sllicon muốn gọi vốn, nếu trong kế hoạch kinh doanh không có AI là một thành phần quan trọng thì các nhà đầu tư sẽ không xem xét góp vốn. Hay như việc AI đã thay đổi hoàn toàn về nghề nghiệp. Nếu như 3 năm trước đây, nghề kĩ sư phần mềm là một lĩnh vực rất hot. Thế nhưng bây giờ, các bạn sinh viên mới ra trường chưa chắc đã xin được việc bởi AI còn làm tốt hơn rất nhiều”, ông Hùng cho hay.

Chính vì AI ngày càng phát triển một cách nhanh chóng và có tác động sâu rộng, cho nên, theo ông Hùng, để Việt Nam trở thành một “tay chơi” trong lĩnh vực này, Việt Nam cần phải hội tủ đủ 3 yếu tố: nguồn nhân lực giỏi, nguồn dữ liệu đủ lớn và có hạ tầng tính toán. “Mặc dù Việt Nam chưa hội tụ đủ cả 3 yếu tố nói trên nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta phải dừng lại, mà chúng ta vẫn phải đi. hoàn toàn có thể tham gia cuộc chơi về phát triển AI”, ông Hùng khẳng định.

Là đại diện cho các chuyên gia người Việt làm về công nghệ và AI ở khắp nơi trên thế giới, ông Hùng đã đề xuất chiến lược 3 bước để hiện thực hóa mục tiêu giúp Việt Nam có thể bắt kịp cuộc đua về phát triển công nghệ, cụ thể là AI.

Đầu tiên đó là làm thế nào để toàn dân có thể sử dụng AI cho tất cả các công việc hàng ngày. Bước đi này sẽ tạo ra giá trị tài chính để đầu tư cho các bước sau và đặc biệt là tạo ra dữ liệu.

Khi mọi người đã dùng AI hàng ngày sẽ dẫn đến thay đổi tư duy về AI. Lúc này, chúng ta cần tập trung nghiên cứu và phát triển những sản phẩm AI “made in Vietnam”. Bên cạnh phát triển về sản phẩm, chúng ta cũng sẽ thu hút được dòng vốn đầu tư từ các công ty nước ngoài trong lĩnh vực này. Theo ông Hùng, chính những doanh nghiệp này sẽ giúp Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực về AI.

Sau khi hai bước trên thành công, Việt Nam sẽ xây dựng được một hệ sinh thái tập hợp các công ty, các sản phẩm về AI. Từ đó, lĩnh vực AI của Việt Nam sẽ có cơ hội vươn ra thế giới.

Tự lực, tự cường xây dựng năng lực AI của Việt Nam

Giới chuyên gia đánh giá, Việt Nam đã và đang có những đường lối đúng đắn, với việc xây dựng hành lang pháp lý, thúc đẩy một hệ sinh thái AI phát triển mạnh mẽ và có trách nhiệm. Luật AI là văn bản pháp lý cao nhất chính thức có hiệu lực từ 1/3/2026.

Chia sẻ tại buổi công bố Giải thưởng Âu Lạc Grand Prize (có giá trị 1 triệu USD), ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT cho biết, hoạt động hướng tới là những sản phẩm AI do người Việt Nam phát triển, phục vụ cho người Việt Nam. Lịch sử cho thấy rằng hơn ai hết, chúng ta phải có trách nhiệm bảo vệ đất nước mình, và trong bối cảnh mới, đó là bảo vệ chủ quyền công nghệ, chủ quyền AI. “Nếu hệ sinh thái AI trong nước không được hình thành thì những bạn trẻ Việt Nam dù có ý tưởng lớn đến đâu cũng phải dùng công cụ nước ngoài để thực hiện, ý tưởng cũng theo đó ra nước ngoài. Khi đó, chúng ta sẽ đánh mất nguồn lực trí tuệ của chính mình. Vì vậy, chúng ta chỉ còn một con đường: dựa vào chính dân tộc mình, tự lực, tự cường, xây dựng năng lực AI của Việt Nam”, ông Trương Gia Bình nhấn mạnh.

Ông Trương Gia Bình cũng bày tỏ: “Chúng tôi mong muốn giải thưởng này trở thành nguồn cảm hứng lớn đối với thanh niên Việt Nam. Tôi hy vọng sẽ có thật nhiều bạn trẻ, thậm chí là rất trẻ, có thể là hàng triệu bạn, coi AI như một cơ hội để nuôi dưỡng ước mơ và khát vọng của mình”.

Ông cũng mong muốn đây là thông điệp được gửi tới từng gia đình, để các bậc phụ huynh hiểu rằng: Con đường theo đuổi khoa học, công nghệ và AI là con đường cao quý, đáng được tin tưởng và ủng hộ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chính là con đường để đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu.

“Nếu hệ sinh thái AI trong nước không được hình thành thì những bạn trẻ Việt Nam dù có ý tưởng lớn đến đâu cũng phải dùng công cụ nước ngoài để thực hiện, ý tưởng cũng theo đó ra nước ngoài. Khi đó, chúng ta sẽ đánh mất nguồn lực trí tuệ của chính mình. Vì vậy, chúng ta chỉ còn một con đường: dựa vào chính dân tộc mình, tự lực, tự cường, xây dựng năng lực AI của Việt Nam”, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT nhấn mạnh.