Nghề sản xuất gạch ngói ở Vĩnh Long hình thành từ đầu Thế kỷ XIX tại khu vực Nam sông Cổ Chiên. Đến giữa Thế kỷ XX, toàn tỉnh có 39 lò hoạt động; bước sang Thế kỷ XXI, số lượng lò gạch tăng mạnh lên khoảng 2.300 lò. Riêng ngành sản xuất gốm mỹ nghệ tuy ra đời muộn hơn, vào năm 1983, nhưng đã phát triển mạnh từ năm 1997, thu hút trên 12.000 lao động tham gia sản xuất.

Nhờ mẫu mã đa dạng, sản phẩm gốm Vĩnh Long đã xuất khẩu đến nhiều thị trường khó tính trên thế giới với sản lượng hằng năm gần 50 triệu sản phẩm, doanh thu bình quân khoảng 700 tỷ đồng. “Gốm đỏ Vĩnh Long” dần trở thành thương hiệu đặc trưng, góp phần tạo dựng vị thế cho ngành thủ công mỹ nghệ của địa phương trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, hiện nay ngành gốm mỹ nghệ của tỉnh đang rơi vào tình trạng thiếu nguyên liệu đất sét nghiêm trọng. Theo Hiệp hội Gạch gốm mỹ nghệ Vĩnh Long, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất gốm đang gặp khó khăn về nguồn đất sét phục vụ sản xuất, buộc phải tạm ngưng nhận đơn hàng mới. Trên 50% doanh nghiệp đã phải dừng hoạt động, đối mặt nguy cơ đền bù hợp đồng, mất thị trường xuất khẩu và đóng cửa.

Tình trạng khan hiếm nguyên liệu không chỉ khiến hoạt động sản xuất bị đình trệ mà còn ảnh hưởng đến các chương trình xúc tiến thương mại, phát triển du lịch làng nghề, đồng thời làm lãng phí nguồn lực đầu tư máy móc, thiết bị từ các đề án khuyến công đã triển khai trước đó.

Trước thực trạng này, bà Đoàn Thị Ngọc Diệp, Chủ tịch Hiệp hội Gạch gốm mỹ nghệ Vĩnh Long đã có văn bản, kiến nghị với UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương khẩn trương ưu tiên, xác nhận đăng ký thu hồi đất sét dôi dư theo đúng tinh thần chỉ đạo của tỉnh, nhằm giúp doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu duy trì sản xuất tối thiểu.

Hiệp hội cũng đề nghị đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án “Điều tra, đánh giá và xây dựng phương án quản lý về địa chất và khoáng sản” để sớm có cơ sở pháp lý cho việc quy hoạch, khai thác đất sét bền vững. Đề xuất sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về thủ tục, quy trình khai thác đất sét thí điểm theo quy mô công nghiệp, tạo điều kiện để ngành gốm mỹ nghệ Vĩnh Long chủ động nguồn nguyên liệu lâu dài, duy trì sản xuất và giữ vững thương hiệu gốm đỏ truyền thống của địa phương.