Đàm phán chưa có đột phá

Đây là vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Nga và Ukraine trong vòng 9 tháng. Kết thúc cuộc gặp ngày 11/11, hai bên nhất trí về nguyên tắc trao đổi tù binh chiến tranh và sẽ xác định cụ thể số lượng vào ngày 12/11.

Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner cho biết đợt trao đổi sắp tới có thể là hoạt động phóng thích tù binh mang tính nhân đạo lớn nhất kể từ khi xung đột nổ ra. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng đánh giá quy mô đợt trao đổi sẽ rất đáng kể.

Cả Nga và Ukraine đều ghi nhận những tiến triển tại cuộc đàm phán ở Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và cho biết các cuộc thương lượng sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, ngoài vấn đề trao đổi tù binh, chưa có đột phá cụ thể nào được công bố.

Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho biết các nhà trung gian Mỹ đang tìm cách thúc đẩy hai bên nhìn nhận lợi ích của việc chấm dứt cuộc xung đột lớn nhất tại châu Âu kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trong bối cảnh đàm phán về lãnh thổ vẫn bế tắc, các nhà trung gian Mỹ đang cố gắng chuyển trọng tâm sang những vấn đề như bảo đảm an ninh và tái thiết Ukraine sau chiến tranh.

Ông Kushner thừa nhận thiếu lòng tin giữa hai bên là trở ngại lớn. “Thực tế là hiện nay hai bên không có lòng tin vào nhau, điều đó có thể hiểu được sau một cuộc xung đột như thế này”, ông nói, đồng thời cho biết vấn đề lãnh thổ đã được đưa ra thảo luận và sẽ là nội dung khó giải quyết nhất.

Đặc phái viên Mỹ đánh giá cuộc gặp tại Abu Dhabi là một bước khởi đầu tích cực. Ông cho biết cùng với đặc phái viên Steve Witkoff sẽ tới Moscow ngày 12/11 để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin. Hai bên dự kiến thảo luận khả năng đưa các đối tác châu Âu tham gia tiến trình đàm phán, bởi theo ông Kushner, châu Âu cần có mặt tại bàn thương lượng.

Sau cuộc gặp ở Moscow, các nhà đàm phán Mỹ dự kiến tới Ireland để gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đang tham dự một cuộc họp của các nhà lãnh đạo châu Âu tại đây.

Phát biểu với báo giới tại Dublin cùng ngày, ông Zelensky cho biết Ukraine đang tập trung thúc đẩy tiến triển để có thể đạt được một thỏa thuận ngay trong năm nay. Nhà lãnh đạo Ukraine nhận định kết quả sẽ phụ thuộc nhiều vào hình thức đối thoại giữa Mỹ và Nga trong ngày 12/11, đồng thời cho rằng Washington thực sự mong muốn đạt được kết quả trong năm nay.

Nút thắt về lãnh thổ và an ninh

Trưởng đoàn đàm phán Ukraine David Arakhamia mô tả các cuộc thảo luận là khó khăn, tuy nhiên đánh giá các cuộc trao đổi đã tạo ra động lực tích cực hướng tới khả năng tìm kiếm giải pháp trong năm nay.

Các quan chức châu Âu và đại diện NATO cũng đã gặp các đặc phái viên Mỹ và Ukraine tại Abu Dhabi. Tuy nhiên, phái đoàn Nga từ chối tham gia cuộc gặp này.

Về phía Nga, trưởng đoàn đàm phán Vladimir Medinsky nói với truyền hình nhà nước rằng triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình đã gần hơn sau các cuộc gặp. Tuy nhiên, ông cho rằng kết quả còn phụ thuộc vào Ukraine, lập trường của Mỹ và việc châu Âu có thay đổi cách tiếp cận hay không.Ông Medinsky tiếp tục nhắc lại lập trường cứng rắn của Moscow xung quanh vấn đề lãnh thổ.

Ukraine từng hy vọng các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi có thể thúc đẩy một thỏa thuận ngừng tấn công các chuyến hàng ngũ cốc qua Biển Đen, qua đó góp phần giảm căng thẳng. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha, trong chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ, cho biết Kiev vẫn đang chờ phản hồi từ phía Nga.

Một vấn đề khác khiến tiến trình đàm phán thêm phức tạp là cách tiếp cận khác biệt về cấu trúc an ninh châu Âu. Các quan chức Nga cho rằng cần đạt được một thỏa thuận rộng hơn về cấu trúc an ninh của châu Âu trước khi đi vào giải quyết những vấn đề cụ thể của cuộc chiến.

Trước khi phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào tháng 2/2022, Moscow từng yêu cầu NATO rút lực lượng khỏi các quốc gia gia nhập liên minh sau năm 1997. Tuy nhiên, NATO đã bác bỏ yêu cầu này.

Các quan chức châu Âu cho rằng chỉ nên tiến hành thảo luận rộng hơn về an ninh sau khi đạt được lệnh ngừng bắn. Họ cũng nhấn mạnh Nga không thể được phép chi phối các thỏa thuận an ninh của châu Âu hoặc được hưởng lợi từ việc phát động chiến tranh.