Nga tăng mạnh sử dụng UAV động cơ phản lực

Đại tá Yuriy Ignat, người phát ngôn Không quân Ukraine, cho biết Nga đã phóng tổng cộng khoảng 7.700 UAV sử dụng động cơ phản lực vào Ukraine tính đến thời điểm hiện tại. Theo ông Ignat, phần lớn số UAV này được Nga sử dụng trong mùa hè, với số lượng tăng mạnh từ khoảng 350 chiếc trong tháng 6 lên 1.500 chiếc vào tháng 7 và 2.850 chiếc trong tháng 8/2026. Riêng trong tháng 9, Nga đã phóng khoảng 1.900 UAV thuộc nhóm nhanh hơn và tiên tiến hơn này.

Điều đó đồng nghĩa ít nhất một nửa số UAV tấn công tầm xa mà Nga sử dụng, bao gồm cả những phiên bản do nước này sản xuất dựa trên thiết kế Shahed của Iran, được trang bị động cơ phản lực.

“Đối phương tiếp tục tìm cách mua động cơ phản lực cùng các linh kiện khác để lắp ráp UAV ngay tại Nga”, ông Ignat nhận định.

Các UAV sử dụng động cơ phản lực đang tạo ra thách thức mới đối với hệ thống phòng không Ukraine, trong bối cảnh Kiev vẫn tìm cách phát triển những phương án đánh chặn có chi phí thấp và có thể sản xuất với số lượng lớn.

Cách đây một năm rưỡi, UAV động cơ phản lực vẫn là loại khí tài tương đối mới trên chiến trường Ukraine. Loại UAV này bắt đầu thu hút sự chú ý từ đầu năm 2025, khi các quan sát viên quân sự Ukraine ghi nhận tần suất xuất hiện ngày càng tăng của những chiếc Shahed được trang bị động cơ phản lực.

Sản lượng tăng mạnh trong năm nay cho thấy Nga đã mở rộng khả năng tiếp cận các linh kiện cần thiết. Tình báo Ukraine nhiều lần cho rằng Moscow sử dụng các nguồn cung từ thị trường quốc tế để có được những linh kiện này.

Theo phía Ukraine, một số động cơ phản lực được sử dụng cho UAV có nguồn gốc từ Trung Quốc. Kiev cũng cho biết đã phát hiện nhiều linh kiện điện tử quan trọng bên trong các UAV, như bộ xử lý tín hiệu số, bộ tạo xung nhịp và bộ thu phát, được sản xuất bởi các công ty Mỹ hoặc châu Âu.

Ukraine từ lâu cảnh báo rằng ngành công nghiệp quốc phòng Nga có khả năng tìm cách vượt qua các biện pháp trừng phạt để tiếp cận linh kiện nước ngoài và duy trì sản xuất vũ khí quy mô lớn. Theo các đánh giá của Kiev, Moscow đang tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất UAV.

Tuần trước, Politico đưa tin, Nga đặt mục tiêu sản xuất vật liệu khung thân đủ cho thêm khoảng 28.000 UAV tấn công một chiều mỗi năm, bên cạnh khoảng 36.000 chiếc được ước tính sản xuất mỗi năm hiện nay. Hình ảnh vệ tinh do Jake Epstein của Business Insider phân tích cũng cho thấy Nga đã xây dựng một cơ sở mới dành cho việc phóng UAV động cơ phản lực trong năm nay. Cơ sở này được cho là có hệ thống đường ray dài khoảng 85 mét.

Từ loại UAV hiếm gặp thành mối đe dọa mới

UAV động cơ phản lực bắt đầu xuất hiện trong thời điểm Ukraine đang dần thích nghi với Geran-2, một trong những mẫu UAV tấn công được Nga sử dụng phổ biến nhất khi đó.

Geran-2 sử dụng động cơ cánh quạt, có tốc độ khoảng 185 km/giờ và được phát triển dựa trên mẫu Shahed-136. Nga thường sử dụng loại UAV này theo từng đợt lớn, chủ yếu vào ban đêm, nhằm tấn công các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine.

Các đợt tấn công quy mô lớn khiến Ukraine phải tìm kiếm những phương án đánh chặn có chi phí thấp hơn. Một trong những giải pháp được nước này phát triển là UAV đánh chặn, chủ yếu dựa trên các loại quadcopter cỡ nhỏ được cải tiến để đạt tốc độ cao hơn.

Sau đó, Geran-3, mẫu UAV mới sử dụng động cơ phản lực tuabin (turbojet), bắt đầu xuất hiện. Mẫu này được cho là phiên bản Nga phát triển từ Shahed-238 của Iran. Shahed-238 được cho là có tốc độ tối đa khoảng 600 km/giờ và có thể đạt tốc độ cao hơn khi bổ nhào. Tốc độ này khiến các UAV đánh chặn thông thường gặp khó khăn hơn trong việc truy đuổi và đánh chặn mục tiêu.

Một mẫu UAV cánh tam giác phát triển tiếp theo là Geran-4, được thiết kế với khung thân phù hợp hơn với hoạt động ở tốc độ cao.

Nga cũng đã giới thiệu một mẫu UAV động cơ phản lực mới có nhiều điểm tương đồng với Karrar của Iran. Karrar được phát triển dựa trên thiết kế MQM-107 Streaker của Mỹ.

Mẫu UAV được Ukraine định danh là Geran-5 có hình dáng tương tự tên lửa hành trình. Với thiết kế thân thuôn dài và cánh nhỏ, mẫu UAV này được cho là có tốc độ khoảng 595 km/giờ, tầm hoạt động gần 965 km và có thể mang tải trọng khoảng 90 kg.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) đã công bố hình ảnh được cho là các mảnh vỡ thu thập từ một chiếc Geran-5 bị bắn hạ.

Để đối phó với mối đe dọa mới, Ukraine đã bắt đầu phát triển các UAV đánh chặn sử dụng động cơ phản lực. Tuy nhiên, chương trình này vẫn đang ở giai đoạn đầu và các công ty Ukraine mới ghi nhận số lượng hạn chế vụ đánh chặn thành công trong mùa hè năm nay.

Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết nước này đã thử nghiệm thực chiến 4 mẫu UAV đánh chặn sử dụng động cơ phản lực. Trong khi đó, các thành phố của Ukraine tiếp tục chịu sức ép từ các đợt tấn công bằng UAV của Nga. Theo số liệu được công bố, Ukraine hiện đánh chặn được khoảng 60% số UAV của Nga, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 90% khi Moscow chủ yếu sử dụng các mẫu Shahed trang bị động cơ cánh quạt.