Dự án mang tên “Bảo vệ sinh kế và tài sản trước nguy cơ lũ lụt do biến đổi khí hậu gây ra tại các lưu vực sông băng ở Nepal” trị giá khoảng 50 triệu USD đang được triển khai để hạ mực nước của 4 hồ băng ở lưu vực Koshi và Gandaki. Số tiền này gồm khoản viện trợ 36,16 triệu USD từ Quỹ Khí hậu xanh (GCF) theo Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu; trong khi chính phủ Nepal và các tổ chức đối tác sẽ huy động thêm 13,8 triệu USD cho dự án. Cục Thủy văn và khí tượng Nepal - đơn vị điều hành dự án hợp tác với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) - cho biết khoảng 2,3 triệu người sống ở vùng núi có nguy cơ bị ảnh hưởng sẽ được hưởng lợi từ dự án này.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là Nepal vẫn chưa xác định sẽ hạ mực nước tại 4 hồ xuống bao nhiêu. Chính phủ đang tiến hành khảo sát, thiết kế và đánh giá tác động môi trường. Các nhà khoa học cho biết, nếu chỉ hạ mực nước vài mét thì có thể chưa đủ để giảm đáng kể sức tàn phá của một trận lũ.

Chuyên gia nghiên cứu về núi và biến đổi khí hậu Alton Byers nhận định, mỗi hồ băng cần được nghiên cứu riêng để xác định phải hạ nước đến mức nào mới thực sự giảm nguy cơ. Có hồ cần hạ sâu hơn, trong khi với những hồ khác, giải pháp phù hợp có thể là gia cố đập tự nhiên hoặc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm.

Nhiều chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh rằng hạ mực nước không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn nguy cơ. Bởi ngay cả khi mực nước trong hồ thấp hơn, một vụ sạt lở lớn hoặc một khối băng đá rơi xuống hồ vẫn có thể tạo ra dòng lũ nguy hiểm. Giáo sư Rijan Bhakta Kayastha của Đại học Kathmandu cho rằng, không nên chỉ chú ý đến những hồ băng lớn, bởi ngay cả các hồ nhỏ cũng có thể gây ra lũ nghiêm trọng. Vì vậy, Nepal cần đồng thời xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, thường xuyên theo dõi các hồ băng và kiểm soát dòng nước chảy ra khỏi hồ.

Một vấn đề khác là việc xây dựng nhà cửa, đường sá và các công trình lớn ở khu vực hạ lưu. Các chuyên gia cho rằng cần tránh xây dựng những công trình quan trọng trên đường đi có thể xảy ra của dòng lũ. Nếu không, những công trình này có thể bị phá hủy và gây thiệt hại lớn khi thiên tai xảy ra.

Biến đổi khí hậu đang khiến sông băng thay đổi nhanh hơn, trong khi khu vực Himalaya còn phải đối mặt với động đất, sạt lở và nhiều bất ổn địa chất khác. Theo các nhà khoa học, Nepal cần kết hợp nhiều biện pháp, từ nghiên cứu và theo dõi hồ băng, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, kiểm soát dòng chảy, đến quy hoạch dân cư và cơ sở hạ tầng an toàn hơn.