Động thái này của NATO nhằm hiện đại hóa liên minh, đồng thời chứng minh với Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng châu Âu đang chủ động tự gánh vác trách nhiệm quốc phòng của mình.

Một trong những thông báo mang tính biểu tượng nhất tại hội nghị lần này là việc NATO chính thức khởi động đàm phán với tập đoàn Saab của Thụy Điển để mua tối đa 10 máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy GlobalEye. Dự án này có giá trị dự kiến khoảng 5 tỷ USD nhằm thay thế phi đội AWACS cũ của hãng Boeing (Mỹ).

Trước đó, NATO từng chọn dòng E-7 Wedgetail của Boeing nhưng chương trình này liên tục gặp tình trạng đội vốn, chậm trễ và sự do dự từ phía Lầu Năm Góc. Sự thúc đẩy của Pháp, quốc gia châu Âu duy nhất sở hữu AWACS riêng ngoài NATO và cũng đã đặt mua GlobalEye, đã giúp Saab lội ngược dòng thành công để chiếm ưu thế trong thương vụ đắt giá này.

Các dự án hợp tác quốc phòng quy mô lớn của NATO

Bên cạnh máy bay radar, ông Mark Rutte cũng công bố nhiều dự án hợp tác quốc phòng quy mô lớn khác. Đầu tiên là việc thiết lập hạm đội Airbus A400M chung giữa 7 quốc gia gồm Pháp, Bỉ, Croatia, Ba Lan, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ và Vương quốc Anh. Các nước này sẽ lập liên minh chia sẻ chi phí và vận hành phi đội với tổng giá trị khoảng 4 tỷ USD, điều được kỳ vọng sẽ cứu vớt chương trình A400M của Airbus. Tiếp theo, nhóm các nước Đan Mạch, Phần Lan, Đức và Na Uy sẽ chi 2,7 tỷ USD để mua 5 máy bay không người lái trinh sát tầm xa MQ-4C Triton từ hãng Northrop Grumman của Mỹ. Cuối cùng là chiến lược chống UAV toàn diện khi NATO cam kết chi hơn 40 tỷ USD trong 5 năm tới cho năng lực tác chiến này, hướng tới mục tiêu tăng gấp 5 lần số lượng nhà điều hành vào cuối năm 2027 và thành lập một chợ công nghệ cho các hệ thống chống UAV đạt chuẩn NATO.

Cũng tại diễn đàn, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết đối với các giải pháp chống tên lửa đạn đạo. Dù Ukraine đã tự đánh chặn được khoảng 90% thiết bị bay không người lái và phần lớn tên lửa hành trình của Nga, họ vẫn hoàn toàn bất lực trước tên lửa đạn đạo. Ông Zelensky nhấn mạnh châu Âu cần sớm triển khai các giải pháp phòng thủ riêng và Ukraine cần được cấp phép sản xuất tên lửa Patriot của Mỹ ngay lập tức, không thể chờ đợi đến năm 2030.

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã đặt chân đến Ankara. Ông Trump bày tỏ mong muốn thảo luận với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ về tình hình Iran và để ngỏ khả năng nối lại việc bán chiến đấu cơ F-35 cho Ankara nếu dỡ bỏ được các lệnh trừng phạt thương mại áp đặt từ năm 2019.