Tại hồ sơ dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế giá trị gia tăng vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đã đề xuất không quy định "cứng" ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh ngay trong luật, mà giao cho Chính phủ quy định mức cụ thể.

Theo đó, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng như quy định hiện hành tại Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) năm 2025 sẽ được bãi bỏ. Thay vào đó, Chính phủ sẽ chủ động quy định mức doanh thu phù hợp theo từng giai đoạn, bám sát diễn biến kinh tế - xã hội và thực tiễn hoạt động của khu vực hộ, cá nhân kinh doanh.

Linh hoạt ngưỡng doanh thu miễn thuế: Cần đi kèm ổn định và khả năng dự báo

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi đánh giá, đề xuất không quy định cứng ngưỡng doanh thu chịu thuế trong luật mà giao Chính phủ quyết định “là một bước đi mang tính kỹ thuật nhưng có hàm ý điều hành đáng kể”. Đặc biêt, trong bối cảnh kinh tế biến động nhanh, việc “mềm hóa” ngưỡng doanh thu sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, có thể điều chỉnh theo diễn biến của lạm phát, thu nhập và quy mô thị trường, thay vì bị cố định trong một khung pháp lý kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, ông Huy cũng lưu ý, tính linh hoạt cần đi kèm với sự ổn định và khả năng dự báo.

“Hộ kinh doanh là khu vực nhạy cảm với thay đổi chính sách, nếu ngưỡng doanh thu bị điều chỉnh thiếu lộ trình rõ ràng, có thể tạo ra tâm lý phòng thủ, thậm chí làm gián đoạn động lực mở rộng hoạt động hoặc chuyển đổi sang mô hình chính thức. Do đó, việc thiết lập các nguyên tắc minh bạch, chẳng hạn gắn điều chỉnh với chỉ số lạm phát hoặc thu nhập bình quân, được xem là cần thiết nhằm bảo đảm tính nhất quán của chính sách”, ông Nguyễn Quang Huy nêu ý kiến.

Về mức cụ thể, theo ông Huy, trong điều kiện hiện nay, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế là phù hợp nhằm phản ánh đúng quy mô kinh doanh đã thay đổi sau nhiều năm.

“Một khoảng điều chỉnh theo hướng tiệm cận 700 triệu đến 1 tỷ đồng/năm có thể tạo ra sự phân tách hợp lý giữa nhóm kinh doanh nhỏ mang tính sinh kế và nhóm có quy mô thương mại rõ rệt”, ông Nguyễn Quang Huy nhận định, đồng thời cho rằng, điều này không chỉ giúp giảm áp lực tuân thủ cho các hộ nhỏ mà còn cho phép cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào nhóm đối tượng có tác động lớn hơn đến ngân sách.

Dù vậy, theo vị chuyên gia, điều quan trọng không chỉ nằm ở con số mà còn ở cách tiếp cận tổng thể. Việc điều chỉnh ngưỡng cần đi kèm với đơn giản hóa chế độ kế toán, phát triển các công cụ hỗ trợ kê khai thân thiện và tăng cường kết nối dữ liệu. Khi hộ kinh doanh có thể dễ dàng theo dõi doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế của mình, sự minh bạch sẽ không còn là gánh nặng mà trở thành một phần tự nhiên của hoạt động kinh doanh.

Về lâu dài, chính sách thuế đối với khu vực này cần được đặt trong chiến lược chuyển đổi từ “phi chính thức” sang “bán chính thức” và tiến tới “chính thức”. Điều này đòi hỏi không chỉ các công cụ quản lý mà còn cần các cơ chế khuyến khích như: tiếp cận tín dụng, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực quản trị.

“Đề xuất lần này nếu được thiết kế hợp lý và triển khai nhất quán, có thể tạo ra bước chuyển quan trọng từ tư duy quản lý thuần túy sang tư duy kiến tạo. Khi đó, hệ thống thuế không chỉ đảm bảo nguồn thu mà còn góp phần định hình hành vi kinh tế, củng cố niềm tin và mở rộng nền tảng tăng trưởng trong dài hạn”, ông Nguyễn Quang Huy bày tỏ.

Đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng để nuôi dưỡng nguồn thu

Cùng quan điểm, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, việc điều chỉnh đồng bộ ngưỡng thu nhập được miễn thuế của doanh nghiệp quy mô nhỏ với ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh là cần thiết nhằm đảm bảo công bằng trong chính sách thuế. Ông Tuấn cho rằng, mục tiêu của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung lần này không chỉ tạo thêm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, mà còn bảo đảm sự đồng bộ giữa khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh, đồng thời tạo sự công bằng trong chính sách miễn thuế giữa các đối tượng.

“Dự thảo Luật sửa đổi sẽ có nội dung quy định doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. Do đó, ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh cũng cần được thiết kế tương thích, áp dụng cho cả hộ kinh doanh nhóm 2 và nhóm 3, tức là các hộ có doanh thu dưới 50 tỷ đồng. Điều này giúp đảm bảo nguyên tắc nhất quán trong chính sách thuế giữa các khu vực kinh tế”, ông Tuấn nói.

Xét trên nguyên tắc áp dụng chính sách thuế hiện hành, nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, trong đó thuế giá trị gia tăng được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Vì vậy, ông Lê Văn Tuấn đề xuất nên áp dụng cơ chế tính thuế đối với phần doanh thu vượt ngưỡng miễn thuế và áp dụng cho cả hai loại thuế.

“Ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh nên áp dụng ở mức 1 tỷ đồng, chỉ tính thuế phần vượt và áp dụng cho cả hai loại thuế; đồng thời, ngưỡng 1 tỷ đồng nên áp dụng cho cả nhóm hộ kinh doanh có doanh thu dưới 50 tỷ đồng”, ông Tuấn đề xuất, đồng thời cho rằng, mức 1 tỷ đồng cũng phù hợp với ngưỡng xuất hóa đơn đang được áp dụng hiện nay, giúp chính sách đồng bộ và dễ triển khai.

Lý giải về đề xuất sử dụng ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng, ông Tuấn cho rằng, cần tính đến chi phí tuân thủ chính sách thuế của hộ kinh doanh. Trong bối cảnh Nhà nước đẩy mạnh hóa đơn điện tử và minh bạch nền kinh tế, hộ kinh doanh phải đầu tư thiết bị như máy tính tiền, phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, chữ ký số…

“Hiện tại, chi phí trọn gói cho các hạng mục này khoảng 15 - 20 triệu đồng, chưa kể chi phí duy trì hàng năm”, ông Tuấn cho biết. Do đó, ngưỡng miễn thuế cần đủ lớn để hộ kinh doanh có thêm nguồn lực tuân thủ chính sách.

Ngoài ra, việc nâng ngưỡng miễn thuế còn mang ý nghĩa khuyến khích kinh doanh trong bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều rủi ro. Theo thống kê, có tới 90 - 95% người khởi nghiệp thua lỗ và rút khỏi thị trường sau 3 năm. Trong khi đó, hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, nên vẫn phải nộp thuế ngay cả khi thua lỗ.

“Xét về nghĩa vụ thuế, điều này chưa thực sự công bằng với hộ kinh doanh, do đó cần có ngưỡng miễn thuế hợp lý để thể hiện sự đồng hành của Nhà nước”, ông Tuấn nhận định.

Bên cạnh đó, chính sách thuế cần đảm bảo công bằng với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Người làm công ăn lương ít phải chịu rủi ro như hộ kinh doanh, trong khi mức doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng chưa chắc tạo ra thu nhập sau thuế tương đương với người làm công. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt của các nhóm đối tượng lại tương đồng, do đó, cần có chính sách hỗ trợ hợp lý hơn đối với hộ kinh doanh.

Dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế khi so sánh với các quốc gia có mức GDP bình quân đầu người tương đồng. Theo đó, nếu so với Thái Lan, ngưỡng doanh thu miễn thuế phù hợp nên ở mức khoảng 750 triệu đồng; so với Malaysia là khoảng 1 tỷ đồng; còn nếu so với Trung Quốc có thể lên tới 1,5 tỷ đồng.

“Mức hỗ trợ của Việt Nam đối với hộ kinh doanh hiện vẫn thấp hơn so với các nước láng giềng”, ông Tuấn nói.

Theo vị chuyên gia, mục tiêu cuối cùng của chính sách thuế không chỉ là thu ngân sách trước mắt mà còn nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài. Việc hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn đầu sẽ giúp họ phát triển, mở rộng quy mô và đóng góp nhiều hơn cho ngân sách trong tương lai.

“Giai đoạn mới khởi nghiệp là thời điểm khó khăn nhất, vì vậy chính sách thuế cần mang tính hỗ trợ và nuôi dưỡng, thay vì chỉ tập trung vào thu”, ông Lê Văn Tuấn nhấn mạnh.