Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong đã kết thúc cuộc đàm phán tại New York ngày 20/9. Phía Mỹ đề xuất thiết lập một cơ chế thông báo về an toàn trí tuệ nhân tạo (AI) để Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xem xét tại cuộc gặp thượng đỉnh trong tuần này.

Ông Bessent cho biết hai bên đã thảo luận về việc thiết lập một kênh đối thoại mới giữa Mỹ và Trung Quốc về AI, tập trung vào những vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia. Theo đề xuất của Mỹ, cơ chế thông báo sẽ hướng tới các mục tiêu và mối đe dọa chung, đồng thời bao quát những sự cố liên quan đến AI có thể đạt đến mức độ ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.

“Chúng tôi cho rằng, cũng như mọi hoạt động xuyên biên giới khác, việc chuyển từ thiếu minh bạch sang minh bạch hơn giữa hai cường quốc AI số 1 và số 2 thế giới là điều rất quan trọng”, ông Bessent nói với các phóng viên sau khi cuộc đàm phán kết thúc.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình từng thảo luận về khả năng tiến hành tham vấn về phát triển AI trong cuộc gặp tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Tuy nhiên, cơ chế đối thoại này chưa bao giờ được chính thức hóa.

Hiện chưa rõ phản ứng của Trung Quốc đối với đề xuất của Mỹ. Phó Thủ tướng Hà Lập Phong và Trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cương rời trụ sở JPMorgan Chase tại New York mà không trả lời báo chí.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip AI tiên tiến và thiết bị sản xuất chất bán dẫn của Mỹ không nằm trong chương trình nghị sự của cuộc thảo luận về cơ chế AI.

Ông Greer cho biết thêm, cuộc đàm phán ngày 20/9 nhằm chuẩn bị nền tảng cho một “cuộc gặp thượng đỉnh thành công” giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào 24-25/9 tại Washington.

“Đây là hai quốc gia quyền lực nhất thế giới, dù xét về thương mại hay AI, và điều cấp thiết là họ có thể hợp tác với nhau. Điều đó không có nghĩa là quan hệ song phương không tồn tại những thách thức. Nhiều thách thức trong số đó là rất rõ ràng”, ông Greer nói.

Mỹ - Trung bàn cách giảm thuế với một số hàng hóa

Ngoài AI, cuộc gặp còn đề cập đến một số vấn đề quan trọng khác, trong đó có kế hoạch “vận hành hóa” quy trình mà hai bên nhất trí hồi tháng 5, theo đó mỗi bên sẽ xác định những mặt hàng không mang tính chiến lược có thể được giảm thuế. Cơ chế này được gọi là “Hội đồng Thương mại” (Board of Trade).

Ông Greer không nêu danh sách cụ thể những sản phẩm có thể được giảm thuế. Tuy nhiên, ông nhắc lại mong muốn xây dựng một nhóm “tương đối nhỏ” gồm các mặt hàng của Mỹ và Trung Quốc có thể được giao dịch theo hướng cân bằng và không nhạy cảm.

Theo ông Greer, nhóm hàng hóa này sẽ được xem xét như “một nhóm riêng biệt”.

Đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc, các mặt hàng có thể được đưa vào diện này gồm hàng tiêu dùng và các sản phẩm công nghệ thấp. Trong khi đó, hàng hóa Mỹ có thể bao gồm năng lượng, nông sản và thiết bị y tế.

Ông Greer và ông Bessent không đề cập đến bất kỳ tiến triển nào trong việc cải thiện nguồn cung khoáng sản quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ. Các quan chức Mỹ trước đó cho rằng nguồn cung vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, bất chấp những cam kết trước đây của Bắc Kinh về việc nới lỏng các hạn chế theo thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung năm ngoái.

Những cuộc thảo luận mới nhất cho thấy hai bên tiếp tục đạt được những bước tiến từng phần nhằm tránh leo thang căng thẳng trong mối quan hệ thương mại nhạy cảm, vốn có ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu.

“Có lẽ duy trì hiện trạng là kỳ vọng chung tốt nhất của cả hai bên”, bà Anna Ashton, chuyên gia phân tích thương mại Trung Quốc và nhà sáng lập Ashton Intelligence, nhận định trước cuộc gặp.

Những vấn đề chưa được giải quyết

Ông Bessent và ông Greer không cập nhật về một số vấn đề vẫn chưa được giải quyết sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Trong số này có cam kết của Trung Quốc tăng mua nông sản Mỹ thêm 17 tỷ USD mỗi năm và mua hơn 200 máy bay Boeing.

Hạ nghị sĩ Mỹ Ro Khanna, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đặc biệt Hạ viện về Cạnh tranh Chiến lược giữa Mỹ và Đảng Cộng sản Trung Quốc, cho rằng Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình cần đạt được một thỏa thuận về an toàn AI.

“Yêu cầu đầu tiên là Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình phải xây dựng một thỏa thuận quốc tế. Hai nguyên tắc cốt lõi cần có là cấm mọi hình thức AI có khả năng tự cải thiện, đặc biệt là AI tự cải thiện theo phương thức đệ quy... Thứ hai là phải có các biện pháp bảo vệ để AI không bị con người sử dụng cho vũ khí sinh học và hạt nhân”, ông Khanna nói trong chương trình “Face the Nation” của CBS.