Theo dự thảo văn bản do Mỹ soạn thảo trước cuộc họp thường kỳ của Hội đồng Thống đốc IAEA trong tuần này, Iran phải cung cấp cho cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc thông tin chính xác về vật liệu hạt nhân, các cơ sở hạt nhân thuộc diện giám sát, đồng thời cho phép IAEA tiếp cận đầy đủ để xác minh các thông tin này.

Dự thảo nhấn mạnh đây là những bước đi “cấp thiết và khẩn cấp”, cần được thực hiện “không chậm trễ”. Tuy nhiên, văn bản hiện chưa đề cập đến việc chuyển hồ sơ Iran lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, một biện pháp mạnh hơn từng được một số nhà ngoại giao đề cập trước đó.

Động thái mới của Washington được cho là có thể làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Mỹ và Iran nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn hiện nay và mở đường cho các cuộc thương lượng rộng hơn về chương trình hạt nhân của Tehran. Trong quá khứ, Iran thường đáp trả các nghị quyết của IAEA bằng cách đẩy mạnh các hoạt động hạt nhân hoặc thu hẹp hợp tác với cơ quan này.

Trước đó, Hội đồng Thống đốc IAEA đã thông qua một nghị quyết vào tháng 11 năm ngoái yêu cầu Iran báo cáo ngay về tình trạng các cơ sở hạt nhân bị hư hại và kho uranium làm giàu của nước này. Tuy nhiên, đến nay Tehran vẫn chưa cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu.

Theo đánh giá của IAEA, trước khi Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, Tehran sở hữu khoảng 440,9 kg uranium được làm giàu tới mức 60%, chỉ còn một bước ngắn nữa là đạt mức tinh khiết khoảng 90% thường được coi là cấp độ sử dụng cho vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây cho biết một trong những mục tiêu quan trọng của các cuộc đàm phán hiện nay là bảo đảm toàn bộ lượng uranium làm giàu ở mức cao của Iran được thu hồi và tiêu hủy. Ông khẳng định Washington muốn bảo đảm Iran không thể phát triển, mua hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào.

Tổng thống Trump nhấn mạnh Mỹ có thể cùng Iran thu hồi và tiêu hủy số vật liệu hạt nhân này ngay tại chỗ hoặc vận chuyển tới địa điểm khác để xử lý. Ông cũng cảnh báo nếu đàm phán thất bại, Washington sẽ tiếp tục các biện pháp quân sự nhằm làm suy giảm năng lực của Iran trước khi tiến hành bất kỳ hoạt động thu hồi nào.

Trong khi đó, Nga và Trung Quốc tiếp tục phản đối các nghị quyết mới nhằm vào Tehran. Đại sứ Nga tại IAEA cho rằng việc thông qua thêm một nghị quyết chỉ làm gia tăng căng thẳng và gây khó khăn cho các nỗ lực hợp tác hiện nay. Moscow cũng cáo buộc chính Mỹ đã làm suy yếu sự hợp tác giữa Iran và IAEA khi tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran trước đây.