"Công thức Ukraine" dường như đang tạo ảnh hưởng ngày càng rõ nét đối với học thuyết quân sự của Washington khi Mỹlần đầu tiên xác nhận triển khai xuồng không người lái cảm tử trong chiến dịchtấn công các mục tiêu quân sự của Iran trong chiến dịch diễn ra ngày 12/7.

Theo thông cáo của CENTCOM, chiến dịch nhằm vào các hệ thống phòng không, trạm radar ven biển, năng lực tên lửa, máy bay không người lái và các xuồng quân sự của Iran. Mỹ đã huy động máy bay chiến đấu, tàu chiến, UAV cảm tử và lần đầu tiên triển khai xuồng không người lái cảm tử trong một chiến dịch tác chiến.

Trước đây, Hải quân Mỹ từng sử dụng các tàu mặt nước không người lái (USV) chủ yếu cho nhiệm vụ trinh sát, giám sát và thu thập thông tin tình báo. Việc lần đầu đưa USV cảm tử vào chiến đấu cho thấy Washington đang đẩy mạnh tích hợp các nền tảng không người lái, cả trên không lẫn trên biểnvào cơ cấu lực lượng tác chiến.

Không chỉ thực hiện nhiệm vụ tấn công, các xuồng không người lái cũng được Mỹ sử dụng trong các hoạt động cứu hộ có mức độ rủi ro cao. Tháng trước, một xuồng Corsair USV do hãng Saronic sản xuất đã tham gia giải cứu hai thành viên phi hành đoàn trực thăng Apache của Lục quân Mỹ sau khi chiếc trực thăng bị bắn hạ tại eo biển Hormuz, ngoài khơi Oman.

CENTCOM cho biết đây là lần đầu tiên một tàu mặt nước không người lái được công khai sử dụng trong nhiệm vụ cứu hộ giữa môi trường tác chiến thực tế.

Chiến dịch do Lực lượng Đặc nhiệm 59 thuộc Hạm đội 5 Hải quân Mỹ thực hiện. Đơn vị này đang triển khai nhiều loại xuồng không người lái phục vụ không chỉ nhiệm vụ trinh sát và tấn công mà còn đảm nhận các hoạt động hỗ trợ trong những khu vực quá nguy hiểm đối với tàu có người lái.

Theo Task Force 59, nhiều dòng USV, trong đó có lớp Corsair, đã được triển khai để dò tìm và xử lý thủy lôi tại các vùng biển có mức độ đe dọa cao. Đây cũng là đơn vị chuyên trách về hệ thống không người lái của Bộ Tư lệnh Hải quân Trung tâm Mỹ (NAVCENT), đồng thời là đầu mối phát triển các nền tảng tác chiến trên biển ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Hồi tháng 4, CENTCOM thông báo sẽ triển khai các phương tiện không người lái dưới nước nhằm hỗ trợ mở tuyến hàng hải an toàn qua eo biển Hormuz.

"Từ hôm nay, chúng tôi bắt đầu thiết lập một tuyến hàng hải mới và sẽ sớm chia sẻ hành lang an toàn này với ngành vận tải biển nhằm bảo đảm dòng chảy thương mại", Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, cho biết. Ông cũng xác nhận thêm các phương tiện không người lái dưới nước sẽ tiếp tục được đưa tới khu vực trong những ngày tiếp theo.

Những động thái này phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của các hệ thống không người lái trên biển trong chiến lược tác chiến của Hải quân Mỹ.

Bài học từ chiến trường Ukraine

Hiệu quả của xuồng không người lái đã được chứng minh rõ nét trong xung đột Ukraine, nơi Kiev liên tiếp tạo ra những cột mốc chưa từng có trong tác chiến hải quân.

Các xuồng không người lái của Ukraine không chỉ đánh chìm nhiều tàu chiến Nga mà còn lần đầu bắn hạ trực thăng và máy bay chiến đấu bằng phương tiện không người lái trên biển, đồng thời tiến hành nhiều cuộc tập kích vào cảng biển và hạ tầng quân sự của Moscow.

Thành công của Ukraine trong việc làm suy yếu đáng kể Hạm đội Biển Đen của Nga được xem là động lực thúc đẩy cuộc chạy đua phát triển xuồng không người lái trên toàn thế giới.CENTCOM chưa công bố loại xuồng được sử dụng trong chiến dịch nhằm vào Iran. Tuy nhiên, truyền thông Ukraine cho rằng nhiều khả năng đây là Variant 7 - mẫu xuồng do công ty Red Cat của Mỹ phát triển với thiết kế được đánh giá có nhiều điểm tương đồng với Magura V7 của Ukraine.

Red Cat lần đầu công bố kế hoạch sản xuất Variant 7 vào tháng 5/2025 thông qua hợp tác với một đối tác giấu tên. Đến tháng trước, công ty thông báo đã bắt đầu sản xuất hàng loạt mẫu xuồng này. Dù khẳng định Variant 7 được thiết kế, chế tạo và lắp ráp hoàn toàn tại Mỹ, Red Cat cũng thừa nhận chương trình được phát triển cùng một đối tác sở hữu các phương tiện không người lái trên biển đang được kiểm nghiệm hằng ngày trong môi trường chiến đấu thực tế - chi tiết được cho là ám chỉ dòng Magura V7.

Các thông số kỹ thuật được công bố cho thấy Variant 7 có tầm hoạt động tối đa khoảng 1.480 km, thời gian hoạt động liên tục hơn 60 giờ, tốc độ tối đa trên 39 hải lý/giờ và tải trọng lên tới 650 kg. Hệ thống cảm biến gồm thiết bị quang - điện tử ngày/đêm, hệ thống hình ảnh dự phòng kép cùng thiết bị phát hiện và phân loại mục tiêu bằng âm thanh.

Red Cat cho biết Variant 7 được tích hợp hệ thống điều khiển tự động, chỉ huy, liên lạc và quản lý nhiệm vụ do Mỹ phát triển, đồng thời ưu tiên sử dụng linh kiện sản xuất trong nước đáp ứng các yêu cầu của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Mỹ (NDAA).

Dù vậy, giới quan sát cho rằng ảnh hưởng của dòng Magura V7 đối với Variant 7 nói riêng cũng như quá trình phát triển các xuồng không người lái chiến đấu hiện đại là rất rõ rệt.

Magura - vũ khí thay đổi tác chiến trên biển

Tháng 12/2024, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) công bố lần đầu sử dụng xuồng Magura V5 phóng tên lửa R-73 "SeeDragon" bắn hạ trực thăng Mi-8 của Nga trên Biển Đen.

Nhờ thiết kế thủy động học tối ưu và thân tàu có khả năng giảm tín hiệu phát hiện, Magura V5 đạt mức cơ động cao và khó bị phát hiện. Hệ thống điều khiển tự động cũng giúp giảm đáng kể sự can thiệp của con người trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Ngoài tấn công, Magura V5 còn có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ rà phá thủy lôi, tuần tra, tìm kiếm cứu nạn, trinh sát và bảo vệ khu vực ven biển. Loại xuồng này đã góp phần quan trọng trong việc đẩy lùi Hạm đội Biển Đen của Nga. Ukraine từng sử dụng sáu xuồng Magura V5 để đánh chìm tàu hộ tống tên lửa Ivanovets lớp Tarantul III.

Trước đó, tháng 7/2023, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) sử dụng xuồng SeaBaby chứa đầy thuốc nổ tấn công cầu Kerch, gây hư hại cả tuyến đường bộ và đường sắt, làm gián đoạn tuyến tiếp vận chiến lược của Nga tới bán đảo Crimea. Tháng 8/2023, một xuồng SeaBaby khác đã đánh trúng tàu đổ bộ Olenegorskiy Gornyak tại vịnh Novorossiysk. Đến tháng 2/2024, năm xuồng Magura V5 tiếp tục tập kích tàu đổ bộ Tsezar Kunikov của Nga.

Thành tích nổi bật nhất của Magura diễn ra vào tháng 5 năm ngoái, khi mẫu xuồng không người lái này sử dụng tên lửa đối không R-73 bắn hạ một tiêm kích Su-30SM của Nga - sự kiện được xem là cột mốc mới trong lịch sử tác chiến hải quân bằng phương tiện không người lái.

Việc Mỹ lần đầu sử dụng xuồng không người lái cảm tử trong chiến dịch nhằm vào Iran được đánh giá là dấu mốc mới trong quá trình phát triển tác chiến hải quân hiện đại. Kinh nghiệm từ Ukraine đang cho thấy ảnh hưởng ngày càng rõ rệt đối với cách các cường quốc xây dựng học thuyết và triển khai các nền tảng không người lái trên biển.

Khi Task Force 59 mở rộng sử dụng các xuồng không người lái giá thành thấp cho nhiệm vụ tấn công, trinh sát và hỗ trợ trong môi trường nguy hiểm, xu hướng đưa phương tiện không người lái trở thành năng lực cốt lõi của hải quân hiện đại dường như đang ngày càng rõ nét. Tác chiến không người lái trên biển vì thế không còn giới hạn ở chiến trường Ukraine mà đang lan rộng sang Trung Đông và nhiều khu vực khác trên thế giới.