Mỹ cấp phép cho Ukraine sản xuất Patriot

Tổng thống Ukraine Zelensky ngày 9/7 cho biết, Mỹ và Ukraine đã đạt được một thỏa thuận chính trị về việc cấp phép choUkraine sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 Patriot. Phát biểu với báo giới sau khi trở về từ Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, nơi ông có cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Zelensky khẳng định, thỏa thuận trên sẽ mở đường để Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn trong nước sau khi hai bên hoàn tất các nội dung kỹ thuật.

Một số chuyên gia an ninh cho rằng đề xuất cấp phép sản xuất Patriot mang nhiều ý nghĩa chính trị hơn là tạo ra tác động trên thực địa. Theo họ, Ukraine sẽ cần nhiều thời gian để xây dựng năng lực sản xuất tên lửa, đồng thời phải vượt qua hàng loạt thách thức về chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ và các yêu cầu nghiêm ngặt về an ninh.

"Đây không phải là công việc có thể thực hiện ngay lập tức. Họ có thể đầu tư nguồn lực cần thiết, nhưng năng lực sản xuất không thể tăng lên chỉ sau một thời gian ngắn. Đáng tiếc là Ukraine lại không có nhiều thời gian", ông Bradley Bowman, chuyên gia tại Tổ chức Bảo vệ Dân chủ (Foundation for Defense of Democracies - FDD), viện nghiên cứu về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia của Mỹ, nhận định.

Trong những tháng gần đây, Nga liên tục mở các đợt tập kích bằng tên lửa và UAV nhằm vào Kiev. Sau một đợt tấn công quy mô lớn đầu tuần này, Không quân Ukraine cho biết họ không đánh chặn được bất kỳ tên lửa nào, làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu hụt tên lửa đánh chặn.

Bà Jennifer Kavanagh, chuyên gia quân sự tại Defense Priorities, viện nghiên cứu về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Mỹ, nhận định thỏa thuận cấp phép thoạt nhìn có vẻ mang lại lợi ích cho cả hai bên, nhưngthực tế có thể khiến cả Washington và Kiev đều gặp bất lợi.

"Nếu việc cấp phép sản xuất được coi là giải pháp cho nhu cầu phòng không của Ukraine thìđiều đó có thể làm giảm tính cấp thiết của việc tiếp tục cung cấp tên lửa Patriot cho Kiev. Đây có thể là một yếu tố bất lợi đối với an ninh của Ukraine trong ngắn hạn", bà Kavanagh nhận định.

Tổng thống Donald Trump cũng đề cập vấn đề này khi được hỏi liệu Mỹ có tiếp tục viện trợ tên lửa Patriot trong thời gian Ukraine xây dựng năng lực sản xuất trong nước hay không.

"Chúng tôi có các hệ thống Patriot, nhưng số lượng không nhiều. Bản thân Mỹ cũng cần những hệ thống này", ông Trump nói.

Chuyên gia cảnh báo điều đáng lo ngại

Giới chuyên gia lưu ý, việc mở rộng sản xuất tên lửa Patriot không chỉ phụ thuộc vào giấy phép, mà còn bị giới hạn bởi năng lực của chuỗi cung ứng. Patriot là hệ thống vũ khí công nghệ cao với nhiều linh kiện và bộ phận phức tạp, khiến việc gia tăng sản lượng không thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định nếu Ukraine không thể tự sản xuất toàn bộ các linh kiện, nước này vẫn sẽ phải nhập khẩu nhiều thành phần từ Mỹ.

"Nếu Ukraine phải nhập khẩu các linh kiện từ Mỹ, điều đó đồng nghĩa những linh kiện này sẽ không còn dành cho hoạt động sản xuất tại Mỹ", ông Cancian nói.

Theo bà Jennifer Kavanagh, Ukraine cũng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức khác nếu muốn sản xuất tên lửa Patriot. Các cơ sở sản xuất sẽ phải đáp ứng những tiêu chuẩn an ninh nghiêm ngặt của Mỹ nhằm bảo vệ công nghệ quốc phòng nhạy cảm.

Nhà phân tích này cho rằng mặc dù Tổng thống Mỹ có thể bỏ qua một số quy trình phê duyệt, nhưng điều đó sẽ làm gia tăng nguy cơ công nghệ Patriot bị Nga tiếp cận thông qua hoạt động tình báo.

"Việcchuyển giao công nghệ cho Ukraine tiềm ẩn rủi ro đáng kể. Nga có thể tiếp cận các thông số kỹ thuật và chiến thuật của tên lửa Patriot, điều này có thể ảnh hưởng đến lợi ích an ninh của Mỹ", bà Kavanagh nhận định.

Các chuyên gia cũng lưu ý, nếu Ukraine bắt đầu sản xuất tên lửa Patriot, các cơ sở này nhiều khả năng sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên của Nga. Điều đó đồng nghĩa Kiev sẽ phải dành thêm nguồn lực để bảo vệ các nhà máy, làm gia tăng nhu cầu về năng lực phòng không.

"Ưu tiên của Nga sẽ là xác định và phá hủy các cơ sở đó. Khi đó, Ukraine sẽ phải bảo vệ thêm một loạt mục tiêu mới và điều này lại càng làm tăng nhu cầu về các hệ thống phòng không", ông Bradley Bowman nhận định.

Dù còn nhiều trở ngại, một số chuyên gia nhận định đề xuất cấp phép của Mỹ vẫn mang ý nghĩa chính trị quan trọng, phản ánh sự thay đổi tích cực trong cách tiếp cận của Nhà Trắng đối với Ukraine sau nhiều lần điều chỉnh chính sách hỗ trợ. Ông Franz-Stefan Gady, chuyên gia tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS), nhận định cam kết này cho thấy Mỹ sẵn sàng duy trì sự hỗ trợ lâu dài đối với Ukraine.