Ngày 19/3/2026 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện. Chỉ thị yêu cầu Bộ Công Thương đẩy mạnh thực hiện sử dụng xăng sinh học (E10), rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh họctrong tháng 4/2026, góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Hóa giải nghi ngại, tăng tính hấp dẫn

Chuyển đổi nhiên liệu sinh học tại Việt Nam đã được khởi động từ năm 2015, với việc ra đời của xăng E5RON92 (95% xăng khoáng RON92 pha trộn với 5% ethanol). Phải mất 3 năm, tức là đến năm 2018 xăng sinh học E5RON92 mới trở thành sản phẩm bắt buộc thay thế xăng khoáng RON92. Từ ngày 1/8/2025, xăng sinh học E10 cũng đã được triển khai thí điểm tại một số thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng và TP.HCM.

Việc đưa xăng sinh học ra thị trường để tiếp cận rộng rãi đến người tiêu dùng là chủ trương đúng đắn của nhà nước, phù hợp với bối cảnh thị trường nhiên liệu thế giới đang có nhiều biến động. Trong khi Việt Nam chưa hoàn toàn chủ động được nguồn cung xăng dầu, xăng sinh học góp phần ổn định giá nhiên liệu, đảm bảo an ninh năng lượng cũng như cam kết về bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên trên thực tế triển khai, tỷ lệ người tiêu dùng sử dụng xăng sinh học còn khá thấp, khi họ vẫn còn sự lựa chọn khác là xăng khoáng RON95. Trong khi chênh lệch về giá bán giữa xăng khoáng RON95 với xăng sinh học vẫn chưa thực sự hấp dẫn, đó là chưa kể còn một số lo ngại về chất lượng nhiên liệu có nguy cơ ảnh hưởng đến tính năng vận hành và độ bền của động cơ...

Nhiều chuyên gia cho rằng, từ bài học của xăng E5, lộ trình triển khai xăng E10 trên toàn quốc từ tháng 4 này cần tính đến cách tiếp cận khác, khi đó mới nhận được sự ủng hộ của đông đảo người tiêu dùng. Ở phương diện kỹ thuật, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam (VBFA) cho biết, với các dòng xe đời mới, các hãng đều khuyến nghị nên sử dụng xăng có trị số octan cao như xăng RON95, do đó người tiêu dùng có xu hướng dùng xăng RON95 nhiều hơn và tỷ lệ sử dụng E5RON92 giảm đi.

“Khi ethanol được pha vào xăng RON92 - vốn là loại xăng có trị số octan thấp hơn RON95, vô tình đã khiến nhiều người tiêu dùng hiểu nhầm rằng xăng sinh học có chất lượng thấp hơn. Nhưng trên thực tế, ethanol có trị số octan khoảng 108, cao hơn xăng thông thường nên khi pha ethanol vào xăng, chỉ số octan của nhiên liệu thậm chí có thể được nâng lên cao hơn xăng khoáng”, ông Tuấn lý giải.

Quyết sách dứt khoát và nhất quán

Hoàn toàn ủng hộ chủ trương sử dụng xăng E10 như một giải pháp thiết thực nhằm giảm phát thải, bảo vệ môi trường và thay thế dần nhiên liệu hóa thạch, song TS. Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc cho rằng, để xăng E10 thực sự đi vào cuộc sống, cần nhìn nhận lại cách triển khai hiện nay vốn còn lúng túng và thiếu hiệu quả.

Theo TS. Giang Chấn Tây, việc khuyến khích DN bán lẻ tiêu thụ E10 trong khi vẫn cho phép lưu hành song song các loại xăng khác như RON95 (E0) là không hợp lý. Bởi khi còn quyền lựa chọn, người tiêu dùng sẽ luôn chọn loại nhiên liệu họ đã quen dùng, bất kể yếu tố môi trường.

“Muốn người dân chuyển sang xăng E10, Chính phủ cần có một quyết sách dứt khoát và nhất quán. Thứ nhất, chỉ lưu hành 1 loại xăng duy nhất là E10 (92-E10 hay 95-E10). Thứ hai, toàn bộ nguồn cung từ sản xuất đến nhập khẩu phải chuyển sang chế biến thành xăng chuẩn E10. Thứ ba, loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm thay thế để thị trường tự điều chỉnh theo tiêu chuẩn mới. Việc này sẽ giúp DN không phải đầu tư thêm hạ tầng, trong khi người tiêu dùng sẽ không còn thấy bị ép buộc. Nếu không thực hiện triệt để, nguy cơ thất bại giống như bài học từ xăng E5 trước đây là rất lớn”, TS. Giang Chấn Tây nêu quan điểm.

TS. Giang Chấn Tây cũng đề xuất, nên đổi tên thương mại cho xăng E10 theo hướng tích cực, tránh tâm lý e ngại, đồng thời kiểm soát thông tin gây hoang mang từ các ý kiến của những người phát ngôn thiếu kiểm chứng. Bởi trên thế giới không có loại nhiên liệu nào hoàn hảo tuyệt đối, quan trọng là lợi ích dài hạn cho mỗi quốc gia.

Đề cập đến tính hiệu quả kinh tế, TS. Giang Chấn Tây đề xuất nhà nước cần hỗ trợ DN bán lẻ bằng khoản phụ phí cố định, từ 200 - 300 đồng/lít xăng E10 để bù hao hụt, do đặc tính bay hơi của ethanol là đáng kể hơn xăng khoáng. Chính sách tốt phải song hành giữa bảo vệ môi trường và đảm bảo hiệu quả kinh tế cho DN.

Việc triển khai lộ trình xăng sinh học không chỉ góp phần giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông, còn thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học trong nước,tạo điều kiện để các nhà máy sản xuất ethanol từng bước khôi phục và mở rộng hoạt động, góp phần bảo đảm nguồn cung phục vụ nhu cầu phối trộn xăng sinh học.

Với lộ trình cụ thể từ chính sách, sự chuẩn bị của DN và tiềm năng từ khu vực nông nghiệp, nhiên liệu sinh học được kỳ vọng sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong cơ cấu năng lượng bền vững của Việt Nam.