Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi được đưa vào chương trình lập pháp năm 2026 và đã được lấy ý kiến các thành viên Chính phủ lần thứ nhất, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 16 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi hiện gồm 9 chương, 36 điều. Bên cạnh việc kế thừa, hoàn thiện các quy định của Luật Thủ đô như vị trí, vai trò của Thủ đô, thử nghiệm có kiểm soát, vùng thủ đô, dự thảoLuật Thủ đôcó các quy định mới, đặc thù, đột phá, tạo cơ chế giúp phát triển thủ đô, với chủ trương xuyên suốt là phân quyền mạnh mẽ, tối đa, toàn diện cho thành phố Hà Nội nhưng phải bảo đảm các nguyên tắc: không trái Hiến pháp, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên;không phân quyền trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia;không làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia;giữ gìn bản sắc, giá trị văn hóa của Thủ đô, vùng Thủ đô;bảo đảm tính công khai, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm;bảo đảm giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố.

Phát biểu tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết: "Đây là dự án luật rất khó, tinh thần đối với dự án Luật Thủ đô này là trao quyền toàn diện đủ mạnh cho Hà Nội để Hà Nội tự quyết, tự làm,tự chịu trách nhiệm vàtự chủ phát triển.Trong đó có việc ban hành những văn bản quy phạm pháp luật của Thủ đô mà được khác với các luật, nghị quyết của Quốc hội,của Chính phủ vàThủ tướng Chính phủ. Trong đó đối với những lĩnh vực như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo, dân tộc thì sẽ phải bảo đảm tính chất chung còn đối với các lĩnh vực khácvề cơ bản sẽ trao quyền cho Thủ đô. Đây là một điểm rất mới và rất đột phá".

Theo dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi,174 thẩm quyền từ trung ương chuyển xuống cho chính quyền Thủ đô. Trong đó, thành phố được chủ động trong quyết định về tổ chức bộ máy chính quyền, vị trí việc làm, chế độ công vụ, chế độ thu nhập, tiền thưởng, được chủ động quyết định các chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hỗ trợ phát triển hạ tầng, hình thành thị trường; quy định về phát triển khu thương mại tự do và các mô hình kinh tế mới.

Về những cơ chế, chính sách có tính đột phá, Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh bày tỏ quan điểm: "Đề nghị các đồng chí có báo cáo đánh giá cụ thể thêm về những cơ chế chính sách mới liên quan đến các lĩnh vực, vừa bảo đảm phát triển thủ đô, nhưng cũng vừa để cho đặt thủ đô trong bối cảnh phát triển chung của cả nước khi áp dụng. Đặc biệt là chúng tôi cũng rất lo tính khả thi, năng lực xây dựng pháp luật, năng lực triển khai thi hành pháp luật và khả năng quản lý của các địa phương, các cấp chính quyền địa phương là cấp xã".

Với tính chất khó, mới, nhiều đột phá, vượt trội, liên quan đến lĩnh vực quản lý của các Bộ, ngành nên để bảo đảm chất lượng, khả thi của luật, Bộ Tư pháp đề xuất tiếp tục lấy ý kiến thành viên Chính phủ lần thứ 2 sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ghi nhận những nỗ lực của Bộ Tư pháp trong việc xây dựng các dự thảo luật, Nghị quyết trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 16, đặc biệt với dự án luật khó, mới được bổ sung như dự án Luật Thủ đô sửa đổi.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng lưu ýBộ Tư pháp phải rà soát thật kỹ, kể cả việc nghiên cứu chủ trương, đường lối của Đảng, các Nghị quyết của Bộ Chính trị, đặc biệtlà các kết luận của lãnh đạo chủ chốt liên quan đến phát triển Thủ đô. "Chúng ta phân cấp, phân quyền, trao quyền cho Hà Nội đủ thẩm quyền để thực hiện ở mức đột phá phát triển.Các đồng chí phải rà soát lại, báo cáo rõ ràng các nội dung mà các Bộ, ngành có ý kiến. Riêng quy hoạch Thủ đô là phải lấy ý kiến trước khi điều chỉnh", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nói.

Tại cuộc họp, Bộ Tư pháp cũng báo cáo thêm về tình hình triển khai, xây dựng dự thảo luật hộ tịch sửa đổi, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, dự thảo pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.