“Bà đỡ” cho mô hình

​Thực hiện trên địa bàn xã Thạch Lập, tỉnh Thanh Hóa, dự án "Sản xuất và tiêu thụ giống lúa nếp hạt cau đặc sản gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đem lại hiệu quả cao kinh tế cao trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”, thuộc chương trìnhmục tiêu quốc gia phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núido Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng làm đơn vị chủ trì liên kết.

Dự án triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với tổng nguồn kinh phí Nhà nước hỗ trợ là 1.197,7 triệu đồng, hướng tới các đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Theo đó,chương trình đã triển khai với 36 ha cho 180 hộdân, trong đó có 90 hộ trên địa bàn xã Thạch Lập và 90 hộ trên địa bàn xã Cẩm Tân, mỗi hộ nhận được 10cân lúa giống, thuốc sâu và phân bón đã giúp các đối tượng thụ hưởng là có điều kiện tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, giống mới và vật tư thiết yếu để vươn lên phát triển kinh tế ổn định.

Đánh giá về ý nghĩa và hiệu quả thiết thực của mô hình, ông Đỗ Mạnh Linh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạch Lập, khẳng định: "Việc triển khai dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ giống lúa nếp hạt cau đặc sản trên địa bàn xã đã mang lại những chuyển biến tích cực rõ rệt trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương. Mô hình không chỉ giúp tận dụng tối đa lợi thế về điều kiện đất đai, nguồn nước mát lành sẵn có mà còn tạo động lực mạnh mẽ để các hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo vươn lên phát triển kinh tế, ổn định sinh kế. Đồng thời cũng là mô hình mẫu để tất cả hộ dân trên địa bàn xã học hỏi và làm theo".

"Chính quyền địa phương luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để hợp tác xã và bà con nông dân mở rộng diện tích, gắn kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao tại địa phương", ông Linh chia sẻ.

​Chia sẻ thêm về quá trình triển khai thực hiện, ông Phạm Bá Hùng, Giám đốcHợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng, cho biết cây lúa nếp này đã có từ lâu đời ở địa phương. Trước đây, bà con sản xuất nhỏ lẻ,chủ yếu để sử dung vàchưa đem lại hiệu quả kinh tế cao. Khi hợp tác xã vào cuộc, đơn vị đã đứng ra bảo đảm cung ứng giống lúa thuần chủng, đồng thời hỗ trợ toàn bộ kỹ thuật canh tác, bón phân, phun thuốc trừ sâu và bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho bà con.

Hơn nữa, không chỉ dừng lại ở 15 ha thuộc dự án hỗ trợ của Nhà nước, ông Hùng còn mở rộng hợp tác cùng các hộ dân khác trong xã, nâng tổng diện tích lúa nếp vụ này lên tới 125hatrong đó diện tích nếp hạt cau là 86 ha và nếp khác là 39 ha. Tuy nhiên với diện tích này vẫn không đủ để cung cấp cho thị trường.

Theo ông Hùng, nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật và thâm canh đồng bộ cùng lợi thế về khí hậu mát mẻ, nguồn nước sạch từ khe và thổ nhưỡng phù hợp, sản phẩm gạo nơi đây sở hữu mẫu mã bắt mắt, hạt căng bóng. Những điều kiện tự nhiên này còn mang lại cho hạt gạosau khi đồ thành xôi chất lượng dẻo mềm, vị đậm đà, không ngán và hương thơm đặc trưng, quyến rũ mà khó nơi nào có được.

"​Năng suất lúa nếp vụ này cũng đạt mức rất cao, ước tính từ 2,5 đến 3 tạ/sào, vượt trội đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống trước đây. Đặc biệt, hợp tác xã đã triển khai cơ chế thu mua trực tiếp ngay tại ruộng với mức giá 100.000 đồng/kg lúa tươi, giúp người dân hoàn toàn yên tâm về đầu ra và không phải lo lắng về tình trạng ép giá", ông Hùng thông tin thêm.

Niềm vui được mùa

Là một trong những hộ dân trực tiếp tham gia mô hình, ông Phạm Văn Tình, tại thôn Xuân Chính, xã Thạch Lập, không giấu được niềm vui trước vụ mùa bội thu. Gia đình ông Tìnhcanh tác 6sào lúa nếp hạt cau trong khuôn khổ dự án.

Ôngphấn khởi chia sẻ,trước đây gia đình chỉ quen cấy lúa truyền thống, năng suất thấp và bấp bênh lắm. Từ khi tham gia dự án, được các anh bên hợp tác xã thường xuyên xuống tận ruộng hướng dẫn lịch thời vụ, cách bón phân và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật, cây lúa phát triển rất tốt, không bị sâu bệnh phá hoại. Dự kiến vụ này năng suất đạt khoảng 2,5 đến 3 tạ/sào, cao hơn hẳn mọi năm. Hơn thế nữa, có doanh nghiệp bao tiêu thu mua ngay tại bờ ruộng với giá cao, gia đình ông và bà con trong thôn mừng lắm.

​Cùng chung niềm vui, bà Phạm thị Lý, một hộ dân khác tại thôn Xuân Chính, xã Thạch Lập, cũng bày tỏ sự phấn khởi khi tham gia dự án liên kết. Gia đình bà Lý canh tác 2 sào lúa nếp hạt cau theo sự hướng dẫn của hợp tác xã.

Bà Lý chia sẻ, nhờ có Nhà nước hỗ trợ giống, phân bón và có cán bộ hợp tác xã đồng hành sát sao từ lúc gieo cấy đến khi thu hoạch, bà con nông dân nhàn hơn mà hiệu quả lại cao hơn rất nhiều. Nước tưới tiêu ở đây thuận lợi, nguồn nước mát lành về giúp cây lúa sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ. Khi thu hoạch xong, tư thương và hợp tác xã cân mua tươi ngay tại ruộng, tiền thu về cao hơn hẳn gạo thường, giúp gia đình có thêm nguồn thu nhập ổn định để trang trải cuộc sống và chăm lo cho con cái ăn học.

Thấy lúa phát triển tốt, rất nhiều bà con hàng xóm đã đến học hỏi kinh nghiệm từ gia đình, tôi cũng rất sẵn lòng chia sẻcho bà con xung quanh. Vụ tới nếu không được hỗ trợ từ dự án tôi vẫn sẽ tham gia liên kết với hợp tác xã để mở rộng diện tích gieo trồng, bà Lý cho biết.

​Thành công của mô hình liên kết lúa nếp hạt cau tại xã Thạch Lập mang ý nghĩa sinh kế sâu sắc, vượt qua giá trị kinh tế thông thường. Mô hình đã đánh thức tiềm năng bản địa, giúp người dân vùng cao tự chủ thoát nghèo bằng chính sức lao động chính là chìa khóa then chốt giúp người nông dân yên tâm bám đất, bám đồng, nâng cao giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích canh tác.Sự gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền, hợp tác xã và nông dân đã tạo ra chuỗi giá trị khép kín vững chắc. Hạt nếp đặc sản không chỉ mang lại thu nhập ổn định, mà còn là biểu tượng của khát vọng vươn lên, xây dựng nông thôn mới ấm no, bền vững.