Ngày 1/2, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam phối hợp UBND xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng tổ chức trao Giấy chứng nhận hữu cơ cho sản phẩm lúa Mẹ (loại lúa truyền thống của người dân tộc K'ho, Raglai), đồng thời công bố thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm.

Ông Đào Minh Sô, Trưởng bộ môn Chọn tạo giống cây trồng, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam cho biết, năm 2022, từ những hạt lúa Mẹ do các già làng ở xã Phan Sơn cung cấp, ông cùng một số cộng sự bắt tay vào làm quy trình canh tác lúa Mẹ tại khu vực làng Phan Lâm cũ (Danao Ghe) và đến nay đã hoàn thành quy trình.

Theo đặc tính, giống lúa Mẹ có thời gian sinh trưởng trong 6 tháng, nhưng khi được phục tráng và áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác, thời gian sinh trưởng của cây lúa Mẹ rút ngắn hơn gần 2 tháng và năng suất khả quan hơn.

Năm 2024, hộ ông Nguyễn Văn Chung, ở xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng đã bắt tay vào trồng lúa Mẹ theo mô hình canh tác hữu cơ trên diện tích 2ha và bước đầu cho kết quả khả quan. Tiếp tục trong năm 2025, ông Chung đã mở rộng diện tích lên gần 5ha ở khu vực làng Phan Lâm cũ (Danao Ghe).

Ông Chung cho biết thêm, với những kết quả đạt được, hiện nay ông đã vận động bà con mở rộng diện tích trồng lúa Mẹ gần 10ha, sản phẩm làm ra sẽ được Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm và Công ty TNHH Bách Mộc bao tiêu.

Với đồng bào Raglai và K’ho ở xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng, hạt lúa Mẹ được quý như "hạt vàng". Giống lúa Mẹ có sức sống mạnh mẽ, hạt gạo có màu trắng sữa và khi nấu cơm, hạt gạo sẽ nở to, xốp, có vị ngọt, thơm đặc trưng vùng núi rừng.

Ông Mai Hồng Đăng, Chủ tịch UBND xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng cho biết, lúa Mẹ không chỉ là đặc sản bản địa mà còn mang những giá trị truyền thống gắn liền với đời sống tâm linh của đồng bào nơi đây.Việc trao Giấy chứng nhận hữu cơ và thành lập HTX Lúa Mẹ Phan Lâm đúng vào dịp Tết Đầu lúa (Tết truyền thống của đồng bào Raglai và K’ho) mang lại nhiều niềm vui cho đồng bào.

"Đây là tiền đề để mình thương mại hóa sản phẩm giống lúa đặc trưng ở địa phương. Sau quá trình thử nghiệm của Viện thành công, địa phương sẽ vận động bà con nhân rộng. Trên cơ sở đó phải cam kết với đơn vị thu mua là phải thực hiện bao tiêu để bà con an tâm sản xuất. Còn hướng lâu dài thì hiện nay cũng đã hoàn thiện hồ sơ để thành lập Hợp tác xã Lúa Mẹ Phan Lâm, không chỉ chuyên về lúa Mẹ mà còn chuyên về các sản phẩm hữu cơ khác, ông Đăng nói".