Đây được xem là một dấu mốc lịch sử khi sứ mệnh Artemis II đã thực hiện thành công chuyến bay ngang Mặt Trăng vào hôm 7/4, cách bề mặt Mặt Trăng chỉ khoảng 6.500 km.

Trong khi di chuyển trên tàu Orion qua phía xa của Mặt Trăng, phi hành đoàn cũng đạt khoảng cách gần 407.000 km so với Trái Đất, phá vỡ kỷ lục trước đó do sứ mệnh Apollo 13 thiết lập về chuyến bay không gian xa nhất của con người.

Chuyến bay ngang qua Mặt Trăng kéo dài khoảng 7 giờ, trong đó các phi hành gia được chiêm ngưỡng những khu vực bề mặt Mặt Trăng chưa từng được con người quan sát trực tiếp, với khoảng 21% phía xa bí ẩn của Mặt Trăng được Mặt Trời chiếu sáng từ góc nhìn của họ.

Làm việc theo hai ca trong khoảng 5 giờ, các phi hành gia NASA gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch cùng phi hành gia của Trung tâm Vũ trụ CanadaJeremy Hansen đã chụp khoảng 10.000 bức ảnh. Việc liên lạc với tàu Orion đã bị gián đoạn trong khoảng 40 phút khi tàu di chuyển phía sau Mặt Trăng. Trong thời gian này, các phi hành gia đã quan sát được hiện tượng “Earthset” (Trái Đất lặn) - khi Trái Đất dần khuất sau Mặt Trăng, tương tự những gì các phi hành gia Apollo từng chứng kiến năm 1968.

Các miệng hố va chạm hiện rõ trên bề mặt Mặt Trăng. Ở phía Trái Đất được chiếu sáng, có thể quan sát thấy các đám mây bao phủ khu vực Australia và châu Đại Dương, trong khi nửa còn lại chìm trong bóng đêm.

Đội ngũ các nhà khoa học của chương trình Artemis đã huấn luyện phi hành đoàn nhận diện các đặc điểm cụ thể trên Mặt Trăng, bao gồm các dòng dung nham cổ và các miệng hố va chạm. Trong bức ảnh Earthset, các phi hành gia quan sát thấy bồn trũng Hertzsprung với cấu trúc hai vòng đồng tâm.

Phi hành đoàn cũng ghi nhận các vành tròn bao quanh bồn trũng Orientale - một trong những hố va chạm lớn và trẻ nhất trên Mặt Trăng. Trước sứ mệnh này, khu vực Orientale chưa từng được con người quan sát trực tiếp bằng mắt thường. Tại vị trí khoảng 10 giờ so với Orientale, hai miệng hố nhỏ được phát hiện. Các phi hành gia đề xuất đặt tên một miệng hố là “Integrity” theo tên khoang điều khiển củatàu Orion và miệng hố còn lại là “Carroll”, nhằm tưởng nhớ người vợ quá cố của chỉ huy Wiseman - Carroll Taylor Wiseman, một y tá khoa chăm sóc đặc biệt sơ sinh, qua đời năm 2020 sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư. Sau khi đặt tên “Carroll”, bốn phi hành gia đã ôm nhau trong xúc động, trong khi Trung tâm Điều khiển Sứ mệnh tại Trung tâm Vũ trụ Johnson tại Houston dành một phút mặc niệm.

Trong đoạn cuối hành trình bay ngang qua Mặt Trăng, phi hành đoàn còn được chứng kiến một hiện tượng nhật thực đặc biệt. Từ cửa sổ tàu Orion, Mặt Trăng hiện lên lớn hơn nhiều so với khi quan sát từ Trái Đất. Khi Mặt Trăng che khuất Mặt Trời, một phần vành nhật hoa - lớp khí quyển ngoài cùng của Mặt Trời có thể quan sát được, bao gồm các cấu trúc dạng tia kéo dài mà các phi hành gia mô tả như “những sợi tóc tơ”.

Hiện tượng nhật thực toàn phần - khi Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn đã kéo dài gần một giờ đối với các phi hành gia Artemis II, trong khi trên Trái Đất, hiện tượng này thường chỉ diễn ra trong vài phút.

Trong thời gian nhật thực, các phi hành gia còn có thể quan sát các hành tinh như sao Hỏa, sao Kim và sao Thổ cùng với các ngôi sao và hiện tượng Earthshine - ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất. Sau chuyến bay ngang Mặt Trăng, chỉ huy Artemis II - Reid Wiseman đã gửi lời cảm ơn tới đội ngũ khoa học của NASA vì đã xây dựng một chương trình quan sát đầy hấp dẫn, đồng thời mang lại những khoảnh khắc trải nghiệm rất chân thực cho phi hành đoàn.

“Chúng tôi đã được chuẩn bị rất kỹ lưỡng và thực sự trân trọng tất cả các bạn. Đây chính là điều chúng ta làm tốt nhất khi cùng nhau hợp tác như một tập thể", chỉ huy Wiseman nói, đồng thời khẳng định: “Mọi người đã làm rất xuất sắc. Cảm ơn vì đã trao cho chúng tôi cơ hội này".

Đáp lại, Tiến sĩ Kelsey Young, bày tỏ sự biết ơn đối với phi hành đoàn: “Thật khó để diễn tả hết những gì khoa học đã thu nhận được cho đến thời điểm này, cũng như nguồn cảm hứng mà các bạn mang lại cho toàn bộ đội ngũ của chúng tôi, cộng đồng khoa học nghiên cứu Mặt Trăng và cả thế giới. Các bạn đã thực sự đưa Mặt Trăng đến gần hơn với chúng tôi ngày hôm nay".

Những hình ảnh thu được sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về Mặt Trăng và nguồn gốc của nó, đồng thời đặt nền tảng cho các sứ mệnh tương lai hướng tới bề mặt thiên thể này.

Chia sẻ về trải nghiệm cá nhân, phi hành gia thuộc Trung tâm Vũ trụ Canada Jeremy Hansen cho biết: “Các bạn biết đấy, khi nhìn Trái Đất từ không gian, mọi thứ dường như rất khác. Khi chúng tôi ở phía xa của Mặt Trăng và nhìn ngược về Trái Đất, cảm giác như bạn không còn ở trong một con tàu nữa, mà như được dịch chuyển tới chính phía xa của Mặt Trăng. Trải nghiệm đó thực sự làm thay đổi cách bạn nhận thức - một trải nghiệmvô cùng phi thường. Chúng tôi rấtbiết ơn vì điều đó".

Một số hình ảnhtrong chuyến bay lịch sử của Artemis II: