Một vụ đánh ghen gần đây ở chân cầu Bắc Sơn (thuộc phường Phan Đình Phùng, TP. Thái Nguyên) đang gây xôn xao dư luận. Việc hàng trăm người tụ tập, dùng điện thoại livestream cảnh một người phụ nữ chặn chiếc ô tô màu đỏ đã gây ra tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng.

Ngay sau đó, Phòng An ninh mạng - Công an tỉnh Thái Nguyên đã lên tiếng cảnh báo người dân không tụ tập gây mất an ninh trật tự, cản trở giao thông; đồng thời nhấn mạnh việc tự ý quay, chụp, phát tán thông tin cá nhân, hình ảnh để xúc phạm danh dự người khác trên mạng xã hội là hành vi vi phạm pháp luật.

Sự hiếu kỳxuất phát từ"ảo tưởng quyền lực" trên không gian mạng

Từ vụ việc ở Thái Nguyên, một thực trạng nhức nhối được bộc lộ: Sự hiếu kỳ và cổ xúy của đám đông đối với những hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật đang ngày càng leo thang.

Chỉ cần gõ từ khóa "chân cầu Bắc Sơn Thái Nguyên", hàng trăm video livestream cảnh đánh ghen lập tức hiện ra. Trong khi đó, những đoạn clip tôn vinh cảnh đẹp hoàng hôn tại cây cầu này đếm chưa qua một bàn tay.

Nếu không có những bộ phận công chúng dễ dãi, khát khao tiêu thụ những thông tin giật gân, độc hại, nếu không có những thuật toán đo đếm tương tác và trả tiền nội dung bằng số views bất chấp, chắc chắn đã không có cảnh hàng trăm người bất chấp nguy hiểm, tụ tập dưới lòng đường để làm "camera chạy bằng cơm".

Hãy nghe những thính giả thường xuyên tiêu thụ các đoạn clip ngắn chia sẻ: "Xuất phát từ sự tò mò thôi, tự nhiên những đoạn clip này xuất hiện trên mạng ngày càng nhiều, càng thu hút được sự quan tâm của người dân, trong đó có tôi".

"Những đoạn clip kiểu như đánh ghen bây giờ xuất hiện nhan nhản trên mạng, thu hút hàng nghìn comment, bình luận".

Sự việc không chỉ dừng lại ở một vụ tắc đường, mà nguy hiểm hơn, nó phản ánh một thứ "ảo tưởng quyền lực" trên không gian mạng. Hiện nay, việc quay clip đánh ghen, bêu riếu "tiểu tam", "bé ba" (những từ ám chỉ người thứ ba chen chân vào hôn nhân) đưa chúng lên mạng xã hội đang được một bộ phận lệch chuẩn cổ xúy như một hình phạt thích đáng. Đám đông tự cho mình quyền làm "quan tòa", tung hô những hành vi bạo lực, hạ nhục tình địch là "nghĩa hiệp".

Họ sẵn sàng đánh đổi sự hả hê, nông nổi trong phút chốc để tự biến mình thành tội phạm. Dưới góc độ pháp lý, hành vi chặn xe, túm tóc, xé áo hay chửi bới giữa nơi công cộng có đủ yếu tố cấu thành "Tội làm nhục người khác", "Tội gây rối trật tự công cộng", hoặc "Tội cố ý gây thương tích" theo Bộ luật Hình sự hiện hành.

Còn với những người vây quanh livestream thì sao? Việc tràn xuống lòng đường hò reo, cản trở các phương tiện lưu thông là hành vi vi phạm trực tiếp Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Như: Không đi đúng phần đường quy định; Gây rối trật tự công cộng, bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự). Việc tự ý ghi hình, phát tán đời tư người khác nhằm mục đích bêu riếu cũng vi phạm nghiêm trọng Luật An ninh mạng và Bộ luật Dân sự.

PGS.TS Trần Thu Hương, giảng viên Khoa Tâm Lý học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, phân tích:"Đấy là câu chuyện của cá nhân, câu chuyện của pháp lý, tuy nhiên khi mà mình cho mình quyền livestream, đưa cái đấy lên mạng xã hội thì mọi người không hiểu rằng: ở đâu đó mình vi phạm pháp luật mà mình nghĩ mình không bị, mình lại nghĩ hành động của mình trong nháy nháy là hành động nghĩa hiệp. Điều đấy khiến cho sự việc không được giải quyết một cách triệt để, không hiệu quả, đôi khi thúc đẩy những hành vi mang tính chất tiêu cực hơn".

Thông đường dễ, “thông não” khó

Bạo lực sinh ra bạo lực. Khi những vi phạm pháp luật được cổ xúy thành trò giải trí rẻ tiền, chúng sẽ tạo ra thứ "rác mạng" độc hại, làm xói mòn đạo đức xã hội.

TS. Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group, nhận định: "Đây là một hiện tượng rất phổ biến rồi, người dân nhất là những người trên mạng xã hội người ta tò mò với những thứ vô thưởng vô phạt, thậm chí là cả những thông tin tiêu cực nữa. Bởi vì nó gây tò mò, hiện tượng ấy gọi là hiện tượng não thối... Ở đâu có cung ở đấy có cầu, đấy là một hiện tượng rất tiêu cực, không có lợi gì cho xã hội cả".

Thông đường thì dễ, nhưng "thông não" và chấn chỉnh ý thức đám đông lại là bài toán khó. Để giải quyết tận gốc hiện tượng này, cốt lõi phải nằm ở công tác tuyên truyền và thượng tôn pháp luật.

Cơ quan chức năng cần xử lý thật nghiêm minh, mang tính răn đe không chỉ với những cá nhân trực tiếp gây rối, đánh ghen, mà còn với cả những đối tượng cố tình livestream, phát tán thông tin sai lệch, gây ách tắc giao thông. Pháp luật phải là lằn ranh đỏ không thể vượt qua, đặc biệt là những "phiên tòa mạng".

Bên cạnh sự nghiêm minh của pháp luật, cần có chiến lược pha loãng tiêu cực bằng những giá trị nhân văn. TS. Lê Quốc Vinh đề xuất: "Thị hiếu này rất khó thay đổi bởi một bộ phận công chúng vẫn bị thu hút bởi những nội dung tiêu cực. Vì vậy, chúng ta cần cung cấp nhiều thông tin tích cực hơn, đồng thời hạn chế sự lan truyền của những nội dung tiêu cực".

Một cộng đồng số văn minh không thể dung túng cho những lượt tương tác bất chấp luật pháp. Hãy tỉnh táo trước khi nhấn nút "Share" hay "Live", bởi đám đông có thể tung hô người trong cuộc hôm nay, nhưng bản án pháp lý thì cũng chính người đó gánh chịu. Chỉ khi ý thức tuân thủ pháp luật được nâng cao, lấy cái tích cực đẩy lùi tiêu cực, không gian mạng mới thực sự trở nên an toàn, phục vụ thiết thực cho sự phát triển của xã hội.