Trời chưa sáng hẳn, màn sương dày phủ kín những dãy núi vùng biên Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. Những người lính Đội quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 lặng lẽ vào rừng.

Con đường lên núi Cha Lỳ, thôn Cựp, xã Hướng Lập sau cơn mưa đêm trơn trượt, lầy lội. Có đoạn phải lội suối, có đoạn phải bám vào rễ cây để vượt dốc. Nhưng những bước chân ấy vẫn miệt mài tiến về phía trước. Bởi nơi họ tìm kiếm không phải tài nguyên hay kho báu, mà là những người đồng đội đã nằm lại giữa rừng sâu biên giới suốt hơn nửa thế kỷ qua.

Trên những quả đồi loang lổ hố đào, những người lính cúi mình giữa nắng gió Lào, kiên nhẫn dùng tay gạt từng lớp đất mỏng dò tìm dấu tích đồng đội…

Có lúc, cả tổ công tác gần như nín thở khi phát hiện một mảnh tăng mục, chiếc cúc áo đã hoen gỉ hay vài đoạn xương nhỏ lẫn trong đất đỏ. Mỗi nhát cuốc khi ấy đều chậm lại, nhẹ hơn… như sợ làm đau những người đồng đội còn nằm lại nơi rừng sâu.

Trung tá Phan Đình Phi, Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, người đã nhiều năm gắn bó với hành trình tìm đồng đội nói về công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ đến từng nhát cuốc… “Khi đào từng nhát cuốc, nhát xẻng thì người ở trên phải tìm từng mẩu di vật...”

Có những ngày mưa rừng xối xả, đất đá sạt lở, lán trại ngập nước. Có hôm anh em ăn vội gói mì tôm, mẩu lương khô rồi tiếp tục băng rừng, lội suối từ sáng tới tối. Có những hố đào tìm thấy di vật, cũng có những hố chỉ thấy đất đá lạnh im. Nhưng chưa một ai nghĩ chuyện dừng lại.

Với Thiếu tá Lương Văn Công, gần 3 năm đi tìm hài cốt liệt sĩ giữa đại ngàn, mỗi lần phát hiện một di vật là thêm một lần cảm nhận sâu sắc hơn ý nghĩa rất đặc biệt trong công việc thầm lặng này “Cảm xúc của bản thân tôi cũng như anh em trong đội quy tập khi lật giở từng lát đất gặp được các di vật của các bác...”.

Hành trình tìm đồng đội giữa đại ngàn không chỉ có mồ hôi, đất đá và những đêm ngủ rừng, dầm mưa. Giữa nơi heo hút ấy, những người lính Đội quy tập nhận được sự sẻ chia ân tình từ đồng đội, từ người dân vùng biên. Những suất cơm nóng, mớ rau xanh hay bát nước chè giữa núi rừng rất đỗi giản dị đã làm ấm lòng những người ngày đêm đi tìm đồng đội.

Với Thiếu tá Châu Lệ Huyền cùng các chị em Hội Phụ nữ, mỗi chuyến mang cơm vào rừng không chỉ là tiếp tế, mà còn là cách gửi gắm sự tri ân. “Khi vào đây, chúng tôi mới thấu hiểu nỗi vất vả, nhọc nhằn của các anh...”.

Từ năm 2002 đến nay, Đội quy tập Đoàn 337 đã tìm kiếm, quy tập được 399 hài cốt liệt sĩ. Đằng sau con số ấy là biết bao tháng ngày ăn rừng, ngủ núi và hành trình nhọc nhằn lần theo những ký ức đã phai mờ theo năm tháng.

Chiến dịch “500 ngày đêm hoàn thành 3 nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin” được phát động như một lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay với những người nằm lại nơi chiến trường xưa.

Đại tá Trần Võ An, Phó Chính ủy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 tâm sự, mỗi cuộc tìm kiếm không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim người lính. “Với tình cảm, trách nhiệm và đạo lý ‘Uống nước nhớ nguồn’, cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập Đoàn 337 quyết tâm không quản ngại khó khăn...”.

Chiều muộn, giữa đại ngàn Trường Sơn, tiếng cuốc xẻng vẫn đều đặn vang lên. Những người lính thời bình lặng lẽ đi theo “lời gọi thiêng liêng từ lòng đất”, tiếp tục hành trình đưa đồng đội trở về với quê hương, gia đình sau hơn nửa thế kỷ đợi chờ…