Làn sóng tăng lãi suất mới, thị trường “nóng” trở lại

Sau khoảng 4 năm vắng bóng, mức lãi suất 10%/năm đã chính thức quay lại trên thị trường. Dẫn đầu thị trường hiện nay là PVcomBank với mức lãi suất lên tới 10%/năm áp dụng cho kỳ hạn 12 và 13 tháng. Tuy nhiên, để hưởng mức lãi suất này, khách hàng cần duy trì số dư tiền gửi tối thiểu tại quầy lên đến 2.000 tỉ đồng. Các ngân hàng số cũng nhập cuộc quyết liệt, điển hình là Cake by VPBank với mức lãi suất thực nhận cao nhất lên tới 9,2%/năm cho khách hàng mới gửi từ 10 tháng trở lên trong tháng 4. Đáng chú ý, điều kiện tại ngân hàng số này rất linh hoạt khi chỉ yêu cầu số tiền gửi tối thiểu từ 100.000 đồng.

Nhiều ngân hàng khác như MSB cũng đưa ra mức 9%/năm cho các khoản tiền gửi từ 500 tỉ đồng trở lên. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng lớn cũng đã nhập cuộc vào cuối tháng 3 khi đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, từ mức 5,2% lên 5,9%/năm. Thậm chí, có ngân hàng phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất 7,9%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, cao hơn đáng kể so với gửi tiết kiệm thông thường.

Cuộc đua lãi suất thực tế đã kéo dài từ quý 3/2025 đến nay và ngày càng “nóng”. Từ vùng 7%/năm, nhiều ngân hàng đã nâng lên 8% và hiện tiệm cận 9%/năm. Có nơi áp dụng mức 8,7 - 8,8%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, trong khi các kỳ hạn dài hơn dao động quanh 8,75 - 8,85%/năm, thậm chí cao hơn nếu gửi trực tuyến. Một số ngân hàng khác cũng nâng lãi suất kỳ hạn dài lên gần 9%/năm.

Ngay cả nhóm "Big 4" (Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank) cũng đã tham gia vào cuối tháng 3 khi nâng lãi suất kỳ hạn 12 tháng từ 5,2%/năm lên 5,9%/năm. Thậm chí, Vietcombank còn phát hành chứng chỉ tiền gửi trực tuyến với lãi suất ưu đãi lên tới 7,9%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Cuộc đua này khiến mặt bằng lãi suất trên thị trường trở nên "phân hóa mạnh", buộc Ngân hàng Nhà nước phải ra văn bản yêu cầu các ngân hàng ổn định lãi suất và đảm bảo thanh khoản.

Áp lực thanh khoản và rủi ro chi phí gia tăng

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính của đợt tăng lãi suất này xuất phát từ việc tăng trưởng huy động vốn đang chậm hơn so với cho vay. Tính đến cuối tháng 3/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 2,02% so với cuối năm trước, gây áp lực bù đắp thanh khoản cho các nhà băng. Bên cạnh đó, các yếu tố vĩ mô như giá xăng dầu tăng, áp lực lạm phát và việc duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD để ổn định tỷ giá cũng khiến mặt bằng lãi suất khó duy trì ở mức thấp như giai đoạn trước.

Việc lãi suất huy động tăng cao đang tạo ra những lo ngại lớn về chi phí vốn của doanh nghiệp. Theo tính toán, chỉ cần lãi suất tăng thêm 1%, chi phí lãi vay của toàn nền kinh tế sẽ đội thêm khoảng 184.000 tỉ đồng mỗi năm, trong đó lĩnh vực bất động sản phải gánh thêm khoảng 47.000 tỉ đồng.

Theo ông Nguyễn Văn Thế, Giám đốc tư vấn Công ty chứng khoán SSI, việc các ngân hàng liên tục nâng lãi suất huy động thời gian qua chủ yếu nhằm bù đắp thanh khoản, thay vì phục vụ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng tín dụng. Bởi nếu chỉ để mở rộng cho vay, mặt bằng lãi suất khó có thể bị đẩy lên cao như hiện nay.

Ông Thế cho rằng: “Thanh khoản hệ thống đang chịu áp lực từ nhiều yếu tố vĩ mô, đặc biệt là giá xăng dầu tăng và hiện tượng “nhập khẩu lạm phát”, khiến chi phí hàng hóa, dịch vụ leo thang, qua đó buộc lãi suất phải duy trì ở mức cao hơn”.

Phát biểu tại hội thảo “Thị trường Bất động sản 2026 - Định vị tài sản chiến lược giữa biến động”, PGS.T.S Trần Đình Thiên - thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ - đã đưa ra cảnh báo thẳng thắn về những rủi ro tài chính đang gia tăng.

Theo ông Thiên, sau khi tín dụng tăng trưởng mạnh trên 19% trong năm 2025, những hệ lụy từ việc duy trì dư nợ cao bắt đầu lộ rõ trong bối cảnh lãi suất có dấu hiệu đảo chiều. Ông Thiên tính toán rằng, chỉ cần lãi suất tăng thêm 1%, tổng chi phí lãi vay của toàn nền kinh tế có thể tăng khoảng 184.000 tỷ đồng mỗi năm; riêng lĩnh vực bất động sản sẽ phải chịu thêm khoảng 47.000 tỷ đồng/năm.

Đây là mức chi phí rất lớn, có thể làm suy giảm đáng kể lợi nhuận, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai và duy trì dự án của các doanh nghiệp đang phụ thuộc nhiều vào vốn vay.