Tình trạng học sinh chưa đủ 16 tuổi vẫn điều khiển xe máy, xe máy điện đến trường đang rất đáng lo ngại. Phía sau một chiếc xe do trẻ chưa đủ tuổi cầm lái không chỉ là hành vi vi phạm quy định pháp luật, mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, thương tích, thậm chí là tính mạng của chính các em và những người xung quanh.

Điều đáng nói, dù các lực lượng chức năng đã liên tục kiểm tra, xử lý kiên quyết đối với các em và người giao xe cho các em, nhà trường cũng xử lý, trừ hạnh kiểm với các trường hợp vi phạm, song vẫn chưa ngăn chặn được tình trạng này.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ tăng cường kiểm tra, xử phạt trước cổng trường, vấn đề có thể được giải quyết ở thời điểm đó, nhưng rất dễ tái diễn, thậm chi các em gửi xe bên ngoài trường học.

Theo một số ý kiến, để ngăn chặn tình trạng này, cần một cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất giữa nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng, trong đó mỗi chủ thể phải nhận rõ phần trách nhiệm của mình.

Trước hết, gia đình phải là “chốt chặn” đầu tiên. Không ít phụ huynh vì thuận tiện, vì bận rộn hoặc nghĩ rằng con đã có thể tự đi học nên giao xe cho con. Đây là một quan niệm cần thay đổi. Không thể vừa yêu cầu trẻ chấp hành pháp luật, vừa trao cho trẻ phương tiện mà pháp luật chưa cho phép điều khiển.

Cha mẹ cần chủ động quản lý phương tiện, không giao chìa khóa và không để con tự ý sử dụng xe máy, xe máy điện khi chưa đủ tuổi. Nhà trường có thể phối hợp với phụ huynh thông qua các bản cam kết, nhóm liên lạc lớp, họp phụ huynh để thường xuyên nhắc nhở và thông tin kịp thời những trường hợp vi phạm.

Nhà trường cũng cần chuyển từ tuyên truyền sang quản lý chủ động. Giáo dục an toàn giao thông không nên chỉ là những buổi ngoại khóa hay khẩu hiệu treo trước cổng trường. Giáo viên chủ nhiệm cần nắm được học sinh sử dụng phương tiện gì để đến trường, từ đó nhận diện sớm những trường hợp có nguy cơ vi phạm.

Khi phát hiện học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, nhà trường cần phối hợp ngay với gia đình để yêu cầu chấm dứt hành vi, đồng thời phối hợp với lực lượng chức năng khi cần thiết. Mục tiêu không phải là “bắt lỗi” học sinh, mà là ngăn vi phạm tái diễn và giúp các em hiểu rằng tuân thủ quy định chính là bảo vệ bản thân.

Với lực lượng chức năng, kiểm tra, xử lý tại khu vực trường học vẫn rất cần thiết, nhưng cần chuyển mạnh sang phương thức phòng ngừa có trọng tâm. Có thể phối hợp với ngành giáo dục và chính quyền địa phương xác định những trường có nhiều học sinh sử dụng phương tiện chưa phù hợp, những tuyến đường và khung giờ thường xảy ra vi phạm để tổ chức kiểm tra theo chuyên đề.

Bên cạnh tuyên truyền và xử lý, cần quan tâm tạo ra những lựa chọn đi lại thay thế, để các em học sinh có sự lựa chọn, thay vì sử dụng phương tiện khi chưa đủ tuổi. Cần nghiên cứu tăng cường xe buýt đến các khu vực trường học, tổ chức tuyến xe theo giờ học, tổ chức điểm đón trả tập trung, khuyến khích mô hình đưa đón học sinh hoặc các giải pháp giao thông học đường phù hợp.

Học sinh lớp 10 với nhiều lịch học, nhiều hoạt động ngoại khóa, học thêm, nếu không có sự lựa chọn phù hợp, các em có thể vẫn phải lựa chọn xe máy điện, dù không mong muốn.

Khi gia đình không giao xe, nhà trường chủ động phát hiện, lực lượng chức năng kiên quyết xử lý và địa phương tạo thêm những phương án đi lại an toàn, ba “mắt xích” ấy sẽ tạo thành một hàng rào đủ chắc để ngăn trẻ chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện. Phòng ngừa từ sớm, từ gia đình, nhà trường và ngay từ việc quản lý chiếc chìa khóa xe - đó mới là giải pháp bền vững để bảo vệ các em trên đường đến trường.