Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển, lĩnh vực đầu tư phát triển khu công nghiệp tại Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phát triển mới với những yêu cầu cao hơn về hạ tầng, năng lượng, logistics, công nghệ, nhân lực và chất lượng thể chế.

Theo ông Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, dòng vốn FDI thế hệ mới không chỉ quan tâm đến đất sạch hay ưu đãi thuế mà đặt yêu cầu cao hơn về hạ tầng, năng lượng, logistics, môi trường, tiêu chuẩn ESG và chất lượng thể chế.

Tại thành phố Hải Phòng, tình hình triển khai các khu công nghiệp (KCN) có nhiều điểm sáng; nhiều dự án đã đạt tiến độ giải phóng mặt bằng rất cao, cho thấy quyết tâm rất lớn của chính quyền các cấp và sự nỗ lực của các chủ đầu tư. Tuy nhiên, theo ông Lê Minh Nghĩa, thực tiễn cũng cho thấy giữa “giải phóng mặt bằng” và “bàn giao được đất để thi công hạ tầng” vẫn còn một khoảng cách. Có dự án đã giải phóng khoảng 98% diện tích nhưng diện tích bàn giao mới ở mức khiêm tốn. Ở một số dự án khác, vướng mắc nằm ở tuyến đê biển, lạch nước, khu tái định cư chưa hoàn thành hoặc hệ thống giao thông kết nối chưa đồng bộ...

“Nhìn từ góc độ tài chính, những “điểm nghẽn” này không chỉ là chuyện đất đai hay thủ tục. Mỗi hecta đất chưa bàn giao được là một hecta vốn chưa thể vận hành. Mỗi tháng chậm tiến độ là chi phí vốn tăng lên, là cơ hội thu hút nhà đầu tư thứ cấp bị bỏ lỡ, là niềm tin của nhà đầu tư và của tổ chức tín dụng bị ảnh hưởng. Ngược lại, khi mặt bằng thông suốt, hạ tầng đồng bộ, thì dòng vốn sẽ chảy nhanh hơn, rẻ hơn và bền vững hơn. Vì vậy, thể chế, quy hoạch, đất đai, tái định cư và tài chính cần được nhìn như một chuỗi liên hoàn, không thể tách rời”, ông Lê Minh Nghĩa chỉ rõ.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp tập trung phân tích những điểm nghẽn về thể chế, pháp lý, hạ tầng và khả năng tiếp cận nguồn vốn cho phát triển khu công nghiệp; đồng thời đề xuất đa dạng hóa các kênh huy động vốn, nhất là nguồn vốn trung và dài hạn, phù hợp với đặc thù đầu tư hạ tầng khu công nghiệp.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, Hải Phòng cần tiếp cận phát triển khu công nghiệp trong một không gian phát triển mới, gắn kết đồng bộ công nghiệp với đô thị, dịch vụ, logistics và hệ thống hạ tầng.

TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính nhấn mạnh, cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và mở rộng các nguồn vốn trung, dài hạn cho phát triển hạ tầng khu công nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết, thành phố đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng, hạ tầng và thủ tục, tạo điều kiện để các dự án khu công nghiệp đẩy nhanh tiến độ, thu hút các dòng vốn đầu tư mới.

“Bài toán đặt ra không chỉ là huy động thêm vốn, mà quan trọng hơn là khơi thông và dẫn dòng vốn vào đúng dự án, đúng thời điểm, với chi phí hợp lý. Khơi thông dòng vốn cho hạ tầng khu công nghiệp cũng chính là tạo thêm năng lực để thu hút dòng vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh và các chuỗi cung ứng mới. Đối với Hải Phòng, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi thành phố đang phát triển mạnh hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp, hướng tới nâng cao năng lực công nghiệp, logistics và thu hút các dự án có giá trị gia tăng cao”, bà Nguyễn Thị Bích Dung nhấn mạnh.