Làn sóng tấn công bằng máy bay không người lái Shahed-136 – loại vũ khí cảm tử của Irancó chi phí thấp nhưng hiệu quả cao tiếp tục dội xuống nhiều mục tiêu trên khắp Trung Đông. Từ căn cứ quân sự Mỹ, cơ sở dầu khí cho tới khu dân cư, các đòn tập kích diễn ra dồn dập kể từ sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran hôm 28/2.

Theo thông tin từ UAE, hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất vẫn cho thấy hiệu quả đáng kể, với tỷ lệ đánh chặn vượt 90%. Tuy nhiên, nghịch lý chiến tranh hiện đại lại bộc lộ rõ khi mỗi quả tên lửa PAC-3 trị giá khoảng 4 triệu USD lại được sử dụng chỉ để tiêu diệt một UAV có giá khoảng 20.000 USD.

Sự chênh lệch này không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là vấn đề chiến lược. Những vũ khí giá rẻ có thể “ăn mòn” nhanh chóng kho dự trữ tên lửa phòng không vốn được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa phức tạp hơn. Đây cũng là bài học từng xuất hiện rõ nét trong xung đột tại Ukraine, nay đang tái diễn với quy mô lớn hơn tại Trung Đông.

Cuộc chạy đua trước khi cạn kiệt vũ khí

Cả Iran và Mỹ đều đứng trước nguy cơ suy giảm nhanh chóng năng lực tác chiến nếu cường độ hiện tại tiếp diễn. Theo các phân tích nội bộ, kho tên lửa đánh chặn Patriot của Qatar có thể chỉ đủ duy trì trong vòng 4 ngày với tần suất sử dụng hiện nay. Điều này lý giải vì sao Qatar đang thúc đẩy cho một lệnh ngừng bắn sớm.

Trước khi xung đột leo thang, Iran được ước tính sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo, cùng số lượng lớn UAV Shahed, loại vũ khí mà Nga cũng đã sản xuất với tốc độ hàng trăm chiếc mỗi ngày. Kể từ đầu năm, Tehran đã phóng hơn 1.200 phương tiện tấn công, trong đó phần lớn là UAV, cho thấy khả năng họ đang “để dành” các tên lửa uy lực hơn cho những đợt leo thang kéo dài.

Giới chuyên gia nhận định chiến lược tiêu hao là lựa chọn hợp lý đối với Iran. Bằng cách duy trì áp lực liên tục, Tehran kỳ vọng làm cạn kiệt nguồn tên lửa đánh chặn của đối phương, đồng thời bào mòn ý chí chính trị của các quốc gia vùng Vịnh, qua đó gây sức ép buộc Mỹ và Israel phải xuống thang trước khi Iran cạn nguồn lực.

Ở phía bên kia, năng lực duy trì chiến dịch kéo dài cũng là dấu hỏi lớn. Theo các chuyên gia, Mỹ có thể chưa triển khai đủ lượng đạn dược cần thiết tại khu vực để duy trì chiến dịch trong nhiều tuần, trái với những tuyên bố lạc quan trước đó của Tổng thống Donald Trump.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng nhấn mạnh rằng đây không phải là một cuộc chiến “kéo dài bất tận” như ở Iraq, cho thấy Washington nhận thức rõ áp lực về nguồn lực và dư luận.

Về mặt phòng thủ, Iran đang ở thế yếu hơn khi phần lớn hệ thống phòng không bao gồm các tổ hợp S-300 do Nga sản xuất đã bị phá hủy trong những giờ đầu của chiến dịch. Điều này cho phép máy bay Mỹ và Israel hoạt động tương đối tự do trên không phận Iran.

UAV giá rẻ làm lung lay ưu thế quân sự Mỹ

Hiện nay, các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE vẫn dựa vào các hệ thống phòng thủ tiên tiến như Patriot và THAAD mỗi quả tên lửa THAAD có giá lên tới 12 triệu USD để đối phó với các mối đe dọa tốc độ cao.

Ngoài ra, Mỹ còn triển khai các tiêm kích sử dụng hệ thống vũ khí dẫn đường chính xác APKWS, với chi phí thấp hơn, khoảng 20.000-30.000 USD mỗi quả, nhằm tăng hiệu quả kinh tế trong đánh chặn UAV.

Dù vậy, các quốc gia vùng Vịnh vẫn còn thiếu hụt các hệ thống phòng thủ chuyên biệt chống UAV giá rẻ, vũ khí laser, pháo tự động hay thậm chí UAV đánh chặn.

Hệ thống laser Iron Beam do Tập đoàn Quốc phòng Rafael Advanced Defense Systems của Israel phát triển được kỳ vọng sẽ thay đổi cục diện, song đến nay vẫn chưa được triển khai trong xung đột hiện tại.

Nếu cường độ tấn công của Iran không suy giảm, các kho tên lửa PAC-3 tại khu vực có thể nhanh chóng rơi xuống nguy hiểm. Khi cả hai bên đều cạn kiệt vũ khí, kịch bản bế tắc có thể xuất hiện, một trạng thái mà không bên nào giành được ưu thế rõ ràng.