Thời gian gần đây, tại phường Rạch Giá, tỉnh An Giang, nhiều bãi rác tự phát bất ngờ xuất hiện và tồn tại dai dẳng. Những đống rác không bảng tên, không nằm trong bất kỳ quy hoạch tập kết nào, nhưng lại “án ngữ” ngay các trục đường chính, ven biển, cạnh những dãy nhà khang trang.

Hình ảnh nhếch nhác ấy đang trở thành điểm trừ trong mắt người dân và du khách khi nhắc đến một phường đô thị đang phát triển mạnh.

Bãi rác tự phát lớn dần theo thói quen "tiện đâu vứt đó"

Ghi nhận của PV tại tuyến đường 3 Tháng 2 nối dài, thuộc khu đô thị Tây Bắc, một bãi đất trống ven đường đang bị biến thành nơi tập kết rác bất đắc dĩ. Bao nilon, túi rác sinh hoạt, xà bần xây dựng nằm lẫn lộn, chất thành từng đống, mùi hôi bốc lên giữa nắng gió.

Ông Nguyễn Phi Hùng, một người dân đi đường bức xúc nói:“Tuyến đường này người dân đi lại hằng ngày, lẽ ra phải sạch sẽ, thông thoáng. Đằng này rác thải bị đổ bừa bãi, nhếch nhác như vậy thì sao chấp nhận được. Những người đổ rác như thế là thiếu trách nhiệm, cứ tiện đâu là vứt đó, không nghĩ đến ảnh hưởng chung.”

Theo người dân địa phương, tình trạng này không phải ngày một ngày hai. Ban đầu chỉ là vài túi rác nhỏ lẻ. Nhưng khi một người bỏ xuống, người khác thấy vậy lại tiếp tục mang rác ra đổ. Lâu dần, “mỗi người một ít” đã thành cả bãi rác lớn.

Ông Trần Văn Ơn, một người dân khác cho biết: “Chủ yếu là mỗi người đem ra đổ một ít, gom lại thành cả đống. Rồi người ta xây dựng, còn dư vật liệu hay xà bần thì cũng chở ra đây đổ. Thấy bãi đất trống, cỏ mọc um tùm là tiện tay bỏ xuống, chứ cũng không biết đổ ở đâu cho đúng quy định”.

Không chỉ ở khu đô thị Tây Bắc, tại khu đất trống ngay giao lộ Hoàng Văn Thụ – Tôn Đức Thắng, tình trạng đổ trộm rác cũng diễn ra tương tự. Đây là tuyến đường đẹp dọc ven biển, nơi có nhiều hàng quán, dãy nhà khang trang, thường xuyên có người dân và du khách qua lại. Thế nhưng, chỉ cần rẽ mắt khỏi mặt tiền những tòa nhà mới xây, người ta dễ dàng bắt gặp một góc đất đầy rác thải, túi nhựa, thùng xốp, thậm chí cả vật liệu xây dựng vương vãi.

Gần đó, tại giao lộ Ngô Thế Vinh – Châu Văn Liêm, một bãi đất trống cạnh công viên, nơi nhiều người tập thể dục, vui chơi mỗi chiều cũng chung cảnh ngộ. Những đống rác nằm chỏng chơ ngay bên lối đi.

Ông D.T.H, người dân sống gần khu vực này chia sẻ: “Điều khiến gia đình tôi và những hộ sống gần đây bức xúc nhất là mùi hôi thối bốc lên suốt ngày. Nhất là mỗi khi có gió, mùi rác bay thẳng vào nhà, rất khó chịu và ảnh hưởng sinh hoạt”.

Camera giám sát có thể xử lý vi phạm, nhưng ý thức mới là giải pháp bền vững

Để xử lý tình trạng này, đại diện Công ty Cổ phần Phát triển đô thị Kiên Giang cho biết đơn vị nhiều lần được đề nghị đến thu gom, dọn dẹp. Thế nhưng, việc dọn rác dường như chỉ là giải pháp tạm thời. Theo đơn vị này, trước đây tình trạng đổ trộm còn nghiêm trọng hơn. Biển cấm đã được cắm nhiều lần, nhưng không ít biển bị nhổ bỏ. Việc đổ rác thường diễn ra vào sáng sớm hoặc đêm khuya, rất khó bắt quả tang.

Chính quyền địa phương cũng thừa nhận đây là vấn đề nan giải. Ông Dương Hồng Tuấn – Phó Chủ tịch UBND phường Rạch Giá cho biết, các nền đất trống tại khu lấn biển thường xuyên bị đổ trộm rác, dù phường đã nhiều lần tổ chức kiểm tra, xử lý. Theo ông Tuấn, khi bắt quả tang, phường kiên quyết xử phạt, thậm chí tạm giữ phương tiện vi phạm.

Tuy nhiên, lực lượng chức năng không phải lúc nào cũng có mặt đúng thời điểm hành vi xảy ra. Thậm chí, có một nghịch lý: nơi nào cắm biển cấm đổ rác, nơi đó lại càng bị đổ rác nhiều hơn.

“Quan điểm của chúng tôi là phát hiện vi phạm thì xử lý ngay. Tuy nhiên, thực tế có nhiều trường hợp không thể phát hiện kịp thời. Vì vậy, địa phương đang nghiên cứu phương án lắp đặt thêm hệ thống camera giám sát để kịp thời ghi nhận, làm căn cứ xử lý. Công tác tuyên truyền vẫn được duy trì, nhưng rõ ràng nếu không có biện pháp mạnh và công cụ giám sát hiệu quả thì khó đạt kết quả như mong muốn”, ông Tuấn nói.

Rạch Giá đang trên đà phát triển, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, nhiều khu dân cư mới hình thành, diện mạo đô thị ngày càng khang trang. Thế nhưng, chỉ vài bãi rác “không tên” cũng đủ làm xấu đi hình ảnh chung. Đó không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn là thước đo ý thức cộng đồng. Khi mỗi người vẫn còn giữ thói quen “tiện đâu vứt đó”, thì dù có dọn dẹp bao nhiêu lần, những bãi rác tự phát vẫn có thể tái diễn.

Và khi những đống rác nằm ngay trên những con đường đẹp nhất, ven biển, cạnh công viên, thì cái giá phải trả không chỉ là mùi hôi hay mỹ quan, mà còn là ấn tượng của một đô thị văn minh trong mắt du khách. Giải pháp kỹ thuật như camera giám sát có thể là một bước đi cần thiết.

Nhưng về lâu dài, điều quan trọng hơn cả vẫn là ý thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân. Bởi một đô thị sạch không chỉ được tạo nên bằng xe thu gom và biển cấm, mà bắt đầu từ hành vi nhỏ nhất của từng người dân.