Quyền phủ quyết của Israel hiện một lần nữa trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận có tác động trực tiếp đến việc cung cấp vũ khí cho Ukraine, trang RBC Ukraine dẫn lại tờ Washington Post cho hay.

Israel đã chặn viện trợ quân sự cho Ukraine ra sao?

Năm 2023, cố Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham đã dẫn đầu nỗ lực giúp bảo vệ thường dân Ukraine trong các cuộc tập kích của Nga bằng cách ủng hộ việc chuyển giao các tổ hợp phòng không Vòm Sắt (Iron Dome) của Mỹ cho Ukraine.

Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dùng phủ quyết để chặn lại.

Ông Netanyahu viện dẫn các điều khoản của thỏa thuận sản xuất chung, trong đó trao cho Israel quyền quyết định cuối cùng về cách sử dụng hệ thống, mặc dù bản thân các tổ hợp tên lửa này do chính phủ Mỹ chi trả. Đại sứ quán Israel tại Washington đã bảo vệ quyết định phủ quyết, cho rằng có những lo ngại là công nghệ này cuối cùng có thể rơi vào tay Iran. Họ cũng lưu ý rằng Israel đã trả lại các hệ thống Patriot cho Mỹ, cho phép chúng được gửi đến Ukraine.

Các nhà lập pháp Mỹ hiện đang tìm cách mở rộng hợp tác quốc phòng với Israel ra ngoài lĩnh vực phòng thủ tên lửa, sang cả các mảng phòng thủ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng và các hệ thống năng lượng định hướng. Đề xuất này nằm trong dự luật chính sách quốc phòng trị giá 1.150 tỷ USD đã được Hạ viện thông qua tuần trước.

Sáng kiến ​​này được Thủ tướng Netanyahu, các nhà lập pháp thân Israel từ lưỡng đảng Mỹ và nhóm vận động hành lang đầy ảnh hưởng AIPAC ủng hộ.

Tuy nhiên, nó vấp phải sự phản đối từ các đảng viên Dân chủ cấp tiến và một số đảng viên Cộng hòa bảo thủ, những người đang cố gắng ngăn chặn dự luật tại Thượng viện Mỹ.

“Nó làm tổn hại chủ quyền và an ninh quốc gia của chúng ta bằng cách hạn chế các lựa chọn của chúng ta. Các hệ thống tên lửa mà chúng tôi muốn chuyển giao cho Ukraine đã được đặt ở phía tây nam Mỹ và được người đóng thuế Mỹ trả tiền nhưng Israel đã phủ quyết nó”, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Van Hollen nói.

Ukraine và Israel cạnh tranh nguồn cung cấp tên lửa

Cuộc tranh luận về dự luật trùng với các chuyến thăm Washington (Mỹ) của Thủ tướng Benjamin Netanyahu và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy hồi cuối tháng 7/2026. Lời kêu gọi đồng thời của họ về sự hỗ trợ của Mỹ đã đặt hai đồng minh của Mỹ vào thế cạnh tranh nguồn lực quân sự hạn chế.

Theo tờ Washington Post, trong một cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu của Ukraine về 300 tên lửa đánh chặn Patriot vì số vũ khí đó đang được sử dụng trong cuộc chiến với Iran.

Quan điểm của Bộ Ngoại giao Mỹ

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, một trong những người ủng hộ Israel mạnh mẽ nhất trong chính quyền Tổng thống Trump, cho biết ông không quan ngại về khả năng Israel phủ quyết việc xuất khẩu vũ khí sang các nước thứ ba.

Ông Rubio lưu ý rằng những hạn chế như vậy là tiêu chuẩn trong bất kỳ thỏa thuận sản xuất vũ khí chung nào. Đồng thời, ông ca ngợi ý tưởng hợp tác chặt chẽ hơn giữa ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ và Israel.

Như tin tức đã đưa trước đó, gần đây ông Trump đã bày tỏ nghi ngờ về việc cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot.

Về lập trường của Israel, Thủ tướng Netanyahu từng nói vào năm 2023 rằng chính phủ của ông chưa đưa ra quyết định nào về việc cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine và sẽ chỉ giới hạn viện trợ ở mức viện trợ nhân đạo và phòng thủ dân sự.

>> Xem thêm: Vì sao Iran khởi động lại chiến sự dù Mỹ vẫn ngừng bắn?