Phân tích ban đầu cho thấy thảm họa lũ quét Nepal nhiều khả năng bắt nguồn từ một vụ sạt lở băng và đá quy mô lớn ở vùng núi cao, tạo ra dòng lũ mang theo lượng lớn bùn đất và đá xuống hạ lưu.

Theo Cơ quan Giảm nhẹ và quản lý rủi ro thiên tai quốc gia Nepal (NDRRMA), phân tích sơ bộ ảnh vệ tinh của Planet Labs cho thấy một khối lượng lớn băng và đá đã sạt xuống khu vực cách cửa khẩu Rasuwagadhi khoảng 20 km về phía Đông Bắc, gần biên giới Nepal - Trung Quốc.

Khối vật chất này tràn xuống sông Lhende Khola, tạo thành dòng lũ chảy qua khu vực Timure, đổ vào sông Bhote Koshi rồi tiếp tục xuống sông Trishuli.

Trong khi đó, Cục Khí tượng và Thủy văn Nepal cho biết ảnh vệ tinh trước và sau thảm họa do phía Trung Quốc cung cấp cho thấy băng và đất đá sạt xuống đã chặn dòng Lhende Khola, hình thành một hồ nước tạm thời ở thượng nguồn. Khi đập tự nhiên này mất ổn định và vỡ, lượng nước tích tụ được giải phóng đột ngột, cuốn theo khối lượng lớn bùn, đá và các vật liệu khác xuống hạ lưu, tạo thành dòng lũ có sức phá hủy lớn.

Đáng chú ý, cơ quan khí tượng Nepal không ghi nhận mưa lớn tại khu vực Rasuwa trong hai ngày 25-26/8. Dữ liệu này củng cố nhận định rằng thảm họa không bắt nguồn trực tiếp từ mưa lớn tại địa phương mà nhiều khả năng liên quan đến vụ sạt lở băng và đá ở vùng núi cao.

Một yếu tố khác cũng được giới chuyên gia làm rõ là tín hiệu địa chấn 4,4 độ ghi nhận gần thời điểm xảy ra thảm họa. Ban đầu, tín hiệu này khiến giới chức nghi ngờ một trận động đất có thể đã kích hoạt vụ sạt lở. Tuy nhiên, Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) sau đó cho rằng đây nhiều khả năng không phải một trận động đất, mà là tín hiệu địa chấn do chính sự sụp đổ của khối lượng lớn băng và đá, cùng dòng vật chất trượt xuống thung lũng tạo ra.

Trong khi nguyên nhân thảm họa tiếp tục được điều tra, lực lượng cứu hộ Nepal đang sử dụng trực thăng và triển khai các đội tìm kiếm tại những khu vực bị ảnh hưởng. Hàng trăm người vẫn mất tích, trong đó có nhiều du khách nước ngoài, khiến giới chức lo ngại số người thiệt mạng có thể tiếp tục tăng.

Các nhà khoa học đang kết hợp dữ liệu vệ tinh, địa chấn và thủy văn để tái dựng chính xác chuỗi sự kiện. Những bằng chứng ban đầu cho thấy trận lũ nhiều khả năng bắt nguồn từ sự mất ổn định của băng và sườn núi ở khu vực Himalaya, dẫn tới sạt lở, chặn dòng sông và hình thành hồ tạm thời trước khi đập tự nhiên bị vỡ, thay vì một trận lũ thông thường do mưa lớn.