Hội nghị diễn ra trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với những tác động của biến đổi khí hậu, đòi hỏi các giải pháp tổng thể, liên vùng và liên ngành nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước, ổn định dân sinh và phát triển bền vững vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước.

Theo Bộ NN&MT, vùng Đồng bằng sông Cửu Long với địa hình tương đối bằng phẳng, cùng hệ thống sông, kênh, rạch dày đặc và 744 km bờ biển nên có vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội. Khu vực này chiếm tới 95% xuất khẩu gạo; 60% thủy sản và 65% trái cây; đồng thời nơi đây có vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Bên cạnh những lợi thế, Đồng bằng sông Cửu Long cũng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro do thiên tai gây ra, đặc biệt là sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn, uy hiếp nghiêm trọng ổn định dân sinh, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh tế, xã hội.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ NN&MT cho biết, thời gian qua, tình hình ngập úng, sạt lở, hạn hán, xâm nhập mặn và sụt lún tại khu vực diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường. Một số chỉ tiêu trong kịch bản biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long hiện đã vượt mức dự báo trước đây. Vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 26 về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đối với tình trạng sụt lún, sạt lở, ngập úng và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây được xem là kết luận có ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh vùng đang đối mặt nhiều thách thức lớn về thiên tai và biến đổi khí hậu.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp cũng cho biết, thời gian qua, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã đầu tư nhiều nguồn lực cho khu vực. Tuy nhiên, không thể xử lý theo hướng “sạt lở ở đâu thì kè ở đó” hay “sụt lún ở đâu thì đắp đập ở đó”, mà cần có bài toán tổng thể, liên vùng, liên tỉnh và liên ngành mới có thể giải quyết căn cơ các vấn đề của Đồng bằng sông Cửu Long. Chính vì vậy, Kết luận số 26 của Bộ Chính trị nhằm giải quyết tổng thể các vấn đề đặt ra cho vùng. Ngoài trách nhiệm của các bộ, ngành, vai trò của các địa phương được xác định là đặc biệt quan trọng. Kết luận cũng nêu rõ trách nhiệm của từng bộ, từng địa phương; đồng thời đưa ra các giải pháp công trình và phi công trình nhằm ứng phó hiệu quả với tình trạng sụt lún, sạt lở, ngập úng và xâm nhập mặn.

“Ngoài trách nhiệm của các bộ, ngành thì trách nhiệm của các địa phương rất lớn. Trong kết luận cũng nêu rõtừng bộ làm gì, từng địa phương làm gì, và nhữngvấn đề gì, kể cả là những công trình hay là phi công trình, các giải pháp công trình công trình thì cũng được nhưng ra rất rõ trong kết luận. Để triển khai thực hiện kết luận Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long là triển khai kết luận và đồng thời là chúng tôi cũng xin ý kiến các đồng chí để chắc là trong vòng một tuần tới thôi thì Chính phủ sẽ ban hành chương trình hành động để gửi cho các địa phương để từ đó chúng ta có một cái thống nhất về nhận thức, từ thống nhất nhận thức thì có những thống nhất và hành động rất cụ thể để giải quyết những vấn đề lớn của Đồng bằng sông Cửu Long”, ông Hiệp nhấn mạnh.

Theo ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND Thành phố Cần Thơ, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, thành phố Cần Thơ có quy mô phát triển lớn hơn (diện tích 6.360 km², dân số gần 4,2 triệu người), hiện quản lý hệ thống thủy lợi quy mô lớn với 12.881 km kênh rạch, 72 km bờ biển, 667,8 km đê bao, 889 cống, 292 trạm bơm điện và 1 hồ chứa nước, phục vụ sản xuất, phòng chống thiên tai và phát triển đô thị.

Thời gian qua, Thành phố đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ NN&MT triển khai các dự án trọng điểm nhằm nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng tổng hợp cho vùng đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, nguồn lực đầu tư, hạ tầng thích ứng, năng lực dự báo và quản trị rủi ro thiên tai vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Chủ tịch UBND Thành phố Cần Thơ cho biết, là trung tâm động lực của vùng đồng bằng sông Cửu Long, thành phố Cần Thơ xác định việc triển khai thực hiện hiệu quả Kết luận số 26 của Bộ Chính trị là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên và lâu dài của cả hệ thống chính trị; trong đó, quán triệt quan điểm “chủ động thích ứng”, “thuận thiên”, bảo đảm tính tổng thể, liên vùng, đa mục tiêu và lấy người dân làm trung tâm phục vụ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Chủ tịch UBND Thành phố Cần Thơ đề nghị Bộ NN&MT tiếp tục hỗ trợ địa phương hoàn thiện các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về quản lý tài nguyên nước, khai thác cát sông, nước ngầm và hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông phục vụ dự báo, cảnh báo và điều hành theo thời gian thực. Đồng thời kiến nghị ưu tiên nguồn lực triển khai các công trình kiểm soát sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn mang tính liên vùng; đầu tư nâng cấp hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm và hỗ trợ nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, tiết kiệm tài nguyên nước.

"Thứ nhất, chúng tôi đề nghị hỗ trợcác nguồn kinh phí để khắc phục 3 dự án sạt lở với tổng mức khoảng 570 tỷ đồng. Thành phố cũng đã có công văn từ tháng 11 năm 2025. Thứ hai, Thành phố cũng kiến nghị lãnh đạo Bộ quan tâm đầu tư cho Thành phố dự án công trìnhcống Âu thuyền để đảm bảorạch Khai Luông phục vụ cho khoảng trên 3.000 ha tránh cái tình trạng ngập úng cũng như sạt lở", ông Tuyên đề xuất.

Tại hội nghị, các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long cũng tập trung thảo luận về tình trạng sụt lún, sạt lở, khai thác cát và các giải pháp ứng phó trong thời gian tới.