Sáng 24/6, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức “Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh”, nhằm tạo không gian trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp cho phát triển hạ tầng năng lượng hiện đại tại Việt Nam.

Từ chuyển đổi xanh đến hạ tầng năng lượng thế hệ mới

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu rất lớn và đầy khát vọng. Đại hội XIV của Đảng xác định đến năm 2030 nước ta trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Các yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra yêu cầu hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước, bảo đảm cung ứng đầy đủ, ổn định và an toàn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như đời sống xã hội.

“Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh” nhằm tạo không gian đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức quốc tế, giới chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đây là cơ hội để các bên cùng trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, cập nhật xu hướng công nghệ mới, nhận diện các cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng năng lượng thông minh tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, PhóTổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh,Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định rõ yêu cầu xây dựng hệ thống năng lượng quốc gia đồng bộ, hiện đại, thông minh; tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực năng lượng.

Cùng với Luật Điện lực năm 2024, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được điều chỉnh và các cơ chế, chính sách liên quan, những định hướng lớn này đang mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quy hoạch, đầu tư, quản lý và vận hành hệ thống năng lượng quốc gia.Bên cạnh đó, cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam tại Hội nghị COP26 tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo và từng bước hình thành hạ tầng năng lượng thế hệ mới.

Theo ông Phạm Mạnh Hùng, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, hạ tầng năng lượng không còn chỉ là những nhà máy điện hay những đường dây truyền tải điện. Hạ tầng năng lượng của tương lai phải là hạ tầng thông minh, được vận hành trên nền tảng dữ liệu, công nghệ số và các giải pháp đổi mới sáng tạo.

“Từ lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng, tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật trong quản lý và vận hành hệ thống năng lượng, tất cả đang mở ra những cơ hội mới để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra không ít thách thức về cơ chế chính sách, nguồn vốn đầu tư, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học cùng các đối tác quốc tế. Đó chính là lý do Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh được tổ chức hôm nay”, Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng nói.

Phó Tổng Giám đốc VOV kỳ vọng diễn đàn sẽ trở thành không gian đối thoại cởi mở, nơi các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và nhà đầu tư cùng trao đổi những kinh nghiệm thực tiễn, chia sẻ các xu hướng công nghệ mới, nhận diện cơ hội, thách thức và đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng năng lượng thông minh tại Việt Nam.

Với sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu trong nước và quốc tế, Diễn đàn sẽ đóng góp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng cho quá trình hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.

“Kinh nghiệm phát triển của các quốc gia cho thấy, mỗi bước nhảy vọt về kinh tế đều gắn liền với một cuộc cách mạng về năng lượng. Việt Nam đang đứng trước cơ hội thực hiện cuộc chuyển đổi đó. Với quyết tâm của Đảng, Nhà nước, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, giới khoa học và các đối tác quốc tế, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng được một hệ thống năng lượng xanh, thông minh, an toàn và bền vững; qua đó tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045”, ông Phạm Mạnh Hùng chia sẻ.

Bài toán vốn quyết định tốc độ chuyển dịch năng lượng

Tại diễn đàn, các đại biểu và chuyên gia tập trung thảo luận nhiều nội dung trọng tâm như: cơ chế huy động nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng năng lượng thông minh; thực trạng và triển vọng phát triển hạ tầng năng lượng của Việt Nam đến năm 2035; định hướng phát triển đô thị thông minh gắn với hạ tầng năng lượng trong giai đoạn 2026-2035; xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam; giải pháp tích hợp hạ tầng năng lượng trong quy hoạch đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu trung hòa carbon...

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số; thực hiện các cam kết quốc tế về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính, phát triển hạ tầng năng lượng thông minh được xem là một trong những yếu tố nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng trong giai đoạn mới.

Theo các chuyên gia, hạ tầng năng lượng thông minh đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa vận hành hệ thống năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng cường khả năng tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh của Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nêu đánh giá, trong những năm gần đây, Việt Nam liên tục khẳng định vị thế là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn vừa qua đạt khoảng 6,7%/năm. Để đáp ứng nhu cầu đó, ngành điện cần triển khai đồng bộ nhiều dự án nguồn điện, lưới điện truyền tải và phân phối điện với tổng nhu cầu vốn đầu tư lên tới hàng trăm tỷ USD.

Ông Bắc cho biết, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, chỉ riêng trong giai đoạn 2021-2030, tổng vốn đầu tư cho các dự án nguồn điện và lưới điện truyền tải của Việt Nam cần khoảng 134,7 tỷ USD (trong đó nguồn điện khoảng 119,8 tỷ USD, lưới điện khoảng 14,9 tỷ USD). Bước sang giai đoạn 2031-2050, con số này sẽ tăng lên lên mức 399,2 tỷ đến 523,1 tỷ USD. Điều này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn cho các dự án điện gió, điện mặt trời, điện khí LNG, hệ thống lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh.

Trong khi đó, khả năng tự cân đối vốn của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế, nguồn ngân sách nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư. Do vậy, hiện nay, vốn tín dụng ngân hàng vẫn là một trong những nguồn lực tài chính chủ yếu giúp các doanh nghiệp điện triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm hiệu quả đầu tư và vận hành.

“Trong thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụngtăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên của nền kinh tế; chú trọng đầu tư tín dụng vào các dự án, công trình trọng điểm khả thi, trong đó có các dự án điện. Hiện nay, dư nợ tín dụng đối với ngành sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí chiếm khoảng 3% tổng dư nợ nền kinh tế”, ông Bắc cho biết.

Nhằm khơi thông và phát huy tối đa vai trò của nguồn vốn tín dụng trong phát triển hạ tầng điện, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh hệ thống giải pháp đồng bộ cần được triển khai trên cả 3 trụ cột: chính sách, thị trường vốn và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp.Trong đó, cóđa dạng hóa nguồn vốn và thúc đẩy tài chính xanh: Khuyến khích các ngân hàng thương mại tăng cường hợp vốn (đồng tài trợ) đối với các dự án lớn. Đồng thời, cần giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng bằng cách phát triển đồng bộ thị trường trái phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ đầu tư hạ tầng; trong đó ưu tiên dòng vốn tín dụng xanh cho năng lượng sạch, lưới điện thông minh...