Gánh hàng nhỏ được nhiều người tìm đến

Gần 18 giờ, góc đường số 148 Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh (Quận 1 cũ) nhộn nhịp hơn khi khách liên tục ghé mua bánh của bà Tư (gần 90 tuổi). Giữa dòng xe cộ hối hả, gánh bánh nhỏ ven đường nay ấm áp hơn bởi những vị khách trẻ nán lại mua hàng.

Nhiều người tìm đến nhờ phong trào cộng đồng mang tên “Gánh mưu sinh” - ghi chú lại vị trí người bán hàng rong, người lớn tuổi, khuyết tật đang mưu sinh trên phố lên Google Maps.

Anh Thiện Nhân, ngụ ở phường Vĩnh Hội là một trong số đó. Với anh, hoạt động này vừa giúp người bán lớn tuổi cải thiện thu nhập, vừa quảng bá những món ăn dân dã: "Thực sự tôi rất thích hoạt động này, đặc biệt là việc ghim những địa chỉ mưu sinh như vậy. Thứ nhất, những người bán hàng rong như ngoạicó những món bánh rất ngon, lại tự làm nên rất tốt cho sức khỏe, cũng không có nhiều hóa chất. Thứ hai, hoạt động này giúp ngoại bán được hết bánh sớm để có thể về nghỉ ngơi. Ngoại cũng lớn tuổi rồi".

Hiệu quả của những chiếc ghim bản đồ Google Maps thể hiện rõ qua lượng khách thực tế. Bà Tư nhẩm tính, từ khi địa chỉ được chia sẻ lên mạng, gánh bánh đông khách hẳn, cứ 20 người đi ngang thì có khoảng 10 người ghé lại mua hàng: "Tôi bán ở đây, ai đi ngang cũng thấy rồi ghé vào mua. Nếu ăn thấy bánh ngon, người ta lại quay lại ủng hộ. Cứ 20 người đi ngang thì cũng phải có khoảng 10 người ghé mua bánh của tôi. Tôi vui và mừng lắm. Tuổi tôi giờ cũng đã cao, nhưng vẫn ngồi đây bán bánh, thấy các cháu và mọi người ghé mua, tôi cảm thấy vui trong lòng".

Niềm vui ấy cũng hiện diện ở một góc đường Cách Mạng Tháng Tám, phường Bến Thành, nơi chú Phụng bán thiệp 3D Sài Gòn xưa bên chiếc xe đạp cũ. Sự lan tỏa trên mạng xã hội giúp chú tiếp cận nhiều khách hàng mới: "Tôi thấy ý nghĩa của hoạt động này rất tốt. Tôi rất thích các hoạt động hướng thiện như vậy của các bạn trẻ. Việc này giúp nhiều người biết cụ thể hơn về địa chỉ của những người bán hàng".

Sự tử tế, vượt ra khỏi không gian mạng để trở thành những cuộc gặp thực tế. Tuy nhiên, một địa chỉ được chia sẻ rộng rãi chưa đồng nghĩa với thu nhập ổn định bền vững. Để sự tử tế không trôi qua như một trào lưu mạng, những chiếc ghim cần được duy trì bằng các thông tin chính xác.

Từ chiếc ghim trên bản đồ đến bài toán duy trì lâu dài

Chị Thanh, ngụ ở phường Bình Thạnh từng đi tìm một số gánh hàng theo địa chỉ trên mạng nhưng không mấy suôn sẻ. Thực tế, người bán hàng rong thường xuyên di chuyển, nghỉ bán hoặc hết hàng sớm, trong khi thông tin trên bản đồ khó cập nhật theo thời gian thực.

"Tôi có tìm hiểu và cũng đi theo những địa chỉ được ghim trên bản đồ. Thực ra, chúng tôi đã đi khoảng 5-6 chỗ rồi, nhưng việc tìm được đúng địa chỉ cũng khá khó khăn. Vì vậy, tôi nghĩ nếu có thể định vị và gắn địa chỉ cụ thể cho những điểm này thì sẽ dễ dàng tìm kiếm hơn, đồng thời có thể giúp đỡ được nhiều người hơn", chị Thanh cho hay.

Nhận thấy bất cập này, anh Lữ Minh Trí, Giám đốc điều hành công ty trí tuệ nhân tạo HYPER ONE, cùng đội ngũ đã xây dựng nền tảng website Gánh Mưu Sinh (ganhmuusinh.io.vn) để tối ưu hóa sự hỗ trợ từ cộng đồng.

Anh Trí kể, bản thân từng chạy xe hơn 15 km để mua chuối của một cụ già được ghim vị trí, nhưng đến nơi lại không tìm thấy. Chiếc ghim trên mạng còn đó, nhưng gánh hàng thực tế đã dời đi.

Trải nghiệm này thúc đẩy anh xây dựng một công cụ tương tác, cho phép người mua cập nhật tình trạng buôn bán thực tế, chia sẻ hình ảnh và xác nhận vị trí sau mỗi lần ghé. Từ đây, cộng đồng sẽ cùng nhau chăm sóc dữ liệu.

"Tôi bắt đầu nghĩ rằng nên làm một công cụ nào đó để giải quyết những hạn chế mà bản đồ hiện nay chưa giải quyết được. Hơn hết, tôi muốn xây dựng một cộng đồng hoặc một sự kết nối giữa người mua và người bán, đặc biệt là những người bán không có điều kiện tiếp cận công nghệ, nhất là người cao tuổi", anh Trí nói.

Tính đến ngày 19/10, người dùng đã xác minh và bổ sung thông tin 277 gánh hàng lên hệ thống. Dù vậy, con số này chưa đủ để thể hiện sự hiệu quả sinh kế, nhưng khách đã có thể tìm đúng nơi, người bán tăng thu nhập và dữ liệu liên tục được làm mới.

Theo anh Trí, đội ngũ đang lên kế hoạch phát triển trên ứng dụng di động, đồng thời sẵn sàng hợp tác, chia sẻ nguồn lực và mã nguồn với các cá nhân, tổ chức có cùng mục tiêu. Bởi một dự án muốn tồn tại lâu dài thì không chỉ dựa vào sự hào hứng ban đầu, mà cần có người duy trì dữ liệu, kiểm tra thông tin và tiếp tục sử dụng nền tảng.

Anh Trí chia sẻ: "Điều quan trọng nhất của dự án không phải là tạo ra một trào lưu hay một công cụ công nghệ, mà là giúp những gánh mưu sinh có được những khách hàng quen thuộc. Đây cũng là một trong những kim chỉ nam lớn nhất của dự án. Khi tạo dựng được tệp khách hàng thân thiết cho những gánh hàng này, việc duy trì nền tảng, duy trì công cụ cũng sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều".

Để làm được điều đó, Gánh Mưu Sinh cần những người thực sự ghé mua, quay lại khi có nhu cầu và chủ động cập nhật những thông tin nếu phát hiện thay đổi.

Anh Trí cũng cho rằng, những người bán hàng lớn tuổi đang lao động có kỹ năng lao động, có sản phẩm và lòng tự trọng của riêng minh. Vì thế, việc giới thiệu gánh hàng cần tập trung vào món hàng, địa chỉ và thời gian, những câu chuyện riêng tư chỉ nên được chia sẻ khi có sự đồng ý của họ.

"Nếu một ngày, Gánh mưu sinh có thể giúp những người xa lạ tìm đến nhau, mua bán một cách tự nhiên mà không cần ai phải cảm thấy mình đang đồng cảm hay mang ơn ai, thì đó sẽ là kết quả rất đáng quý đối với đội ngũ và những tình nguyện viên đã dành thời gian, công sức xây dựng nền tảng này",anh Trí cho hay.

Từ gánh bánh của bà Tư đến chiếc xe đạp bán thiệp của chú Phụng, những chiếc ghim trên bản đồ đang khởi tạo những cuộc gặp gỡ đời thường. Lòng tốt có thể bắt đầu từ một thao tác chia sẻ vị trí, hay một chuyến xe đi tìm gánh hàng. Nhưng để sự tử tế bám rễ sâu, sự quan tâm nhất thời phải chuyển hóa thành thói quen tiêu dùng và những mối quan hệ mua bán ổn định.