Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã hoàn tất kết luận điều tra vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản và rửa tiền trên không gian mạng, đề nghị truy tố Phó Đức Nam (32 tuổi) về hai tội danh tương ứng.

Theo điều tra, Nam là chủ mưu, cầm đầu đường dây với 738 vụ lừa đảo, chiếm đoạt tổng cộng 1.301 tỷ đồng. Để hợp thức hóa số tiền này, Nam chỉ đạo người thân và các cá nhân liên quan tham gia “rửa tiền”.

Bạn gái Nam là Nguyễn Thanh Tâm (31 tuổi, TP.HCM) giữ vai trò quan trọng, tham gia thành lập các công ty “bình phong” như Công ty TNHH Bất động sản South Wealth và Công ty cổ phần Tech Invest để hợp thức dòng tiền. Đồng thời, Tâm còn được chỉ đạo trực tiếp đứng tên, mua bán và quản lý nhiều bất động sản giá trị lớn nhằm “rửatiền", gây khó khăn cho việc truy vết.

Khám xét nơi ở của Tâm tại chung cư Masteri Thảo Điền (TP Thủ Đức), cơ quan chức năng thu giữ nhiều tiền mặt, ngoại tệ và tài sản giá trị lớn phục vụ điều tra.

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Đỗ Minh Hiển (Văn phòng luật sư JVN, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, theo Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022, “rửa tiền” là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có. Tài sản này có thể được hình thành trực tiếp hoặc gián tiếp từ hành vi phạm tội, bao gồm cả các khoản lợi nhuận, hoa lợi phát sinh.

Bản chất của hành vi "rửa tiền" là che giấu, ngụy trang nguồn gốc bất hợp pháp của tài sản thông qua các giao dịch tài chính, đầu tư, kinh doanh hoặc chuyển đổi tài sản. Các thủ đoạn phổ biến gồm: mua bán bất động sản, đầu tư kinh doanh, gửi tiền qua hệ thống ngân hàng, hoặc tạo lập các giao dịch giả nhằm hợp thức hóa dòng tiền.

Trong vụ án này, việc Nguyễn Thanh Tâm sử dụng tiền do Phó Đức Nam phạm tội lừa đảo mà có để mua bán, đầu tư bất động sản đã cấu thành hành vi “hợp pháp hóa tài sản”, là dấu hiệu điển hình của tội “rửa tiền”.

Luật sư Hiển phân tích, theo quy định tại Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015, người phạm tội "rửa tiền" có thể bị xử phạt từ 10 đến 15 năm tù nếu số tiền, tài sản liên quan từ 500 triệu đồng trở lên, hoặc thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tài chính quốc gia. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Bàn về vấn đề này,Thạc sĩ, luật sư Nguyễn Đức Hùng,Giám đốc Công ty Luật TNHH Thiện Duyên – Đoàn luật sư thành phố Hà Nội đưa ra phân tích, cơ quan Cảnh sát điều tra sẽ điều tra, xác minh, làm rõ nguồn gốc của toàn bộ số tài sản bị thu giữ. Căn cứ kết quả điều tra, xác minh thì các tài sản này sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật.

Do đó, theo quy định tại Điều 106 Bộ luật tố tụng Hình sự, đối với các tài sản là công cụ, phương tiện phạm tội hoặc tài sản do phạm tội mà có thì sẽ bị tịch thu, nộp ngân sách nhà nước. Đối với các tài sản không phải là vật chứng của vụ án, hoặc không ảnh hưởng đến việc xử lý vụ án và thi hành án thì sẽ được trả lại ngay cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp.

Ngoài ra, theo quy định tại 198 và Điều 128 Bộ luật tố tụng Hình sự thì các tài sản của các bị can cũng sẽ tạm giữ hoặc bị kê biên, để đảm bảo cho việc thi hành án (đối với các hình phạt tiền, tịch thu tài sản), hoặc để đảm bảo bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp có tranh chấp về quyền sở hữu đối với các tài sản này thì sẽ được Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

"Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, ngoài việc giải quyết các vấn đề tội danh, hình phạt, và trách nhiệm dân sự của các bị cáo, thì Tòa án cũng sẽ quyết định về việc xử lý các tài sản là công cụ, phương tiện phạm tội, tài sản do phạm tội mà có, cũng như các tài sản của các bị can đang bị tạm giữ, kê biên để đảm bảo cho việc thi hành án và bồi thường thiệt hại cho người bị hại theo quy định của pháp luật",luật sư Hùng phân tích.

Thực tế cho thấy, tội phạm "rửa tiền" tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng cả về số lượng và mức độ tinh vi, thường gắn với các tội phạm nguồn như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tham nhũng, ma túy. Các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn phức tạp, lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp và các kênh đầu tư để che giấu dòng tiền bất hợp pháp.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc tăng cường đấu tranh, phòng chống tội phạm "rửa tiền" không chỉ góp phần bảo đảm an ninh tài chính quốc gia, mà còn thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc thực thi các công ước quốc tế về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia và phòng, chống tham nhũng.