Dù còn không ít trở ngại, mô hình bước đầu cho thấy quyết tâm của Quảng Ninhtrong triển khai, thiết thực đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống. Sau hơnmột tuần đi vào hoạt động, các tiểu thương ở chợ Hạ Long 1bày tỏ nhiều ý kiến:

"Giờ già rồi, làm sao biết livetreams. Bán ở chợ đây cũng mất thời gian lắm rồi. Bây giờ để các bạn trẻ, các bạn ấy làm, vì việc này cần năng động hơn".

"Trẻ như chúng tôi thì tiếp cận công nghệ sẽ rất là dễ, nhưng mà một số tiểu thương lớn tuổi rồi, tiếp cận công nghệ này sẽ khó hơn, nếu mà livestream cả ngày thì mọi người sẽ không thể làm được".

Những chia sẻ rất thật của các tiểu thương chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai, QuảngNinh) đã phần nào phác họa rõ bức tranh chuyển đổi số tại các chợ truyền thống -nơi mà nhịp sống buôn bán hối hả đôi khi không còn chỗ cho những thay đổi mới mẻ. Trong bối cảnh đó, việc ra mắt Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1, phường Hồng Gai không đơn thuần chỉ là một hoạt động mang tính phong trào, mà là một nỗ lực cụ thể nhằm tháo gỡ chính “nút thắt” lớn nhất: thay đổi nhận thức và hành vi của tiểu thương.

Giữa rất nhiều băn khoăn, e dè ấy, vẫn có những “hạt nhân” đang âm thầm tạo ra sự thay đổi. Chị Nguyễn Thị Xuân (kinh doanh đồ khô tại chợ Hạ Long 1) là một ví dụ. Trước khi trung tâm được thành lập, chị Xuân đã chủ động tìm hiểu và học cách bán hàng online một cách bài bản.

Gian hàng của chị không chỉ gọn gàng, ngăn nắp mà còn được “số hóa” theo cách riêng: phân nhóm sản phẩm rõ ràng, xây dựng các kênh bán hàng trên mạng xã hội, duy trì tương tác với khách quen… Ngay tại quầy, chiếc điện thoại thông minh được dựng gọn gàng, camera hướng vào từng túi hàng, từng sản phẩm. Không studio cầu kỳ, không kỹ thuật phức tạp, nhưng sự tự tin và chủ động livestream của chị đã cho thấy "chuyển đổi số" không phải điều gì xa vời, mà bắt đầu từ chính thói quen hàng ngày.

"Giờ mỗi lần tôiđóng hàng là tôi phát trực tiếp để cho mọi người biết là làm hàng mới. Ngày nào tôi cũng phát. Đầu giờ chiều ra chợ là tôiphát trực tiếp, trả lời một loạt người hỏi. Chính ra phát trực tiếp bán đắt hàng nên mọi người cũng làm theo. Ai dùng điện thoại thông minh là người tađăng hàng bán lên thôi" - chị Nguyễn Thị Xuân chia sẻ.

Từ những “hạt nhân” như chị Xuân, hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự tham gia của các tiêu thương, bắt đầu thử nghiệm livestream, tạo mã QR, tiếp cận thanh toán điện tử. Những thay đổi nhỏ, chưa đồng đều, nhưng đang từng bước dịch chuyển cách thức kinh doanh trong chợ truyền thống.

Chị Phạm Như Quỳnh, nhân viên bán hàng của kiot chả mực Hạ Long cho biết:"Thời điểm livestreamtừ 11 giờ đến tầm 1h30, còn đến 2h làcó khách du lịch rồi thì không thể livestream được. Kỹ thuật số giúp mình tiếp cận được rất nhiều khách hàng ở mọi lứa tuổi. Khách hàng cũng có thể được phản ánh được chất lượng sản phẩm đến mình luôn, có gì sai sót trongsản xuất làkhách hàng phản hồi".

Chợ Hạ Long 1 là chợ đầu mối lâu đời và lớn nhất khu vực thành phố Hạ Long trước đây với hơn 1.200 hộ tiểu thương kinh doanh. Đây cũng là chợ đã có nền tảng từ mô hình chợ 4.0 với thanh toán QR được triển khai trước đó. Quan trọng hơn, mô hình nhận được sự đồng hành, xã hội hóa nguồn lực từ Hội Doanh nghiệp phường Hồng Gai với mong muốn đồng hành cùng các tiểu thương ứng dụng công nghệ số trong bán hàng, từng bước xây dựng chợ số đầu tiên của cả nước.

Ông Trần Thành Trung, Giám đốc Trung tâm chuyển đổi số chợ Hạ Long 1, tỉnh Quảng Ninh cho biết: "Hiện tại Trung tâm đang xây dựng các gian hàng số, dựa trên các gian hàng thật của bà con: sẽ có vị trí chỉ đường; giới thiệu về sản phẩm, mặt hàng của bà con, số điện thoại zalo cũng như các mạng xã hội mà bà con sử dụng. Tất cả đều tích hợp trong một mã QR. Khi mà đồng bộ hóa tất cả các gian hàng ở chợ thành côngchỉ cần dùng một mã QR đã có một chợ Hạ Long số. Mọi người chỉ cần quét mã QR là có thể mua hàngmà không lo bị lừa đảo".

Bên cạnh hỗ trợ các tiểu thương tự tin bán hàng bằng hình thức phát trực tiếp, Trung tâm Chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 còn phối hợp các cơ quan, đơn vị tuyên truyền, hướng dẫn các hộ kinh doanh, tiểu thương thực hiện các quy định về nguồn gốc hàng hóa, niêm yết giá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và kinh doanh trên nền tảng số; tư vấn chính sách BHYT, BHXH tự nguyện, hỗ trợ tiểu thương tiếp cận các dịch vụ công và giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm.

Ông Nguyễn Tuấn Thắng, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Gai kỳ vọng:"Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của riêng chính quyền, mà là hành trình đồng hành cùng người dân, bắt đầu từ những điều gần gũi nhất. Mỗi mỗi gian hàng có một mã QR, mỗi hộ kinh doanh tự tin livestream giới thiệu sản phẩm của mình - đó chính là những viên gạch nhỏ nhưng vững chắc, góp phần để Hồng Gai tiến tới một xã hội số toàn diện, để không ai, kể cả những tiểu thương buôn bán nhỏ tại chợ truyền thống, bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số của tỉnh Quảng Ninh".

Chuyển đổi số, suy cho cùng không bắt đầu từ công nghệ, mà bắt đầu từ con người. Khi mỗi tiểu thương dần thay đổi thói quen, khi chiếc điện thoại thông minh trở thành công cụ bán hàng, khi niềm tin vào môi trường số được hình thành -đó chính là nền tảng để một “chợ số” hình thành từ chính chợ truyền thống.Và chính từ những bước đi nhỏ ấy, Nghị quyết 57 không còn là những dòng chữ trên văn bản mà đang dần hiện hữu trong từng gian hàng, từng giao dịch, từng thay đổi rất đời thường ở chợ Hạ Long 1.